Orzeczenie · 2026-05-05

II OSK 227/24Opłata planistyczna wzrost wartości nieruchomości NSA 3

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data
2026-05-05
NSANieruchomościŚredniansa
nieruchomościplanowanie przestrzenneopłata planistycznawzrost wartościuchwała rady gminyoperat szacunkowyNSAskarżącyorgan administracji

Sprawa dotyczyła opłaty planistycznej naliczonej skarżącemu z tytułu wzrostu wartości nieruchomości po zmianie ich przeznaczenia z rolnych na mieszkaniowe, zgodnie z uchwałą Rady Gminy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę skarżącego, podzielając stanowisko organów administracji o zasadności naliczenia opłaty, opartej na operacie szacunkowym. Skarżący w skardze kasacyjnej zarzucał naruszenie przepisów KPA i PPSA, w tym pominięcie jego trudnej sytuacji życiowej i majątkowej, a także naruszenie przepisów materialnych dotyczących opłaty planistycznej. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd uznał, że operat szacunkowy był rzetelny i stanowił kluczowy dowód, a skarżący nie zakwestionował go skutecznie. Podkreślono, że przepisy dotyczące opłaty planistycznej (art. 36 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym) mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie uwzględniają indywidualnej sytuacji majątkowej zobowiązanego. Ewentualne ulgi mogą być przedmiotem odrębnego postępowania. Sąd stwierdził również, że organy administracji prawidłowo poinformowały stronę o możliwości ubiegania się o ulgi w odrębnym trybie, co wyczerpuje wymogi zasady należytego informowania.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Średnia
Do czego można powołać

Potwierdzenie bezwzględnie obowiązującego charakteru przepisów o opłacie planistycznej i braku wpływu sytuacji majątkowej strony na jej wymiar.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy sytuacji zbycia nieruchomości przed upływem 5 lat od wejścia w życie planu miejscowego.

Zagadnienia prawne (2)

Czy w przypadku zbycia nieruchomości przed upływem pięcioletniego terminu od wejścia w życie planu miejscowego, organ ma bezwzględny obowiązek ustalenia opłaty planistycznej, niezależnie od sytuacji majątkowej właściciela?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, organ ma bezwzględny obowiązek ustalić opłatę planistyczną, a sytuacja majątkowa strony nie ma wpływu na jej wymiar.

Uzasadnienie

Przepis art. 36 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym ma charakter bezwzględnie obowiązujący. Mechanizm ustalenia opłaty jest obiektywny i nie uwzględnia indywidualnych uwarunkowań finansowych zobowiązanego. Ewentualne ulgi mogą być przedmiotem odrębnego postępowania.

Czy operat szacunkowy stanowi wystarczający dowód do ustalenia opłaty planistycznej, jeśli nie został skutecznie zakwestionowany przez stronę?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, jeśli operat jest rzetelny, spójny i kompletny, a strona nie przedstawiła skutecznych przeciwdowodów, stanowi on podstawę do ustalenia opłaty.

Uzasadnienie

Operat szacunkowy jest kluczowym dowodem w sprawach o rentę planistyczną. Jeśli strona nie podważy jego wartości dowodowej w sposób skuteczny, organy mogą oprzeć się na jego ustaleniach.

Rozstrzygnięcie

Decyzja
Oddalono skargę
Oddalono skargę kasacyjną od wyroku WSA w Lublinie, utrzymującego w mocy decyzję SKO o ustaleniu opłaty planistycznej.

Przepisy (8)

Główne

upzp art. 36 § ust. 4

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Określa obowiązek ustalenia opłaty planistycznej w przypadku wzrostu wartości nieruchomości na skutek uchwalenia planu miejscowego i jej zbycia przed upływem 5 lat.

Pomocnicze

upzp art. 37 § ust. 6

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Dotyczy ustalenia wysokości opłaty planistycznej.

Ppsa art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dotyczy oddalenia skargi przez sąd administracyjny.

Kpa art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy.

Kpa art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

Kpa art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek orzeczenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego.

Kpa art. 8 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów władzy publicznej.

Kpa art. 9

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie przepisów postępowania (art. 7, 77 § 1, 80 Kpa) poprzez oddalenie skargi mimo zaniechania wyjaśnienia stanu faktycznego i uwzględnienia słusznego interesu skarżącego. • Naruszenie przepisów postępowania (art. 8 § 1, 9 Kpa) poprzez prowadzenie postępowania w sposób podważający zaufanie i z pominięciem obowiązku informowania. • Naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 36 ust. 4 w zw. z art. 37 ust. 6 upzp) poprzez błędne zastosowanie skutkujące ustaleniem opłaty planistycznej za rażąco zawyżoną kwotę i naruszenie słusznego interesu skarżącego.

Godne uwagi sformułowania

Trudną sytuację finansową i życiową skarżącego uznano za irrelewantną dla przedmiotu niniejszego postępowania. • Należy odróżnić obiektywny mechanizm ustalenia i wymiaru opłaty planistycznej, od sytuacji majątkowej zobowiązanego. • Przepis art. 36 ust. 4 upzp ma charakter bezwzględnie obowiązujący. • Niedopuszczalnym i sprzecznym z prawem zabiegiem byłoby bowiem akceptowanie praktyki zwalniania z danin publicznych na etapie ich wymiaru wyłącznie na podstawie deklaracji o niewypłacalności.

Skład orzekający

Arkadiusz Despot-Mładanowicz

przewodniczący

Mirosław Gdesz

sprawozdawca

Piotr Broda

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Potwierdzenie bezwzględnie obowiązującego charakteru przepisów o opłacie planistycznej i braku wpływu sytuacji majątkowej strony na jej wymiar."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji zbycia nieruchomości przed upływem 5 lat od wejścia w życie planu miejscowego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia opłaty planistycznej, która może stanowić znaczące obciążenie finansowe dla właścicieli nieruchomości. Interpretacja NSA jest kluczowa dla zrozumienia zakresu obowiązku zapłaty.

“Czy Twoja sytuacja finansowa chroni Cię przed opłatą planistyczną? NSA wyjaśnia.”

Dane finansowe

WPS: 119 808,6 PLN

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo

Powiązane przepisy

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst