II SA/Wa 2256/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę M. G. (reprezentowanego przez opiekuna prawnego) na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiającą przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku po zmarłym ojcu, P. G.. Prezes ZUS utrzymał w mocy własną decyzję, wskazując, że nie zostały spełnione warunki określone w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Wskazano, że zmarły ojciec nie wykazał wymaganego stażu ubezpieczeniowego, a okresy nieskładkowe nie były usprawiedliwione szczególnymi okolicznościami. Ponadto, skarżący jest uprawniony do renty socjalnej, a jego dochód na osobę w rodzinie przekracza najniższą emeryturę, co wyklucza brak niezbędnych środków utrzymania. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów KPA, w tym brak dokładnego wyjaśnienia sprawy, dowolną ocenę materiału dowodowego, naruszenie prawa do czynnego udziału w postępowaniu oraz nieprawidłową wykładnię art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej. Sąd oddalił skargę, uznając, że skarżący nie spełnia kumulatywnie trzech przesłanek do przyznania świadczenia w drodze wyjątku: szczególnych okoliczności, niemożności podjęcia pracy z powodu niezdolności do pracy lub wieku oraz braku niezbędnych środków utrzymania. Sąd podkreślił, że renta socjalna sama w sobie wyklucza przyznanie renty rodzinnej w drodze wyjątku, a dochody skarżącego nie pozwalają na stwierdzenie braku niezbędnych środków utrzymania. Ponadto, nie wykazano szczególnych okoliczności usprawiedliwiających brak aktywności zawodowej ojca, a orzeczenia lekarskie ZUS wskazywały jedynie na częściową niezdolność do pracy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przesłanek przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku, w szczególności znaczenie renty socjalnej oraz ocena "niezbędnych środków utrzymania" i "szczególnych okoliczności".
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z rentą rodzinną w drodze wyjątku i rentą socjalną. Ocena "niezbędnych środków utrzymania" jest kontekstowa.
Zagadnienia prawne (4)
Czy przyznanie renty rodzinnej w drodze wyjątku jest możliwe, gdy wnioskodawca jest uprawniony do renty socjalnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przyznanie renty rodzinnej w drodze wyjątku jest wykluczone, gdy wnioskodawca jest uprawniony do renty socjalnej, gdyż renta socjalna stanowi świadczenie o charakterze zabezpieczającym, kompensującym brak możliwości uzyskania uprawnień do świadczeń z systemu ubezpieczeń społecznych.
Uzasadnienie
Renta socjalna jest świadczeniem o szczególnym charakterze, przyznawanym osobom, które nie miały możliwości wypracowania stażu ubezpieczeniowego. Jej celem jest zapewnienie środków do życia osobom całkowicie niezdolnym do pracy, które nie mogą uzyskać świadczeń z ubezpieczeń społecznych. Już ta okoliczność wyklucza możliwość przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku.
Jakie są przesłanki przyznania świadczenia w drodze wyjątku z ubezpieczenia społecznego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Przyznanie świadczenia w drodze wyjątku wymaga kumulatywnego spełnienia trzech przesłanek: 1) niespełnienie wymagań dających prawo do świadczenia musi być spowodowane szczególnymi okolicznościami (zdarzeniami nadzwyczajnymi), 2) ubiegający się o świadczenie nie może podjąć pracy lub innej działalności zarobkowej z powodu całkowitej niezdolności do pracy lub wieku, oraz 3) osoba ta nie ma niezbędnych środków utrzymania.
Uzasadnienie
Ustawa o emeryturach i rentach z FUS wymaga łącznego spełnienia wszystkich trzech przesłanek. Brak choćby jednej z nich wyklucza możliwość przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Sąd analizuje każdą z tych przesłanek w kontekście stanu faktycznego sprawy.
Czy dochód na osobę w rodzinie skarżącego przekracza niezbędne środki utrzymania, wykluczając przyznanie świadczenia w drodze wyjątku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, dochód na osobę w rodzinie skarżącego (obejmujący zasiłek pielęgnacyjny matki i rentę socjalną skarżącego) nie pozwala na stwierdzenie braku niezbędnych środków utrzymania, gdyż porównany z wysokością najniższej emerytury, nie można uznać, że skarżący nie posiada niezbędnych środków.
Uzasadnienie
Przesłanka braku niezbędnych środków utrzymania jest oceniana przez porównanie sytuacji materialnej ubiegającego się z wysokością świadczeń minimalnych. W tym przypadku, łączny dochód rodziny na osobę przekracza najniższą emeryturę, co wyklucza tę przesłankę.
Czy stan zdrowia zmarłego ojca skarżącego stanowił szczególne okoliczności usprawiedliwiające brak aktywności zawodowej i stażu ubezpieczeniowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, stan zdrowia ojca skarżącego nie stanowił przeszkody w podjęciu zatrudnienia i objęciu ubezpieczeniem, a orzeczenia lekarskie ZUS wskazywały jedynie na częściową niezdolność do pracy, a nie całkowitą, która mogłaby być uznana za zdarzenie nadzwyczajne.
