II OSK 2426/22Naruszenie praw stron kontrola budowlana
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach uchylił decyzję Świętokrzyskiego WINB o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie samowolnie wykonanych robót budowlanych polegających na wykonaniu urządzeń wodnych. WSA uznał, że umorzenie było błędne, ponieważ organ pierwszej instancji, a następnie WINB, oparły się na protokole z kontroli przeprowadzonej w trybie art. 81 ust. 4 Prawa budowlanego, bez udziału stron postępowania. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że w sytuacji, gdy toczy się postępowanie administracyjne, a strony mają określone interesy, należy przeprowadzić oględziny w trybie art. 79 KPA, aby zapewnić im czynny udział i realizować zasadę prawdy obiektywnej. Skarga kasacyjna WINB zarzucała naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w zw. z art. 79 KPA i art. 81 ust. 4 Pr.bud., poprzez uznanie, że kontrola sprawdzająca narusza te przepisy. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko WSA. Sąd podkreślił, że choć czynności kontrolne w trybie art. 81 ust. 4 Pr.bud. mogą stanowić materiał dowodowy, to w sytuacji, gdy w postępowaniu biorą udział strony o spornych interesach, zasadne jest przeprowadzenie oględzin w trybie art. 79 KPA, aby zapewnić czynny udział strony i realizować zasadę prawdy obiektywnej. NSA uznał, że zarzuty skargi kasacyjnej nie podważyły skutecznie oceny Sądu pierwszej instancji.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaWażność zasady czynnego udziału stron w postępowaniu administracyjnym, zwłaszcza w kontekście czynności dowodowych takich jak oględziny i kontrole w sprawach budowlanych.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której postępowanie administracyjne toczyło się już od dłuższego czasu, a organ przeprowadził kontrolę w trybie uproszczonym zamiast oględzin.
Zagadnienia prawne (2)
Czy czynności kontrolne przeprowadzone w trybie art. 81 ust. 4 Prawa budowlanego, bez udziału stron postępowania administracyjnego, mogą stanowić podstawę do wydania decyzji, zwłaszcza gdy w sprawie toczy się już postępowanie administracyjne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w sytuacji gdy w postępowaniu administracyjnym biorą udział strony o spornych interesach, a nie występuje nagła sytuacja, zasadne jest przeprowadzenie oględzin w trybie art. 79 KPA, aby zapewnić stronom czynny udział i realizować zasadę prawdy obiektywnej.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że choć art. 81 ust. 4 Pr.bud. pozwala na przeprowadzenie kontroli bez udziału stron w sytuacjach nagłych, to w normalnym toku postępowania administracyjnego, zwłaszcza przy spornych interesach stron, należy zapewnić im czynny udział w dowodzeniu poprzez oględziny w trybie art. 79 KPA. Pozbawienie stron tego prawa narusza ich podstawowe uprawnienia procesowe.
Czy protokół z kontroli przeprowadzonej w trybie art. 81 ust. 4 Prawa budowlanego, bez udziału stron, posiada wartość dowodową w postępowaniu administracyjnym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
W sytuacji, gdy postępowanie administracyjne toczy się w normalnym trybie, a strony mają sporne interesy, protokół z kontroli przeprowadzonej bez ich udziału może nie mieć wystarczającej wartości dowodowej, jeśli nie pozwala na pełną ocenę stanu faktycznego i nie zapewnia realizacji zasady prawdy obiektywnej.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że protokół z kontroli przeprowadzonych bez udziału stron, zwłaszcza gdy kwestionowana jest rozbiórka lub demontaż urządzeń, może nie pozwolić na pełną ocenę sytuacji i nie urzeczywistnia zasady prawdy obiektywnej, która wymaga wyczerpującego zebrania materiału dowodowego z udziałem stron.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (18)
Główne
k.p.a. art. 10
Kodeks postępowania administracyjnego
Zapewnienie czynnego udziału strony w każdym stadium postępowania.
k.p.a. art. 75
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prawdy obiektywnej.
k.p.a. art. 76
Kodeks postępowania administracyjnego
Dowody urzędowe.
