II SA/Wa 2296/23

II SA/Wa 2296/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-07-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-12-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Pośpiech-Kłak /sprawozdawca/
Danuta Kania
Joanna Kruszewska-Grońska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne
Żołnierze zawodowi
Sygn. powiązane
III OSK 2790/24 - Wyrok NSA z 2025-02-28
Skarżony organ
Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2305
art. 226 pkt 10
Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska, Sędzia WSA Danuta Kania, Asesor WSA Anna Pośpiech-Kłak (spr.), Protokolant specjalista Joanna Głowala po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lipca 2024 r. sprawy ze skargi P. S. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] października 2023 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do pasywnej rezerwy oddala skargę
Uzasadnienie
Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] października 2023 r. nr [...] utrzymał w mocy własny rozkaz personalny z dnia [...] czerwca 2023 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia P. S., zw. dalej "skarżącym", z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do pasywnej rezerwy w związku z niewyznaczeniem na stanowisko służbowe w czasie pozostawania w dyspozycji,
W uzasadnieniu decyzji Minister przywołał treść art. 226 pkt 10 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U. z 2022 r. poz. 2305 ze zm.) w świetle którego żołnierza zawodowego zwalnia się z zawodowej służby wojskowej wskutek niewyznaczenia na stanowisko służbowe w czasie pozostawania w dyspozycji. Na podstawie zaś § 8 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 20 lutego 2023 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz.U. z 2023 r., poz. 433) wskazano, że zwolnienie nastąpi z dniem [...] lipca 2023 r.
Minister nadmienił, że zwolnienie z przywołanej podstawy ma charakter obligatoryjny. Ustawodawca nie przyznał organowi możliwości wyboru sposobu ustalenia sytuacji kadrowej żołnierza, który nie został wyznaczony na stanowisko służbowe w czasie pozostawania w dyspozycji. Dlatego też decyzja ta nie wymaga uzasadnienia z punktu widzenia uwzględniania słusznego interesu strony i interesu społecznego, w tym przypadku - potrzeb Sił Zbrojnych, zdefiniowanych w art. 2 pkt 22 lit. e ustawy - jako celowości zwolnienia ze służby wojskowej.
Jednocześnie, Minister wyjaśnił, że żołnierza zawodowego wyznacza się na stanowisko służbowe, w drodze decyzji, stosownie do potrzeb Sił Zbrojnych, w zależności od wymogów i kwalifikacji określonych w Karcie Opisu Stanowiska Służbowego, posiadanej oceny w opinii służbowej oraz modelu przebiegu służby (art. 192 ust. 1 ustawy o obronie Ojczyzny). Tym samym podjęcie rozstrzygnięcia w sprawie wyznaczenia żołnierza zawodowego na stanowisko służbowe leży w gestii właściwego organu wojskowego, który w ramach przyznanych mu kompetencji posiada wyłączne prawo do kształtowania polityki kadrowej, zgodnie z potrzebami Sił Zbrojnych. Nadto, pełnienie służby na określonym stanowisku nie jest uzależnione od istnienia wolnego stanowiska, lecz od potrzeb Sił Zbrojnych. O tym natomiast, czy istnieje potrzeba wyznaczenia określonej osoby na stanowisko służbowe decyduje nie żołnierz, lecz właściwy organ wojskowy biorąc pod uwagę kwalifikacje oraz doświadczenie wojskowe żołnierzy. O "realności" wyznaczenia decyduje zaś autonomicznie uprawniony organ - w ramach przyznanych mu prerogatyw. Ponadto, jeżeli właściwy organ, w czasie pozostawania żołnierza zawodowego w dyspozycji, dokonał analizy możliwości wyznaczenia oficera na inne stanowisko i w wyniku takiej analizy doszedł do wniosku, że brak jest możliwości zaproponowania innego stanowiska służbowego, to art. 226 pkt 10 ww. ustawy stanowi samodzielną podstawę zwolnienia ze służby.
Mając powyższe na względzie Minister stwierdził, że nie można mu zarzucić podjęcia rozstrzygnięcia dowolnego, arbitralnego, nie mającego oparcia w materiale dowodowym sprawy.
