II SA/Bd 475/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy rozpoznał skargę Ośrodka Wspierania Dziecka i Rodziny na decyzję Prezesa ZUS, która utrzymała w mocy decyzję ZUS uchylającą prawo do świadczenia wychowawczego na dziecko N. J. dla Domu Dziecka. Sąd uchylił obie decyzje, uznając, że naruszają one prawo materialne. Kluczowym problemem była interpretacja art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Sąd stwierdził, że postępowanie w sprawie uchylenia świadczenia jest nowym postępowaniem i decyzja ma skutek na przyszłość (ex nunc). Nie można więc uchylić prawa do świadczenia, które zostało już wypłacone (np. za czerwiec 2023 r.), ponieważ prawo to zostało już skonsumowane. Organ odwoławczy nieprawidłowo utrzymał w mocy decyzję uchylającą świadczenie z mocą wsteczną (ex tunc). Sąd podkreślił również, że uzasadnienia decyzji organów były wadliwe, nie wskazując precyzyjnie podstawy prawnej i motywów rozstrzygnięcia. Wskazano, że kwestia nienależnie pobranego świadczenia powinna być rozstrzygana w odrębnym postępowaniu, zgodnie z art. 25 u.p.p.w.d., z precyzyjnym wskazaniem podstawy prawnej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących uchylania świadczeń wychowawczych i skutków prawnych decyzji administracyjnych (ex nunc vs ex tunc).
Dotyczy specyficznej sytuacji uchylania świadczeń wychowawczych przez ZUS, ale zasady dotyczące skutków decyzji administracyjnych są szersze.
Zagadnienia prawne (3)
Czy decyzja uchylająca prawo do świadczenia wychowawczego może działać wstecz (ex tunc), jeśli świadczenie zostało już wypłacone?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, decyzja uchylająca prawo do świadczenia wychowawczego ma charakter konstytutywny i działa na przyszłość (ex nunc). Nie można uchylić prawa do świadczenia, które zostało już skonsumowane.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że postępowanie w sprawie uchylenia świadczenia jest nowym postępowaniem, a decyzja wydana na podstawie art. 27 ust. 1 u.p.p.w.d. ma skutek ex nunc. Uchylenie świadczenia z mocą wsteczną jest niedopuszczalne, gdy świadczenie zostało już wypłacone.
Czy uzasadnienie decyzji organu administracji publicznej było wystarczające i zgodne z wymogami KPA?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, uzasadnienia decyzji organów pierwszej i drugiej instancji były wadliwe, nie wskazując precyzyjnie podstawy prawnej i motywów rozstrzygnięcia.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że decyzje nie spełniały wymogów art. 107 § 3 KPA, ponieważ nie zawierały wystarczającego uzasadnienia faktycznego i prawnego, w tym nie powoływały właściwych przepisów (np. art. 27 u.p.p.w.d.) i nie wyjaśniały toku rozumowania.
Czy świadczenie wychowawcze wypłacone za okres od czerwca 2023 r. do lipca 2023 r. stanowiło świadczenie nienależne?
Odpowiedź sądu
Kwestia ta wymaga odrębnego rozstrzygnięcia w osobnym postępowaniu, z precyzyjnym wskazaniem podstawy prawnej z art. 25 ust. 2 u.p.p.w.d.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że ustalenie i zwrot nienależnie pobranego świadczenia reguluje art. 25 u.p.p.w.d., a organ powinien wskazać konkretny przypadek z ust. 2 tego artykułu i uzasadnić swoje stanowisko.
Przepisy (14)
Główne
u.p.p.w.d. art. 27 § ust. 1
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Przepis ten stanowi podstawę do uchylenia lub zmiany prawa do świadczenia wychowawczego, jednakże decyzja wydana na jego podstawie ma charakter konstytutywny i działa ze skutkiem ex nunc (na przyszłość). Nie można nim uchylić świadczenia już skonsumowanego.
Pomocnicze
u.p.p.w.d. art. 4 § ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
u.p.p.w.d. art. 22
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
u.p.p.w.d. art. 25
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
u.p.p.w.d. art. 28 § ust. 1
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 119 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a) oraz c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 22 w związku z art. 4 ust. 2 pkt 5 u.p.p.w.d. poprzez błędną jego wykładnię. • Naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 25 u.p.p.w.d. poprzez błędne przyjęcie, że świadczenie wychowawcze wypłacone za okres od [...].06.2023 r. do [...].07.2023 r. stanowi świadczenie nienależne. • Naruszenie przepisów prawa procesowego, a mianowicie art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.
Godne uwagi sformułowania
postępowanie w sprawie uchylenia lub zmiany prawa do świadczenia wychowawczego jest nowym postępowaniem wobec postępowania zakończonego materialnoprawną czynnością ustalenia prawa do tego świadczenia. • Decyzja uchylająca lub zmieniająca prawo do świadczenia wychowawczego [...] ma charakter konstytutywny i działa ze skutkiem ex nunc (z mocą na przyszłość od daty wydania decyzji). • w trybie art. 27 u.p.p.w.d. nie podlega uchyleniu lub zmianie prawo do świadczenia wychowawczego już wcześniej skonsumowane.
Skład orzekający
Jerzy Bortkiewicz
przewodniczący
Leszek Kleczkowski
sprawozdawca
Mariusz Pawełczak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących uchylania świadczeń wychowawczych i skutków prawnych decyzji administracyjnych (ex nunc vs ex tunc)."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji uchylania świadczeń wychowawczych przez ZUS, ale zasady dotyczące skutków decyzji administracyjnych są szersze.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego świadczenia socjalnego i pokazuje, jak organy mogą błędnie stosować przepisy, prowadząc do nieprawidłowych rozstrzygnięć, które sąd musi korygować. Wyjaśnia istotne zasady proceduralne.
“Czy ZUS może cofnąć świadczenie wychowawcze, które już wypłacił? Sąd administracyjny wyjaśnia.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.