II OSK 2399/25Zobowiązanie do powrotu zagrożenie bezpieczeństwa państwa
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną obywatela Ukrainy Y.H. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej. Decyzja ta, utrzymująca w mocy decyzję Komendanta Placówki Straży Granicznej, zobowiązywała skarżącego do powrotu na terytorium Ukrainy i orzekała zakaz ponownego wjazdu na 10 lat, opierając się na art. 302 ust. 1 pkt 9 ustawy o cudzoziemcach (wymogi obronności, bezpieczeństwa państwa lub ochrony porządku publicznego). Skarżący zarzucał Sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym błędne zastosowanie art. 302 ust. 1 pkt 9 u.c. poprzez uznanie, że jego zachowanie (pomoc w organizacji nielegalnego przekraczania granicy) uzasadnia zobowiązanie do powrotu, a także błędną wykładnię przepisów dotyczących zgody na pobyt humanitarny lub tolerowany. Podnosił również naruszenie zasady prawdy obiektywnej i brak wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, a także brak zawieszenia postępowania mimo toczącej się sprawy karnej. NSA oddalił skargę kasacyjną. Sąd uznał, że zachowanie skarżącego, polegające na pomocy nieustalonym podmiotom w organizacji nielegalnego przekraczania granicy z Białorusią przez migrantów, stanowiło poważne naruszenie prawa i uzasadniało zastosowanie sankcji z art. 302 ust. 1 pkt 9 u.c. Podkreślono, że proceder ten, z uwagi na jego kontekst (wojna hybrydowa), stanowi element zagrożenia dla bezpieczeństwa państwa i porządku publicznego. Sąd odwołał się do orzecznictwa TSUE, wskazując, że pojęcie zagrożenia dla porządku publicznego może być rozumiane szerzej w kontekście kontroli granicznej i legalności pobytu. Stwierdzono, że materiał dowodowy, w tym zeznania skarżącego, jednoznacznie wskazywał na jego udział w procederze organizacji nielegalnej migracji w celu osiągnięcia korzyści majątkowej. Fakt zawieszenia postępowania karnego nie uniemożliwiał organowi administracyjnemu podjęcia rozstrzygnięcia, a samodzielność jurysdykcyjna sądu administracyjnego oznacza związanie jedynie prawomocnym wyrokiem skazującym. Sąd uznał również, że wnioski z raportów dotyczących sytuacji w Ukrainie nie były wystarczająco obalone przez skarżącego, a jego zachowanie, nawet przy braku wyroku skazującego, mogło być kwalifikowane jako stanowiące zagrożenie dla bezpieczeństwa i porządku publicznego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 302 ust. 1 pkt 9 ustawy o cudzoziemcach w kontekście zagrożenia bezpieczeństwa państwa i porządku publicznego, zwłaszcza w kontekście wojny hybrydowej i nielegalnej migracji. Potwierdzenie samodzielności postępowania administracyjnego wobec postępowania karnego.
Sprawa dotyczy specyficznej sytuacji pomocy w organizacji nielegalnej migracji i jej związku z bezpieczeństwem państwa. Interpretacja przepisów prawa UE wymaga uwzględnienia orzecznictwa TSUE.
Zagadnienia prawne (3)
Czy pomoc w organizacji nielegalnego przekraczania granicy państwowej przez cudzoziemców, stanowiąca element wojny hybrydowej, może stanowić podstawę do zobowiązania cudzoziemca do powrotu na podstawie art. 302 ust. 1 pkt 9 ustawy o cudzoziemcach, nawet w sytuacji braku prawomocnego wyroku skazującego w postępowaniu karnym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, pomoc w organizacji nielegalnego przekraczania granicy, ze względu na jej wagę i kontekst (zagrożenie dla bezpieczeństwa państwa i porządku publicznego), uzasadnia zastosowanie sankcji administracyjnej w postaci zobowiązania do powrotu, niezależnie od postępowania karnego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że zachowanie skarżącego, polegające na pomocy w organizacji nielegalnej migracji, stanowiło poważne naruszenie prawa i zagrożenie dla bezpieczeństwa państwa. Odwołał się do szerokiej interpretacji pojęcia 'zagrożenie dla porządku publicznego' w prawie UE i podkreślił, że organy administracyjne mają szeroki margines uznania w ocenie takich zagrożeń. Brak wyroku skazującego nie wyklucza zastosowania sankcji administracyjnej, gdyż odpowiedzialność administracyjnoprawna jest odrębna od karnej.
Czy sąd administracyjny powinien zawiesić postępowanie w sprawie zobowiązania do powrotu cudzoziemca, jeśli toczy się przeciwko niemu postępowanie karne dotyczące podobnych czynów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego nie było konieczne, nawet jeśli było fakultatywne, ponieważ materiał dowodowy zebrany w postępowaniu administracyjnym pozwalał na samodzielną ocenę legalności decyzji.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił samodzielność jurysdykcyjną sądu administracyjnego, który jest związany jedynie prawomocnym wyrokiem skazującym. Ustalenia faktyczne w postępowaniu administracyjnym i karnym podlegają odmiennej kwalifikacji prawnej, a rezygnacja z wniesienia aktu oskarżenia nie jest wiążąca dla organów administracyjnych.
