II PSKP 18/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła pracownika Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (KRUS), M. F., który został odwołany ze stanowiska kierownika placówki terenowej. Powód dochodził odszkodowania i zadośćuczynienia, argumentując, że jego stosunek pracy nie przekształcił się w stosunek oparty na powołaniu, a odwołanie było dyskryminacyjne ze względu na jego poglądy polityczne. Sądy niższych instancji – Rejonowy i Okręgowy – oddaliły jego powództwo. Ustalono, że w wyniku zmian legislacyjnych (ustawa z 2016 r.) stosunek pracy powoda, pierwotnie oparty na umowie o pracę na czas nieokreślony, przekształcił się z mocy prawa w stosunek pracy na podstawie powołania. Zgodnie z Kodeksem pracy, pracownik zatrudniony na podstawie powołania może być odwołany w każdym czasie, a odwołanie jest równoznaczne z wypowiedzeniem umowy o pracę, nie wymagając podania przyczyny. Sąd Okręgowy oddalił apelację powoda, uznając brak dowodów na dyskryminację i potwierdzając przekształcenie stosunku pracy. Powód wniósł skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie szeregu przepisów Kodeksu pracy oraz Konstytucji, w tym kwestionując sposób przekształcenia podstawy zatrudnienia i brak pisemnego aktu powołania. Sąd Najwyższy, rozpatrując skargę kasacyjną, odwołał się do orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego i Sądu Najwyższego, które dopuszczają ingerencję ustawodawcy w stosunki pracy w ramach reform administracji publicznej. Potwierdził, że przepisy przejściowe skutecznie przekształciły stosunek pracy powoda na podstawie powołania, co uzasadniało jego odwołanie bez podania przyczyny. Sąd Najwyższy nie znalazł również dowodów na dyskryminację polityczną. W konsekwencji, skarga kasacyjna została oddalona.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących przekształcenia stosunku pracy z umowy o pracę na powołanie w wyniku zmian legislacyjnych, zwłaszcza w kontekście reform administracji publicznej i ochrony praw nabytych.
Dotyczy specyficznej sytuacji pracowników KRUS i zmian wprowadzonych ustawą z 2016 r. Może być stosowane analogicznie do innych przypadków przekształceń stosunków pracy na podstawie powołania.
Zagadnienia prawne (3)
Czy zmiana przepisów dotyczących zatrudnienia w KRUS, wprowadzająca zatrudnienie na podstawie powołania, może przekształcić istniejący stosunek pracy oparty na umowie o pracę na czas nieokreślony?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zmiana przepisów może z mocy prawa przekształcić stosunek pracy na podstawie powołania, co uzasadnia odwołanie pracownika ze stanowiska bez podania przyczyny.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego i własne, które dopuszczają ingerencję ustawodawcy w stosunki pracy w ramach reform administracji publicznej. Przepisy przejściowe skutecznie przekształciły stosunek pracy powoda na podstawie powołania, zgodnie z art. 60 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników.
Czy odwołanie pracownika zatrudnionego na podstawie powołania ze stanowiska kierowniczego w KRUS, bez podania przyczyny, stanowi dyskryminację?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli nie ma dowodów na dyskryminację z innych przyczyn niż sama zmiana podstawy zatrudnienia.
Uzasadnienie
Sądy uznały, że powód nie przedstawił dowodów na dyskryminację polityczną. Sam fakt zmiany podstawy zatrudnienia z umowy o pracę na powołanie nie jest równoznaczny z dyskryminacją, zwłaszcza gdy nie ma dowodów na przynależność partyjną powoda lub jego następcy.
Czy do nawiązania stosunku pracy na podstawie powołania wymagany jest pisemny akt powołania, czy informacja o wejściu w życie ustawy jest wystarczająca?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Informacja o wejściu w życie ustawy wprowadzającej zatrudnienie na podstawie powołania jest równoznaczna z nawiązaniem stosunku pracy na tej podstawie, nawet bez odrębnego pisemnego aktu powołania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że przepisy przejściowe skutecznie przekształciły stosunek pracy z mocy prawa, a art. 60 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników w powiązaniu z przepisami Kodeksu pracy reguluje tę kwestię.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. F. | osoba_fizyczna | powód |
| Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział Regionalny w O. | instytucja | pozwany |
Przepisy (14)
Główne
k.p. art. 68 § § 1
Kodeks pracy
Stosunek pracy nawiązuje się na podstawie powołania w przypadkach określonych w odrębnych przepisach.
k.p. art. 70 § § 1-2
Kodeks pracy
Pracownik zatrudniony na podstawie powołania może być w każdym czasie odwołany ze stanowiska przez organ, który go powołał. Odwołanie jest równoznaczne z wypowiedzeniem umowy o pracę.
u.u.s.r. art. 60 § ust. 1
Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników
Prezes Kasy powołuje i odwołuje kierowników komórek organizacyjnych i ich zastępców w centrali, oddziałach regionalnych i placówkach terenowych oraz dyrektorów oddziałów regionalnych i ich zastępców, kierowników placówek terenowych i ich zastępców, a pozostałych pracowników zatrudnia na podstawie umowy o pracę, chyba że odrębne przepisy wymagają zatrudnienia na podstawie powołania. Powołanie na stanowiska jest równoznaczne z nawiązaniem stosunku pracy na podstawie powołania.
