II OSK 2863/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej przez A. L. J. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, które odrzuciło jej skargę na uchwałę Rady Miejskiej w Skarszewach dotyczącą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Skarżąca, właścicielka działki sąsiadującej z terenem objętym planem, zarzucała uchwale naruszenie prawa materialnego i przepisów Konstytucji, wskazując na sprzeczność z studium uwarunkowań, dopuszczenie zabudowy hotelowej o wysokości do 15 m oraz zabudowy usługowej, co jej zdaniem naruszało jej interes prawny wynikający z prawa własności i prawa sąsiedzkiego (art. 144 k.c.). Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargę, uznając, że skarżąca nie wykazała naruszenia swojego interesu prawnego lub uprawnienia, a związek między uchwałą a jej sytuacją prawną jest jedynie potencjalny i przyszły. Sąd argumentował, że kwestie dotyczące immisji mogą być podnoszone na etapie postępowań dotyczących konkretnych inwestycji, a właściciel nie ma gwarancji niezmienności otoczenia. Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty skargi kasacyjnej za zasadne. Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, wystarczające jest wykazanie naruszenia interesu prawnego, a ocena zgodności uchwały z prawem następuje w meritum sprawy. NSA wskazał, że ustalenia planu miejscowego kształtują sposób wykonywania prawa własności i mogą naruszać interes prawny właścicieli nieruchomości sąsiednich, nawet jeśli skutki są potencjalne. Odrzucenie skargi przez WSA zostało uznane za naruszenie art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a., ponieważ sąd niższej instancji błędnie zinterpretował pojęcie interesu prawnego i legitymacji procesowej, ograniczając kontrolę sądową i naruszając prawo do sądu. W konsekwencji, NSA uchylił zaskarżone postanowienie.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie interesu prawnego właściciela nieruchomości sąsiedniej do zaskarżenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, nawet w przypadku potencjalnych skutków.
Dotyczy głównie spraw związanych z planowaniem przestrzennym i prawem sąsiedzkim.
Zagadnienia prawne (2)
Czy właściciel nieruchomości sąsiedniej do terenu objętego miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego posiada interes prawny do zaskarżenia uchwały w sprawie tego planu, jeśli zarzuca naruszenie prawa własności i prawa sąsiedzkiego przez dopuszczenie zabudowy o odmiennej funkcji i parametrach?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, właściciel nieruchomości sąsiedniej posiada interes prawny do zaskarżenia uchwały w sprawie planu miejscowego, nawet jeśli skutki planu dla jego nieruchomości są potencjalne, a nie aktualne.
Uzasadnienie
NSA uznał, że WSA błędnie odrzucił skargę, uznając brak interesu prawnego skarżącej. Plan miejscowy kształtuje sposób wykonywania prawa własności i może naruszać interes prawny właścicieli nieruchomości sąsiednich, a kontrola sądowa ma na celu zapobieganie realizacji niezgodnych z prawem ustaleń planu.
Czy sąd administracyjny powinien badać zgodność miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego z prawem materialnym (w tym cywilnym) na etapie badania legitymacji procesowej skarżącego?
Odpowiedź sądu
Nie, badanie legitymacji procesowej wymaga jedynie ustalenia, czy zaskarżony akt narusza interes prawny skarżącego, natomiast ocena zgodności z prawem następuje w meritum sprawy.
Uzasadnienie
NSA wyjaśnił, że zgodnie z art. 101 ust. 1 u.s.g., kluczowe jest ustalenie naruszenia interesu prawnego, a nie przesądzanie o zgodności uchwały z prawem na etapie badania dopuszczalności skargi.
Przepisy (9)
Główne
p.p.s.a. art. 58 § 1 pkt 5a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna do odrzucenia skargi, gdy brak jest legitymacji procesowej.
p.p.s.a. art. 185 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna do uchylenia zaskarżonego postanowienia.
u.s.g. art. 101 § 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Podstawa prawna do zaskarżania uchwał organów gminy przez podmioty, których interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.
u.p.z.p. art. 6 § 2
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Prawo do ochrony własnego interesu prawnego przy zagospodarowaniu terenów należących do innych osób.
u.p.z.p. art. 1 § 2 pkt 7
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Wartości chronione przy kształtowaniu ładu przestrzennego, w tym ochrona własności.
u.p.z.p. art. 15 § 2 pkt 1-6
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Elementy ustaleń planu miejscowego, które determinują przyszłą zabudowę.
k.c. art. 144
Kodeks cywilny
Prawo sąsiedzkie, obowiązek powstrzymania się od działań zakłócających korzystanie z nieruchomości sąsiednich ponad przeciętną miarę.
k.c. art. 140
Kodeks cywilny
Zakres prawa własności.
Argumenty
Skuteczne argumenty
WSA błędnie uznał brak interesu prawnego skarżącej do zaskarżenia planu miejscowego. • Plan miejscowy kształtuje sposób wykonywania prawa własności i może naruszać interes prawny właścicieli nieruchomości sąsiednich. • Kontrola sądowa nad planem miejscowym ma na celu zapobieganie realizacji niezgodnych z prawem ustaleń.
Odrzucone argumenty
Skarżąca nie wykazała naruszenia swojego interesu prawnego. • Związek między uchwałą a sytuacją prawną skarżącej jest jedynie potencjalny i przyszły. • Kwestie immisji mogą być podnoszone na etapie postępowań dotyczących konkretnych inwestycji.
Godne uwagi sformułowania
kontrola aktu prawa miejscowego dokonywana jest dlatego, że ustalenia planu - jako unormowania obowiązujące powszechnie na danym terenie i mające moc wiążącą dla organów administracji publicznej orzekających w przedmiocie pozwoleń na budowę - w konsekwencji stanowią podstawę działań inwestorskich, które w efekcie realizacji określonych przedsięwzięć budowlanych mogą wpływać na sposób korzystania z nieruchomości sąsiednich. • już samo uchwalenie planu miejscowego i jego wejście w życie powoduje i może powodować określone skutki dotyczące interesu prawnego różnych osób, a także naruszenie tych interesów. • Przyjęta zaś koncepcja Sądu Wojewódzkiego wypacza znaczenie skargi przewidzianej w art. 101 ust. 1 u.s.g., której złożenie ma zasadniczo sens, gdy pozwoli zapobiec działaniom inwestycyjnym podejmowanym na podstawie ustaleń planu miejscowego niezgodnych z prawem. • Zaakceptowanie stanowiska Sądu Wojewódzkiego byłoby równoznaczne z nieuzasadnionym ograniczeniem możliwości zaskarżenia do sądu miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego. • Przyjęta przez Sąd Wojewódzki w niniejszej sprawie interpretacja art. 101 ust. 1 u.s.g. oraz ocena legitymacji procesowej strony skarżącej jest nie do pogodzenia z ustanowionym w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP prawem do sądu.
Skład orzekający
Marzenna Linska - Wawrzon
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie interesu prawnego właściciela nieruchomości sąsiedniej do zaskarżenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, nawet w przypadku potencjalnych skutków."
Ograniczenia: Dotyczy głównie spraw związanych z planowaniem przestrzennym i prawem sąsiedzkim.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z prawem do sądu i ochroną własności w kontekście planowania przestrzennego, co jest istotne dla prawników i właścicieli nieruchomości.
“Sądy muszą chronić właścicieli przed wadliwymi planami zagospodarowania – nawet jeśli skutki są "tylko" potencjalne.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.