Zdaniem Ministra nawet gdyby hipotetycznie uznać, że doszło do ograniczenia uprawnienia strony - wynikającego z art. 10 k.p.a. to nie miało wpływu na treść rozstrzygnięcia które zaś wynikało z narzuconego przez ustawodawcę materialnego terminu zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej wskutek przebywania skarżącego w dyspozycji i nie wyznaczenie na inne stanowisko służbowe. Tym samym zarzut ten nie może odnieść zamierzonego skutku w sytuacji gdy skarżący nie wykazał, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło mu dokonanie konkretnych czynności procesowych mających istotny wpływ na wynik sprawy.
Skargę na decyzję Ministra z dnia [...] października 2023 r. wniósł P. S. Zaskarżonej decyzji w całości zarzucono naruszenie art. 10 , art. 11, art. 12, art. 73, art. 75, art. 77 k.p.a. oraz art. 80 i art. 81 k.p.a., a nadto art. 226 ustawy o obronie Ojczyzny poprzez wydanie decyzji z wyłączeniem udziału strony; brak wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek, którymi organ kieruje się przy załatwieniu sprawy; brak umożliwienia stronie wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału dowodowego, rozważenia ewentualnych wniosków dowodowych w związku z brakiem informacji o zgromadzonym materiale wystarczającym - w ocenie organu - do wydania decyzji, a także ocenę materiału w sposób pobieżny i dowolny pomijający przyczyny i zasadność niezagospodarowania wysoce wykwalifikowanej kadry wojskowej.
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że został zawiadomiony o wszczęciu postępowania w dniu [...] czerwca 2023 r., zaś wydanie decyzji nastąpiło już w dniu [...] czerwca 2023 r., co stanowi nadzwyczaj wierne zachowanie zasady szybkości postępowania. W istocie nie miał nawet możliwości czynnego uczestniczenia w postępowaniu, zważywszy, że w dniu [...] czerwca 2023 r. został przyjęty na hospitalizację w [...] Centrum Zdrowia. Zdaniem skarżącego najbardziej doniosłym w skutkach jest naruszenie art. 81 k.p.a., w świetle którego okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów chyba, że zachodzą okoliczności wskazane w art. 10 § 2 k.p.a., który to przepis stanowi, że organy administracji publicznej mogą odstąpić od zasady określonej w § 1 tylko w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną. Nie sposób zatem uznać, że w sprawie występują okoliczności wymagające ograniczenia prawa strony do udziału w postępowaniu. Co więcej, zdaniem skarżącego, organ całkowicie pominął ocenę zasadności podstawy prawnej wszczęcia postępowania i wydania decyzji. Wnikliwego zbadania wymaga zarówno zagadnienie właściwego zagospodarowania kadry wojskowej pozostającej w rezerwie kadrowej, jak i faktycznych przyczyn tego niezagospodarowania w odniesieniu do strony postępowania. Tym samym brak jakichkolwiek rozważań co do zasadności zagospodarowania żołnierza pozostającego w dyspozycji, jak i innych przesłanek zwolnienia ze służby w połączeniu z zaniechaniem poinformowania o zgromadzonym materiale dowodowym, czyni decyzję nieweryfikowalną.
W odpowiedzi na skargę Minister, podtrzymując dotychczasową argumentację, wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), zw. dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta polega na ocenie zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
W myśl zaś art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a., który nie ma w sprawie niniejszej zastosowania.
W świetle powołanych przepisów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w zakresie swojej właściwości, ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jej wydania. Sąd dokonuje więc kontroli aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej jedynie pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.
Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2023 r. Minister Obrony Narodowej utrzymał w mocy rozkaz personalny z dnia [...] czerwca 2023 r. o zwolnieniu skarżącego z zawodowej służby wojskowej wskutek niewyznaczenia na stanowisko służbowe w czasie pozostawania w dyspozycji.
Podstawę materialnoprawną powyższej decyzji stanowił art. 226 pkt 10 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U. poz. 2305), zgodnie z którym żołnierza zawodowego zwalnia się z zawodowej służby wojskowej wskutek niewyznaczenia na stanowisko służbowe w czasie pozostawania w dyspozycji.
Przepis ten stanowi samodzielną i obligatoryjną podstawę do zwolnienia z zawodowej służby wojskowej żołnierza zawodowego pozostającego w dyspozycji. Ustawodawca nie przyznał organowi możliwości wyboru sposobu ustalenia sytuacji kadrowej oficera, który nie został wyznaczony na stanowisko służbowe w czasie pozostawania w dyspozycji. Przesłanką obligatoryjnego zwolnienia, na co jednoznacznie wskazuje zawarte w tym przepisie sformułowanie "zwalnia", jest niewyznaczenie na stanowisko służbowe w czasie pozostawania żołnierza zawodowego w dyspozycji.