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego.
k.p.a. art. 79 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Przeprowadzenie oględzin z udziałem stron.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Ocena dowodów na podstawie całego materiału dowodowego.
k.p.a. art. 105 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Umorzenie postępowania administracyjnego.
k.p.a. art. 138 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji.
Pr.bud. art. 81 § ust. 4
Prawo budowlane
Czynności kontrolne organów nadzoru budowlanego.
Pr.bud. art. 83 § ust. 2
Prawo budowlane
Organ odwoławczy utrzymuje w mocy lub uchyla decyzję organu pierwszej instancji.
p.p.s.a. art. 145 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy uchylenia decyzji lub postanowienia przez sąd administracyjny.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Granice rozpoznania sprawy przez NSA w postępowaniu kasacyjnym.
p.p.s.a. art. 184
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
k.p.a. art. 79 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Prawo strony do udziału w przeprowadzeniu dowodu.
p.p.s.a. art. 1 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne.
p.p.s.a. art. 1 § § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Kontrola zgodności z prawem.
p.p.s.a. art. 3 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej.
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wymogi uzasadnienia orzeczenia sądu administracyjnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przez organ nadzoru budowlanego zasady czynnego udziału stron w postępowaniu poprzez przeprowadzenie kontroli w trybie art. 81 ust. 4 Pr.bud. zamiast oględzin w trybie art. 79 KPA. • Brak zapewnienia realizacji zasady prawdy obiektywnej i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego.
Odrzucone argumenty
Argumentacja organu nadzoru budowlanego, że czynności kontrolne w trybie art. 81 ust. 4 Pr.bud. stanowią lex specialis w stosunku do art. 79 KPA i są wystarczające do podjęcia rozstrzygnięcia. • Argumentacja, że protokół z kontroli jako dowód urzędowy sporządzony w przypisanej formie posiada wartość dowodową mimo braku udziału stron.
Godne uwagi sformułowania
Nie można odmówić słuszności twierdzeniu Sądu, że istotą czynności kontrolnych jest to aby umożliwić organom nadzoru budowlanego skuteczne i szybkie działanie w sytuacji zagrożenia bezpieczeństwa życia ludzi i mienia. • Nie ma jednak żadnego uzasadnienia dla zastosowania tej 'uproszczonej' formy działania organu, w sytuacji gdy od dłuższego czasu toczy się postępowanie administracyjne, nie występuje żadna nagła sytuacja, a jednocześnie udział w tym postępowaniu biorą ściśle określone strony, którym zgodnie z art. 10 § 1 k.p.a. i art. 79 § 1 k.p.a. należy zapewnić czynny udział w każdym stadium postępowania i podejmowanych czynnościach dowodowych. • W sytuacji gdy w postępowaniu administracyjnym biorą udział osoby o spornych interesach, tym bardziej gdy jest kwestionowana okoliczność wykonania określonych czynności (rozbiórkowych, usunięcia urządzeń), zasadne jest przeprowadzenie oględziny w trybie art. 79 k.p.a., aby w pełni urzeczywistnić, nie tylko zasadę zapewnienia czynnego udziału strony w postępowaniu, ale zasadę prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.). • Skład orzekający podziela ten kierunek, który wskazuje, że właściciel budynku będącego przedmiotem postępowania ma obowiązek umożliwić udział w oględzinach tego budynku wszystkim stronom postępowania.
Skład orzekający
Tomasz Zbrojewski
przewodniczący sprawozdawca
Andrzej Jurkiewicz
sędzia
Grzegorz Rząsa
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ważność zasady czynnego udziału stron w postępowaniu administracyjnym, zwłaszcza w kontekście czynności dowodowych takich jak oględziny i kontrole w sprawach budowlanych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której postępowanie administracyjne toczyło się już od dłuższego czasu, a organ przeprowadził kontrolę w trybie uproszczonym zamiast oględzin.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa ilustruje kluczowe znaczenie praw procesowych stron w postępowaniu administracyjnym, nawet w sprawach budowlanych, gdzie organy często działają w trybie uproszczonym.
“Kontrola budowlana bez strony? Sąd Najwyższy przypomina o kluczowych prawach procesowych.”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.