Orzeczenie · 2025-04-29

II SA/Ke 652/24

Sąd

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach

Miejsce

Kielce

Data

2025-04-29

NSAAdministracyjneWysokawsa

pomoc społecznadom pomocy społecznejopłata za pobytzwrot kosztówprzemoc rodzinnaobowiązki alimentacyjneprawo administracyjnek.p.a.ustawa o pomocy społecznej

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sprawa dotyczyła skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję organu I instancji ustalającą opłatę wniesioną zastępczo przez gminę za pobyt ojca skarżącego w domu pomocy społecznej oraz odmawiającą odstąpienia od żądania zwrotu tej kwoty. Skarżący zarzucał organom naruszenie przepisów k.p.a. i ustawy o pomocy społecznej, w szczególności art. 64 pkt 7 u.p.s., wskazując na rażące naruszenie obowiązków rodzinnych i przemoc fizyczną ze strony ojca w okresie jego dzieciństwa. Organy administracji uznały, że kwestia zwolnienia z opłat jest poza zakresem postępowania dotyczącego zwrotu należności wniesionych zastępczo przez gminę i skupiły się jedynie na sytuacji materialnej skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji. Sąd uznał, że organy administracji przedwcześnie ograniczyły się do analizy sytuacji majątkowej skarżącego i pominęły istotne okoliczności dotyczące przeszłych relacji rodzinnych, w tym wyrok skazujący ojca za znęcanie się nad matką, gdy skarżący był dzieckiem. Sąd podkreślił, że zasada sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP) wymaga uwzględnienia takich okoliczności, a przepis art. 104 ust. 4 u.p.s. nie wyklucza wzięcia pod uwagę przesłanek z art. 64 pkt 7 u.p.s. w kontekście zwrotu opłat. Sąd zasądził od SKO na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Uzasadnienie uwzględnienia okoliczności dotyczących przemocy rodzinnej i naruszenia obowiązków rodzicielskich przy rozpatrywaniu wniosków o zwolnienie z opłat za pobyt w DPS lub odstąpienie od żądania zwrotu tych opłat.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której istnieją udokumentowane dowody rażącego naruszenia obowiązków rodzinnych i przemocy ze strony rodzica.

Zagadnienia prawne (2)

Czy organ administracji publicznej, rozpatrując wniosek o zwrot opłat wniesionych zastępczo przez gminę za pobyt w DPS, powinien uwzględnić okoliczności dotyczące rażącego naruszenia obowiązków rodzinnych i przemocy ze strony osoby zobowiązanej do ponoszenia opłat wobec mieszkańca DPS w przeszłości?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, sąd uznał, że organy administracji nieprawidłowo pominęły te okoliczności, które mogą stanowić podstawę do odstąpienia od żądania zwrotu opłat, zgodnie z art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej.

Uzasadnienie

Sąd stwierdził, że zasada sprawiedliwości społecznej wymaga uwzględnienia przeszłych relacji rodzinnych, w tym przemocy i naruszenia obowiązków, przy rozpatrywaniu wniosków dotyczących opłat za pobyt w DPS. Przepis art. 104 ust. 4 u.p.s. ma otwarty katalog przesłanek, co pozwala na uwzględnienie takich okoliczności.

Czy postępowanie dotyczące zwrotu opłat wniesionych zastępczo przez gminę za pobyt w DPS jest odrębnym postępowaniem od postępowania w przedmiocie ustalenia wysokości opłaty i zwolnienia z niej?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Choć organy administracji traktowały te postępowania odrębnie, sąd uznał, że okoliczności mające wpływ na zwolnienie z opłat (art. 64 pkt 7 u.p.s.) mogą mieć znaczenie również w kontekście zwrotu opłat wniesionych zastępczo.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że choć organy administracji ograniczyły zakres postępowania do zwrotu należności, to jednak okoliczności uzasadniające zwolnienie z opłat na podstawie art. 64 pkt 7 u.p.s. mogą być brane pod uwagę w kontekście art. 104 ust. 4 u.p.s., który dotyczy odstąpienia od żądania zwrotu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Uchylono decyzję

Uchylono zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz decyzję organu I instancji.

Przepisy (14)

Główne

u.p.s. art. 61 § 1 i 3

Ustawa o pomocy społecznej

Określa osoby zobowiązane do wnoszenia opłat za pobyt w DPS oraz zasady ponoszenia opłat zastępczo przez gminę w przypadku niewywiązywania się osób zobowiązanych.

u.p.s. art. 104 § 3-8

Ustawa o pomocy społecznej

Reguluje zasady ustalania wysokości należności podlegających zwrotowi oraz terminy ich zwrotu, a także możliwość odstąpienia od żądania zwrotu w przypadkach szczególnie uzasadnionych.

u.p.s. art. 104 § 4

Ustawa o pomocy społecznej

Umożliwia odstąpienie od żądania zwrotu opłat w przypadkach szczególnie uzasadnionych, gdy żądanie stanowiłoby nadmierne obciążenie lub niweczyłoby skutki udzielanej pomocy.

p.p.s.a. art. 145 § par. 1 pkt 1 lit. a, c

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa podstawy do uchylenia decyzji administracyjnej przez sąd administracyjny w przypadku naruszenia prawa materialnego lub procesowego.

p.p.s.a. art. 135

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Uprawnia sąd administracyjny do orzekania co do istoty sprawy w przypadku uchylenia zaskarżonej decyzji.

Pomocnicze

u.p.s. art. 64 § pkt 7

Ustawa o pomocy społecznej

Przewiduje możliwość zwolnienia z opłat za pobyt w DPS częściowo lub całkowicie, w szczególności w przypadku rażącego naruszenia przez mieszkańca domu obowiązku alimentacyjnego lub innych obowiązków rodzinnych wobec osoby obowiązanej do wnoszenia opłaty.

p.p.s.a. art. 200

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Reguluje zasady zasądzania kosztów postępowania sądowego.

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa zasady zwrotu kosztów postępowania.

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1