Przesłanka "niewyznaczenia na stanowisko służbowe" w rozumieniu ww. przepisu wystąpi zarówno wówczas, gdy w czasie pozostawania w dyspozycji decyzja o wyznaczeniu żołnierza na inne stanowisko służbowe w ogóle nie zostanie wydana, bowiem organ stwierdził brak możliwości zaproponowania żołnierzowi innego stanowiska służbowego, jak i wówczas, gdy wprawdzie decyzja taka została przez właściwy organ wydana (i stała się ostateczna), jednak nie została wykonana.
Warunkiem skorzystania przez właściwy organ z omawianego trybu zwolnieniowego jest jedynie niewyznaczenie żołnierza na stanowisko służbowe w okresie pozostawania w dyspozycji. Ustawodawca nie uzależnił dopuszczalności zastosowania instytucji przewidzianej w art. 226 pkt 10 ustawy o obronie Ojczyzny od wykazania dlaczego żołnierz w określonym czasie nie został wyznaczony na inne stanowisko służbowe. Zatem przyczyny takiego stanu rzeczy w sprawie zwolnienia z tej podstawy są w istocie prawnie irrelewantne, jako że art. 226 pkt 10 ustawy o obronie Ojczyzny nie przewiduje innych przesłanek zwolnienia poza wyekspirowaniem upływu terminu pozostawania w dyspozycji.
Natomiast podjęcie decyzji w sprawie wyznaczenia na stanowisko służbowe leży w gestii właściwego organu wojskowego, który w ramach przyznanych mu kompetencji posiada wyłączne prawo do kształtowania polityki kadrowej, zgodnie z potrzebami Sił Zbrojnych. Pełnienie służby na określonym stanowisku nie jest uzależnione od istnienia wolnego stanowiska, lecz od potrzeb Sił Zbrojnych. O tym natomiast, czy istnieje potrzeba wyznaczenia określonej osoby na stanowisko służbowe decyduje nie żołnierz, lecz właściwy organ wojskowy.
W okolicznościach niniejszej sprawy bezsporne jest, że skarżący pozostawał w dyspozycji do dnia [...] lipca 2023 r. Tym samym, wobec niewyznaczenia na stanowisko służbowe w czasie pozostawania w dyspozycji, Minister rozkazem personalnym z dnia [...] czerwca 2023 r. zwolnił skarżącego z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] lipca 2023 r. wskazując jako podstawę zwolnienia art. 226 pkt 10 ustawy o obronie Ojczyzny. W świetle natomiast § 8 rozporządzenia z dnia 20 lutego 2023 r. w przypadku niewyznaczenia żołnierza zawodowego na stanowisko służbowe w czasie pozostawania w dyspozycji organ zwalniający w decyzji o zwolnieniu ustala datę zwolnienia na pierwszy dzień po upływie okresu pozostawania w dyspozycji. Przepis ten miał odpowiednie zastosowanie w okolicznościach niniejszej sprawy, a w związku z tym nie można zarzucić organowi braku ustaleń co do okresu pozostawania skarżącego w dyspozycji. Okres ten był oczywisty i wynikał z akt sprawy. Określenie daty zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej na dzień [...] lipca 2023 r. jest zatem prawidłowe.
W świetle powyższego nie sposób uznać za zasadne zarzuty naruszenia art. 10 , art. 11, art. 12, art. 73, art. 75, art. 77 k.p.a. oraz art. 80 i art. 81 k.p.a. w stopniu, który mógłby skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji. Zaznaczyć należy, że naruszenie przepisów postępowania może stanowić podstawę do uchylenia decyzji tylko wówczas, gdy mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). Należy to wiązać z wykazaniem przez skarżącego, jakie jeszcze inne dowody ponad te zgromadzone w sprawie bądź na jakie inne okoliczności wymagające wyjaśnienia, zwróciłaby jeszcze uwagę. Nie sposób nie zauważyć, że skarżący przez cały czas trwania postępowania miał zagwarantowaną możliwość wypowiedzi. Trudno więc przyjąć, że zarzucane organowi niepowiadomienie o zakończeniu postępowania miało wpływ na wynik sprawy, szczególnie w kontekście wcześniejszych ustaleń, że skutek prawny zwolnienia skarżącego ze służby łączony jest bezwzględnie tylko z niewyznaczeniem na stanowisko służbowe w czasie pozostawania w dyspozycji.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.