Czy organ administracji publicznej może oprzeć decyzję o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu na raportach dotyczących sytuacji bezpieczeństwa w kraju pochodzenia, nawet jeśli strona kwestionuje ich pełne odzwierciedlenie rzeczywistości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli organ rzeczowo wyjaśnił w uzasadnieniu decyzji powody oparcia się na tych opracowaniach, a wnioski z nich płynące nie zostały skutecznie obalone przez stronę.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wnioski z raportów eksperckich dotyczących sytuacji bezpieczeństwa w Ukrainie, uwzględniające skutki konfliktu zbrojnego, były wystarczające do oceny indywidualnej sytuacji skarżącego, nawet jeśli nie dotyczyły bezpośrednio regionów, w których nie toczą się walki. Twierdzenie strony, że raporty nie oddają sytuacji, nie jest wystarczające do obalenia ich wniosków.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (21)
Główne
u.c. art. 302 § 1 pkt 9
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
Przesłanka uzasadniająca zobowiązanie cudzoziemca do powrotu ze względu na wymogi obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa porządku publicznego lub interes Rzeczypospolitej Polskiej.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez NSA w granicach skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzekania przez NSA.
Pomocnicze
u.c. art. 348 § 1, 2 i 3
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
Przepisy dotyczące zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany.
u.c. art. 351 § pkt 1
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
Przepisy dotyczące zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany.
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 75
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 78 § § 1 i 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 81a
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 86
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 183 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przesłanki nieważności postępowania, brane pod uwagę z urzędu.
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 125 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przesłanki do zawieszenia postępowania przez sąd z urzędu.
p.p.s.a. art. 182 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.
p.p.s.a. art. 11
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Związanie sądu administracyjnego ustaleniami prawomocnego wyroku skazującego.
k.k. art. 13 § § 1 w zw. z art. 18 § 3 w zw. z art. 264 § 3
Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny
k.k. art. 264 § § 3
Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny
k.k. art. 264a § § 1
Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 302 ust. 1 pkt 9 u.c. poprzez błędne zastosowanie i uznanie, że wystąpiły okoliczności uzasadniające zobowiązanie do powrotu z uwagi na zagrożenie dla bezpieczeństwa państwa. • Naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 348 ust. 1, 2 i 3, a także art. 351 pkt 1 u.c. poprzez błędną wykładnię i uznanie, że nie wystąpiły okoliczności uzasadniające zgodę na pobyt humanitarny lub tolerowany. • Naruszenie art. 134 § 1 w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z przepisami k.p.a. poprzez oddalenie skargi mimo naruszenia zasady prawdy obiektywnej i braku wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego. • Naruszenie art. 125 § 1 pkt 2 w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi pomimo występowania przesłanek do zawieszenia postępowania z urzędu z uwagi na toczącą się sprawę karną.
Godne uwagi sformułowania
zachowanie skarżącego stanowiło poważne naruszenie prawa ze względu na przedmiot ochrony, jakim jest nienaruszalność granicy państwowej • proceder nielegalnego przekraczania granicy z Republiką Białorusi przez migrantów [...] stanowi element wojny hybrydowej prowadzonej przez te państwa wobec Polski oraz innych krajów Unii Europejskiej • państwom członkowskim przysługuje szeroki margines swobody • odpowiedzialność administracyjnoprawna nie jest bowiem skonstruowana w sposób zbieżny z odpowiedzialnością karną • konstrukcja art. 302 ust. 1 pkt 9 u.c. pozwala na uwzględnienie okoliczności właściwych dla każdego przypadku • zwalczanie ogółu zagrożeń dla porządku publicznego
Skład orzekający
Grzegorz Antas
sprawozdawca
Tomasz Bąkowski
członek
Zdzisław Kostka
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 302 ust. 1 pkt 9 ustawy o cudzoziemcach w kontekście zagrożenia bezpieczeństwa państwa i porządku publicznego, zwłaszcza w kontekście wojny hybrydowej i nielegalnej migracji. Potwierdzenie samodzielności postępowania administracyjnego wobec postępowania karnego."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznej sytuacji pomocy w organizacji nielegalnej migracji i jej związku z bezpieczeństwem państwa. Interpretacja przepisów prawa UE wymaga uwzględnienia orzecznictwa TSUE.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy ważnego społecznie problemu nielegalnej migracji i jej związku z bezpieczeństwem państwa w kontekście wojny hybrydowej. Pokazuje, jak prawo administracyjne reaguje na zagrożenia o charakterze geopolitycznym.
“Pomoc migrantom to nie tylko przestępstwo, ale i zagrożenie dla bezpieczeństwa państwa – NSA wyjaśnia granice prawa.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.