II OSK 3117/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną J. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który oddalił skargę na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Postanowienie to odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie legalizacji dwóch samowolnie wybudowanych budynków letniskowych. Podstawą odmowy była ostateczna decyzja z 2002 roku nakazująca rozbiórkę tych budynków, która nadal pozostawała w obrocie prawnym. Skarżący argumentował, że odmowa wszczęcia postępowania narusza art. 61a k.p.a. oraz zasady współżycia społecznego. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że sytuacja powagi rzeczy osądzonej (res iudicata) uniemożliwia ponowne wszczęcie postępowania, a zmiana nazwy funkcji budynków nie zmienia przedmiotu sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny, związany granicami skargi kasacyjnej, oddalił ją, stwierdzając, że sądy niższych instancji prawidłowo zastosowały art. 61a § 1 k.p.a. Podkreślono, że wydanie kolejnej decyzji w sprawie już rozstrzygniętej ostateczną decyzją skutkowałoby wadą nieważności (art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.). Sąd odwoławczy odrzucił również zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, wskazując, że stan faktyczny sprawy był niesporny, a sądy prawidłowo oceniły legalność zaskarżonych aktów.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie zasady powagi rzeczy osądzonej (res iudicata) w kontekście postępowań legalizacyjnych w prawie budowlanym oraz odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego.
Dotyczy specyficznej sytuacji, w której istnieje ostateczna decyzja nakazująca rozbiórkę, a wnioskodawca próbuje obejść ją poprzez wniosek o legalizację tych samych obiektów.
Zagadnienia prawne (2)
Czy organ administracji może odmówić wszczęcia postępowania w sprawie legalizacji samowolnie wybudowanych budynków, jeśli istnieje już ostateczna decyzja nakazująca ich rozbiórkę?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organ administracji ma prawo odmówić wszczęcia postępowania w takiej sytuacji, powołując się na przesłankę "innej uzasadnionej przyczyny" uniemożliwiającej wszczęcie postępowania, jaką jest powaga rzeczy osądzonej (res iudicata).
Uzasadnienie
Ponowne wszczęcie postępowania w sprawie, która została już rozstrzygnięta ostateczną decyzją (np. nakazującą rozbiórkę), stanowiłoby naruszenie powagi rzeczy osądzonej i prowadziłoby do wydania decyzji obarczonej wadą nieważności. Organ musi unikać takich sytuacji, odmawiając wszczęcia nowego postępowania.
Czy zmiana nazwy lub sposobu użytkowania budynku wpływa na możliwość wszczęcia postępowania w sprawie legalizacji, jeśli istnieje ostateczna decyzja rozbiórkowa dotycząca tych samych budynków?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sama zmiana nazwy funkcji budynku lub sposobu jego użytkowania nie przesądza o zmianie przedmiotu postępowania, jeśli o legalności tych samych budynków organ nadzoru budowlanego orzekł już ostateczną decyzją rozbiórkową.
Uzasadnienie
Przedmiotem postępowania jest legalność konkretnych budynków, a nie ich nazwa czy funkcja. Jeśli ostateczna decyzja rozbiórkowa dotyczy tych samych fizycznie obiektów, to kwestia ich legalności została już prawomocnie rozstrzygnięta.
Przepisy (17)
Główne
k.p.a. art. 61a § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Przewiduje dwie sytuacje uzasadniające odmowę wszczęcia postępowania: żądanie przez osobę niebędącą stroną lub inne uzasadnione przyczyny uniemożliwiające wszczęcie postępowania, w tym powaga rzeczy osądzonej (res iudicata).
P.b. art. 48 § ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
P.b. art. 80 § ust. 2 pkt 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 182 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 189
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 156 § 1 pkt 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Określa wadę nieważności decyzji, gdy sprawa została już rozstrzygnięta inną ostateczną decyzją.
k.p.a. art. 6
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7a
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 9
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Istnienie ostatecznej decyzji nakazującej rozbiórkę budynków uniemożliwia wszczęcie nowego postępowania w sprawie ich legalizacji z powodu powagi rzeczy osądzonej (res iudicata). • Zmiana nazwy lub funkcji budynków nie zmienia przedmiotu sprawy, jeśli dotyczą one tych samych obiektów, co w poprzedniej decyzji rozbiórkowej. • Wszczęcie postępowania legalizacyjnego w sytuacji istniejącej decyzji rozbiórkowej prowadziłoby do wydania decyzji obarczonej wadą nieważności.
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia art. 61a k.p.a. przez bezpodstawne przyjęcie powagi rzeczy osądzonej. • Zarzut naruszenia zasad współżycia społecznego przez zmuszanie do wykonania decyzji o rozbiórce uznanej za niezgodną z prawem (choć ta kwestia nie była rozstrzygana przez NSA, który badał legalność, a nie słuszność). • Zarzuty naruszenia przepisów postępowania przez WSA, w tym art. 135, 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
Godne uwagi sformułowania
jedną z "uzasadnionych przyczyn" obligujących organ administracji publicznej do wydania postanowienia w oparciu o art. 61 a § 1 k.p.a. jest uprzednie rozstrzygnięcie sprawy decyzją ostateczną i dopóki w obrocie prawnym funkcjonuje decyzja rozstrzygająca sprawę merytorycznie w sposób ostateczny, kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii staje się niedopuszczalne • wydanie decyzji w sprawie, która została już w sposób ostateczny rozstrzygnięta, jest przesłanką stwierdzenia nieważności decyzji, o której stanowi art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. • powaga rzeczy osądzonej • nie jest możliwe wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie legalizacji • sąd administracyjny kontroluje jedynie legalność aktu, a nie jego słuszność czy celowość • wobec niezasadności wniesionej skargi należało zastosować konstrukcję prawną jej oddalenia w oparciu o art. 151 p.p.s.a. • przepis art. 135 p.p.s.a. ma zastosowanie w razie uwzględnienia skargi • decyzja o rozbiórce pozostaje zatem w dalszym ciągu w obrocie prawnym • celem instytucji odmowy wszczęcia postępowania jest uniemożliwienie prowadzenia takiego postępowania, którego rezultat (decyzja administracyjna) byłby obarczony wadą istotną kwalifikowaną.
Skład orzekający
Andrzej Jurkiewicz
przewodniczący sprawozdawca
Grzegorz Rząsa
członek
Roman Ciąglewicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie zasady powagi rzeczy osądzonej (res iudicata) w kontekście postępowań legalizacyjnych w prawie budowlanym oraz odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, w której istnieje ostateczna decyzja nakazująca rozbiórkę, a wnioskodawca próbuje obejść ją poprzez wniosek o legalizację tych samych obiektów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa ilustruje ważną zasadę prawną powagi rzeczy osądzonej i pokazuje, jak sądy egzekwują jej przestrzeganie, nawet w sprawach dotyczących samowoli budowlanej. Jest to istotne dla praktyków prawa budowlanego i administracyjnego.
“Nielegalna budowa nie zawsze może zostać zalegalizowana – nawet po latach, ostateczna decyzja o rozbiórce może być przeszkodą nie do pokonania.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.