Uzasadnienie
Orzeczenia lekarskie ZUS z lat 2009-2018 stwierdzały częściową niezdolność do pracy, a w niektórych okresach ojciec skarżącego nie był uznany za niezdolnego do pracy. Brak było dowodów na istnienie szczególnych, nadzwyczajnych okoliczności, które uniemożliwiłyby mu podjęcie zatrudnienia i wypracowanie wymaganego stażu.
Przepisy (30)
Główne
ustawa o emeryturach i rentach z FUS art. 83 § ust. 1
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Świadczenie w drodze wyjątku może być przyznane tylko, gdy spełnione są wszystkie warunki: szczególne okoliczności, niemożność podjęcia pracy z powodu całkowitej niezdolności do pracy lub wieku, oraz brak niezbędnych środków utrzymania.
PPSA art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ustawa o emeryturach i rentach z FUS art. 83 § ust. 1
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
PPSA art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
ustawa o emeryturach i rentach z FUS art. 14 § ust. 1
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Ocena niezdolności do pracy, jej stopnia oraz ustalenie daty powstania niezdolności do pracy należy do lekarza orzecznika ZUS.
ustawa o emeryturach i rentach z FUS art. 14 § ust. 2a
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
ustawa o emeryturach i rentach z FUS art. 14 § ust. 3
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
ustawa o emeryturach i rentach z FUS art. 1
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
ustawa o emeryturach i rentach z FUS art. 4
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
ustawa o emeryturach i rentach z FUS art. 37
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
ustawa o pomocy społecznej art. 37
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
PPSA art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
PPSA art. 7
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
PPSA art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
PPSA art. 80
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
PPSA art. 10 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
PPSA art. 79a § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 5
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 10
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 81
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 79a § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
ustawa o emeryturach i rentach z FUS art. 1
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
ustawa o emeryturach i rentach z FUS art. 4
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
ustawa o emeryturach i rentach z FUS art. 37
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
ustawa o pomocy społecznej art. 37
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak spełnienia kumulatywnych przesłanek do przyznania świadczenia w drodze wyjątku (brak szczególnych okoliczności, posiadanie renty socjalnej, posiadanie niezbędnych środków utrzymania). • Renta socjalna jako świadczenie zabezpieczające wyklucza możliwość przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku. • Dochód na osobę w rodzinie skarżącego przekracza najniższą emeryturę, co oznacza posiadanie niezbędnych środków utrzymania. • Stan zdrowia ojca skarżącego nie stanowił szczególnych okoliczności usprawiedliwiających brak aktywności zawodowej i stażu ubezpieczeniowego.
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a. przez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia sprawy i dowolną ocenę materiału dowodowego. • Zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. przez nieustalenie niezdolności do pracy ojca skarżącego. • Zarzut naruszenia art. 10 i 81 k.p.a. przez naruszenie prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu. • Zarzut naruszenia art. 79a § 1 k.p.a. przez niewskazanie stronie przesłanek niespełnionych. • Zarzut naruszenia art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS przez nieprawidłową wykładnię i zastosowanie, w tym uznanie renty socjalnej za przeszkodę i błędną ocenę środków utrzymania oraz szczególnych okoliczności. • Zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. przez nieprawidłowe utrzymanie w mocy decyzji Prezesa ZUS.
Godne uwagi sformułowania
świadczenie w drodze wyjątku jest możliwe tylko wówczas, gdy spełnione zostaną wszystkie warunki określone w powołanym przepisie. • przyznanie świadczenia w drodze wyjątku jest możliwe tylko wtedy, gdy do wymaganego okresu ubezpieczenia brakuje niewielki okres, który dodatkowo muszą usprawiedliwiać szczególne okoliczności. • renta socjalna stanowi więc świadczenie o charakterze zabezpieczającym, kompensującym brak możliwości uzyskania uprawnień do świadczeń z sytemu ubezpieczeń społecznych. • przesłankę braku posiadania niezbędnych środków utrzymania należy oceniać porównując sytuację materialną ubiegającego się o świadczenie z wysokością świadczeń określonych w przepisach jako minimalne. • Pojęcie świadczenia "w drodze wyjątku" nie dotyczy wyjątkowych potrzeb czy niedostatku. Chodzi tu o taki przypadek nieotrzymania świadczenia w trybie zwykłym, który mieści się w zakresie pojęcia "szczególnych okoliczności".
Skład orzekający
Karolina Kisielewicz-Sierakowska
przewodniczący sprawozdawca
Piotr Borowiecki
członek
Dorota Kozub-Marciniak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku, w szczególności znaczenie renty socjalnej oraz ocena \"niezbędnych środków utrzymania\" i \"szczególnych okoliczności\"."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z rentą rodzinną w drodze wyjątku i rentą socjalną. Ocena "niezbędnych środków utrzymania" jest kontekstowa.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego społecznie tematu świadczeń z ubezpieczeń społecznych i sytuacji osób niepełnosprawnych. Wyjaśnia skomplikowane przesłanki przyznawania świadczeń w drodze wyjątku, co jest istotne dla prawników i osób zainteresowanych prawem ubezpieczeń społecznych.
“Czy renta socjalna zamyka drogę do renty rodzinnej w drodze wyjątku? Sąd wyjaśnia kluczowe przesłanki.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.