II OSK 501/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny dotyczyła skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, który oddalił sprzeciw od decyzji Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PWINB). PWINB uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) o umorzeniu postępowania w sprawie zmiany sposobu użytkowania budynku mieszkalnego jednorodzinnego przy ul. [...] w B. PINB pierwotnie umorzył postępowanie, uznając, że wynajem pokoi na cele mieszkalne nie stanowi zmiany sposobu użytkowania budynku ani nie zmienia jego funkcji. PWINB uznał jednak, że PINB nie zebrał wystarczającego materiału dowodowego, w szczególności nie sprawdził wszystkich pomieszczeń podczas oględzin, a także nie ocenił, czy zintensyfikowanie użytkowania budynku mogło spowodować zmianę warunków bezpieczeństwa pożarowego, higieniczno-sanitarnego czy innych, co jest istotne przy zmianie sposobu użytkowania zgodnie z art. 71 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego. WSA w Białymstoku zgodził się z PWINB, że decyzja PINB była przedwczesna i że materiał dowodowy był niewystarczający, co uzasadniało wydanie decyzji kasatoryjnej na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. NSA oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając, że WSA prawidłowo ocenił sytuację. Sąd podkreślił, że organ I instancji nie zebrał pełnego materiału dowodowego, a organ odwoławczy nie mógł samodzielnie przeprowadzić dalszego postępowania dowodowego bez naruszenia zasady dwuinstancyjności. NSA zwrócił uwagę na prawidłową wykładnię art. 71 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, która obejmuje również zintensyfikowanie dotychczasowego sposobu użytkowania obiektu, jeśli powoduje to określone skutki. Sąd uznał, że nie doszło do naruszenia powagi rzeczy osądzonej, ponieważ badano nowy stan faktyczny. Ostatecznie NSA uznał, że decyzja kasacyjna była uzasadniona ze względu na wady postępowania dowodowego organu I instancji.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 71 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego w kontekście zmiany sposobu użytkowania budynku mieszkalnego jednorodzinnego, zwłaszcza w przypadku wynajmu pokoi i intensyfikacji użytkowania. Proceduralne aspekty stosowania art. 138 § 2 K.p.a. przez organy administracji i sądów administracyjnych.
Sprawa dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i interpretacji przepisów prawa budowlanego oraz K.p.a. w kontekście zmiany sposobu użytkowania.
Zagadnienia prawne (3)
Czy wynajem pokoi w budynku mieszkalnym jednorodzinnym osobom trzecim, niespokrewnionym z właścicielem, stanowi zmianę sposobu użytkowania obiektu budowlanego w rozumieniu art. 71 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, może stanowić zmianę sposobu użytkowania, zwłaszcza jeśli prowadzi do zintensyfikowania użytkowania obiektu i zmiany warunków bezpieczeństwa pożarowego, higieniczno-sanitarnego lub innych, lub jeśli budynek zaczyna spełniać kryteria budynku zamieszkania zbiorowego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że zmiana sposobu użytkowania obejmuje nie tylko zmianę funkcji obiektu, ale także jego intensyfikację, jeśli powoduje to skutki określone w przepisach. Brak pełnych ustaleń dowodowych co do faktycznego sposobu użytkowania wszystkich pomieszczeń i liczby mieszkańców uniemożliwił rozstrzygnięcie sprawy przez organ I instancji.
Czy organ odwoławczy, stwierdzając braki postępowania dowodowego organu pierwszej instancji, może uchylić decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania na podstawie art. 138 § 2 K.p.a., czy powinien rozpoznać sprawę merytorycznie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Organ odwoławczy może uchylić decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania, jeśli naruszenie przepisów postępowania przez organ I instancji jest istotne, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma wpływ na jej rozstrzygnięcie. Nie może jednak samodzielnie przeprowadzić postępowania dowodowego w zakresie wykraczającym poza jego kompetencje, aby nie naruszyć zasady dwuinstancyjności.
Uzasadnienie
NSA potwierdził, że WSA prawidłowo ocenił sytuację, uznając, że organ I instancji nie zebrał wystarczającego materiału dowodowego. Zakres potrzebnych ustaleń wykraczał poza kompetencje organu odwoławczego, co uzasadniało zastosowanie art. 138 § 2 K.p.a.