Pomocnicze
Ustawa o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników art. 3
Stosunki pracy pracowników zatrudnionych na stanowiskach kierowniczych w KRUS stają się stosunkami pracy na podstawie powołania w rozumieniu Kodeksu pracy.
Ustawa o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników oraz niektórych innych ustaw art. 9 § ust. 2
Stosunki pracy pracowników zatrudnionych na stanowiskach wskazanych w art. 60 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników stają się stosunkami pracy na podstawie powołania w rozumieniu Kodeksu pracy.
k.p. art. 11
Kodeks pracy
Nawiązanie stosunku pracy następuje na podstawie umowy o pracę lub powołania.
k.p. art. 30 § § 1 pkt 2 i § 4
Kodeks pracy
Rozwiązanie umowy o pracę następuje przez wypowiedzenie lub na mocy porozumienia stron. W przypadkach określonych w przepisach odrębnych stosunek pracy może rozwiązać się z upływem czasu, na który była zawarta, albo przez odwołanie.
k.p. art. 56 § § 1
Kodeks pracy
Pracownikowi, z którym rozwiązano umowę o pracę bez wypowiedzenia z naruszeniem przepisów, przysługuje odszkodowanie.
k.p. art. 18 § 3a
Kodeks pracy
Pracownicy powinni być równo traktowani w zakresie nawiązania i rozwiązania stosunku pracy, warunków zatrudnienia, awansowania oraz dostępu do szkolenia w celu podnoszenia kwalifikacji zawodowych.
k.p. art. 18 § 3d
Kodeks pracy
Pracodawca jest obowiązany przeciwdziałać dyskryminacji w zatrudnieniu.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Rzeczpospolita Polska jest państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej.
Konstytucja RP art. 24
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Każdy ma prawo do ochrony prawnej życia prywatnego, rodzinnego, czci i dobrego imienia oraz do podejmowania decyzji dotyczących własnego życia.
Konstytucja RP art. 30
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Przyrodzona i niezbywalna godność człowieka stanowi źródło wolności i praw człowieka i obywatela; jest ona nienaruszalna, a jej poszanowanie i ochrona jest obowiązkiem władz publicznych.
Konstytucja RP art. 60
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Każdemu zapewnia się wolność podejmowania decyzji w sprawach dotyczących jego życia osobistego i rodzinnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zmiana przepisów prawa pracy dotycząca KRUS skutecznie przekształciła stosunek pracy powoda na podstawie powołania. • Odwołanie pracownika zatrudnionego na podstawie powołania nie wymaga uzasadnienia. • Brak dowodów na dyskryminację polityczną powoda.
Odrzucone argumenty
Stosunek pracy powoda nie przekształcił się w stosunek oparty na powołaniu. • Odwołanie było dyskryminacyjne ze względu na poglądy polityczne. • Brak pisemnego aktu powołania uniemożliwia uznanie stosunku pracy na podstawie powołania. • Rozwiązanie stosunku pracy powinno nastąpić w trybie wypowiedzenia umowy o pracę z podaniem przyczyny.
Godne uwagi sformułowania
zmiana przynależności Placówki Terenowej KRUS w P. powód (...) stał się pracownikiem Oddziału Regionalnego KRUS w O. • stosunek pracy zawarty z Kasą Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego jest stosunkiem pracy na podstawie powołania • nie doszło do rozwiązania stosunku pracy ani do przekształcania stosunku pracy na podstawie umowy o pracę na stosunek o pracę na podstawie powołania, bowiem owo powołanie nastąpiło bez odpowiednich oświadczeń woli • wypowiedzenie umowy o pracę, czy też odwołanie go ze stanowiska nastąpiło z przyczyn dyskryminacyjnych, tj. spowodowane było poglądami politycznymi • zmiana charakteru prawnego stosunku pracy z umowy o pracę na powołanie w rozumieniu art. 68 § 1 k.p. • stosunek pracy powoda w chwili jego rozwiązania był stosunkiem z powołania i tym samym ziścił się warunek zawarty w art. 68 § 1 k.p. • nie ma nienaruszalności zatrudnienia i również umowa o pracę na czas nieokreślony może ulec rozwiązaniu za wypowiedzeniem. • na mocy przywołanych wyżej, a dotąd nie zakwestionowanych przez Trybunał Konstytucyjny przepisów obowiązującego prawa doszło do przekształcenia podstawy zatrudnienia powoda z dotychczas istniejącej umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony oraz dotychczasowego powołania na odtąd istniejące nowo powstałe powołanie z mocy prawa
Skład orzekający
Krzysztof Staryk
przewodniczący
Leszek Bielecki
sprawozdawca
Zbigniew Korzeniowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przekształcenia stosunku pracy z umowy o pracę na powołanie w wyniku zmian legislacyjnych, zwłaszcza w kontekście reform administracji publicznej i ochrony praw nabytych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji pracowników KRUS i zmian wprowadzonych ustawą z 2016 r. Może być stosowane analogicznie do innych przypadków przekształceń stosunków pracy na podstawie powołania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego dotyczącego stabilności zatrudnienia i wpływu zmian legislacyjnych na prawa pracownicze, co jest interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie pracy. Dodatkowo, wątek potencjalnej dyskryminacji politycznej dodaje jej społecznego wymiaru.
“Czy zmiana prawa pracy może pozbawić Cię etatu? Sąd Najwyższy rozstrzyga w sprawie pracownika KRUS.”
Dane finansowe
odszkodowanie: 15 348,6 PLN
odszkodowanie i zadośćuczynienie: 4000 PLN
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.