Czy ponowne postępowanie w sprawie zmiany sposobu użytkowania budynku jest dopuszczalne, jeśli poprzednie postępowanie zostało umorzone decyzją ostateczną?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ponowne postępowanie jest dopuszczalne, jeśli nastąpiła zmiana stanu faktycznego sprawy, co wyklucza zastosowanie zasady powagi rzeczy osądzonej (res iudicata).
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że nie zachodzi tożsamość stanu faktycznego sprawy, ponieważ badano nowy, aktualny sposób użytkowania budynku, a nie ten, który był przedmiotem postępowania z 2019 r.
Przepisy (13)
Główne
K.p.a. art. 138 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.
P.p.s.a. art. 151a § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd administracyjny oddala sprzeciw wniesiony od decyzji organu odwoławczego, jeżeli uzna, że decyzja ta jest zgodna z prawem.
u.p.b. art. 71 § 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Przez zmianę sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części wymagającą zgody właściwego organu należy rozumieć podjęcie bądź zaniechanie w obiekcie budowlanym lub jego części działalności zmieniającej warunki: bezpieczeństwa pożarowego, powodziowego, pracy, zdrowotne, higieniczno-sanitarne, ochrony środowiska bądź wielkość lub układ obciążeń.
u.p.b. art. 71 § 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Zintensyfikowanie dotychczasowego sposobu użytkowania obiektu, jeżeli spowoduje to skutki określone w ust. 1, również stanowi zmianę sposobu użytkowania.
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej.
P.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.
P.p.s.a. art. 182 § 2a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA rozpoznaje skargę kasacyjną od wyroku WSA oddalającego sprzeciw od decyzji na posiedzeniu niejawnym.
K.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Organ obowiązany jest do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy.
K.p.a. art. 77 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Organ obowiązany jest wyczerpująco zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
K.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Organ ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy fakt został udowodniony.
K.p.a. art. 136
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy może przeprowadzić dowód uzupełniający, ale zakres ten jest ograniczony, aby nie naruszyć zasady dwuinstancyjności.
K.p.a. art. 15
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Postępowanie powinno być dwuinstancyjne.
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie art. 3 § 5
Definicja budynku zamieszkania zbiorowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ I instancji nie zebrał wystarczającego materiału dowodowego, co uniemożliwiło merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy. • Organ odwoławczy miał podstawy do wydania decyzji kasatoryjnej na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. • Zmiana sposobu użytkowania obejmuje również intensyfikację użytkowania, jeśli powoduje określone skutki.
Odrzucone argumenty
Organ odwoławczy nie miał podstaw do wydania decyzji kasatoryjnej, a powinien był rozpoznać sprawę merytorycznie. • Postępowanie w sprawie zmiany sposobu użytkowania było już prawomocnie zakończone decyzją z 2019 r. • Umorzenie postępowania przez organ I instancji było prawidłowe.
Godne uwagi sformułowania
niepełne zbadanie stanu poszczególnych pomieszczeń w budynku • nie sposób stwierdzić, że stan deklarowany przez obecną osobę trzecią (...) jest stanem rzeczywistym ustalonym przez organy administracji • nie można było uniknąć wypowiedzi w przedmiocie wykładni podstawy prawnej wyznaczającej wymagające zbadania okoliczności sprawy • nie tyle ustalenie, jakie są aktualnie warunki prowadzonej w obiekcie budowlanym działalności i czy zgodne są one z obowiązującymi przepisami, co określenie czy zmiana sposobu użytkowania doprowadziła do zmiany wskazanych wyżej warunków • nie można mówić, że intensywność użytkowania obiektu nie uległa zmianie
Skład orzekający
Grzegorz Czerwiński
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 71 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego w kontekście zmiany sposobu użytkowania budynku mieszkalnego jednorodzinnego, zwłaszcza w przypadku wynajmu pokoi i intensyfikacji użytkowania. Proceduralne aspekty stosowania art. 138 § 2 K.p.a. przez organy administracji i sądów administracyjnych."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i interpretacji przepisów prawa budowlanego oraz K.p.a. w kontekście zmiany sposobu użytkowania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak złożone może być ustalenie zmiany sposobu użytkowania budynku mieszkalnego, nawet w przypadku wynajmu pokoi. Podkreśla znaczenie dokładnego materiału dowodowego i proceduralnych aspektów postępowania administracyjnego.
“Wynajem pokoi w domu jednorodzinnym – kiedy to już nielegalna zmiana sposobu użytkowania?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.