II OSK 2133/22Odmowa usunięcia danych cudzoziemca bezpieczeństwo państwa
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną I.G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę na postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Postanowienie to odmawiało usunięcia danych skarżącego z wykazu cudzoziemców, których pobyt na terytorium RP jest niepożądany, oraz z Systemu Informacyjnego Schengen (SIS), powołując się na względy bezpieczeństwa państwa (art. 435 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach). Skarżący domagał się usunięcia danych, argumentując, że wpisy zostały dokonane z naruszeniem przepisów prawa i Konstytucji RP. Kluczowym zarzutem w skardze kasacyjnej było całkowite pozbawienie skarżącego możliwości zapoznania się z podstawami faktycznymi wpisu, co miało naruszać przepisy unijne (rozporządzenie SIS II), Konstytucję RP (art. 31 ust. 3, art. 51 ust. 3) oraz Konwencję o prawach człowieka (art. 8). Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd uznał, że polskie przepisy, w tym art. 444 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach, prawidłowo realizują dyrektywy prawa unijnego, pozwalając na ograniczenie dostępu do informacji o podstawie wpisu ze względu na bezpieczeństwo państwa. Podkreślono, że takie ograniczenie jest dopuszczalne na mocy art. 31 ust. 3 Konstytucji RP i nie pozbawia strony całkowicie informacji, gdyż podano jej ogólną przyczynę wpisu (zagrożenie dla bezpieczeństwa państwa). Sąd wskazał, że sądy obu instancji miały możliwość zapoznania się z niejawnym materiałem dowodowym, co stanowi gwarancję ochrony praw cudzoziemca. NSA nie znalazł podstaw do skierowania pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego ani wniosku prejudycjalnego do TSUE, uznając, że polskie przepisy są zgodne z prawem unijnym i krajowym, a spór dotyczy relacji prawa krajowego do unijnego, a nie wykładni samego przepisu unijnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie ograniczenia dostępu do informacji o wpisie do wykazu cudzoziemców i SIS ze względu na bezpieczeństwo państwa, zgodność przepisów krajowych z prawem UE i Konstytucją RP w tym zakresie, a także procedury sądowej kontroli takich decyzji.
Dotyczy specyficznej sytuacji wpisu do wykazu cudzoziemców i SIS ze względu na bezpieczeństwo państwa. Interpretacja przepisów o dostępie do informacji może być różna w innych kontekstach.
Zagadnienia prawne (4)
Czy całkowite pozbawienie cudzoziemca możliwości zapoznania się z podstawami faktycznymi wpisu jego danych do wykazu cudzoziemców i systemu SIS, ze względu na bezpieczeństwo państwa, jest zgodne z prawem krajowym, unijnym i Konstytucją RP?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ograniczenie dostępu do informacji o podstawie faktycznej wpisu ze względu na bezpieczeństwo państwa jest zgodne z prawem krajowym (art. 444 ust. 2 u.c.), unijnym (art. 42 ust. 2 lit. c rozporządzenia SIS II) i Konstytucją RP (art. 31 ust. 3, art. 51 ust. 3).
Uzasadnienie
Ograniczenie dostępu do informacji o podstawie faktycznej wpisu jest dopuszczalne w celu ochrony bezpieczeństwa państwa, co jest zgodne z Konstytucją RP i prawem unijnym. Polskie przepisy przewidują takie ograniczenie, ale nie pozbawiają strony całkowicie informacji, podając ogólną przyczynę wpisu. Sądy obu instancji mają możliwość zapoznania się z niejawnym materiałem dowodowym.
Czy art. 444 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach, ograniczający dostęp do informacji o podstawie faktycznej wpisu do wykazu ze względu na bezpieczeństwo państwa, pozostaje w sprzeczności z przepisami wyższego rzędu (Konstytucja RP, prawo UE)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepis ten jest zgodny z Konstytucją RP i prawem unijnym, ponieważ ograniczenie to jest konieczne dla ochrony bezpieczeństwa państwa i zostało przewidziane w ustawie.
Uzasadnienie
Konstytucja RP (art. 31 ust. 3) i prawo unijne (art. 42 ust. 2 lit. c rozporządzenia SIS II) dopuszczają ograniczenia prawa do informacji ze względu na bezpieczeństwo państwa. Polski ustawodawca skorzystał z tej możliwości w sposób proporcjonalny.
Czy całkowite pozbawienie cudzoziemca możliwości zapoznania się z podstawami faktycznymi wpisu do wykazu i systemu SIS narusza prawo do kontradyktoryjnego postępowania i prawo do obrony?
Odpowiedź sądu
Nie, ponieważ sądy obu instancji miały dostęp do niejawnych dokumentów i mogły ocenić ich zasadność, a samo ograniczenie dostępu do informacji o podstawie faktycznej wpisu jest uzasadnione względami bezpieczeństwa państwa.
Uzasadnienie
Sądowa kontrola legalności obejmuje zapoznanie się z niejawnym materiałem dowodowym i jego ocenę, co stanowi gwarancję ochrony praw strony. Ograniczenie dostępu do informacji o podstawie faktycznej wpisu jest konieczne ze względu na bezpieczeństwo państwa.
Czy ingerencja w prawo do życia prywatnego i rodzinnego cudzoziemca poprzez wpis do wykazu i SIS jest uzasadniona?
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli jest konieczna ze względu na bezpieczeństwo państwowe lub bezpieczeństwo publiczne, co jest dopuszczalne na mocy art. 8 ust. 2 Konwencji o prawach człowieka.
Uzasadnienie
Art. 8 ust. 2 Konwencji dopuszcza ingerencję w prawo do życia prywatnego i rodzinnego w celu ochrony bezpieczeństwa państwowego i publicznego. Wpis do wykazu i SIS ze względu na bezpieczeństwo państwa mieści się w tych przesłankach.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (20)
Główne
u.c. art. 444 § ust. 2
Ustawa o cudzoziemcach
Zakazuje udostępniania informacji o podstawie faktycznej wpisu do wykazu, jeżeli dane są umieszczone na podstawie art. 435 ust. 1 pkt 4 u.c. (względy bezpieczeństwa państwa).
u.c. art. 435 § ust. 1 pkt 4
Ustawa o cudzoziemcach
Podstawa umieszczenia danych cudzoziemca w wykazie ze względu na względy obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego lub interes RP.
u.c. art. 444 § ust. 2
Ustawa o cudzoziemcach
W zw. z art. 6 ust. 1 u.c. - organ może odstąpić od sporządzenia uzasadnienia faktycznego, jeżeli wymagają tego względy obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego.
Konstytucja RP art. 51 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Każdy ma prawo dostępu do dotyczących go urzędowych dokumentów i zbiorów danych, z zastrzeżeniem ograniczeń określonych ustawą.
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony zdrowia i moralności publicznej lub wolności i praw innych osób.
rozporządzenie SIS II art. 42 § ust. 2 lit. c
Rozporządzenie (WE) nr 1987/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady
Informacje o wpisie do SIS nie są przekazywane, jeżeli prawo krajowe pozwala ograniczyć prawo do informacji, w szczególności ze względu na ochronę bezpieczeństwa narodowego, obronność kraju, bezpieczeństwo publiczne oraz w celu przeciwdziałania, wykrywania, ścigania i karania przestępstw.
Konwencja art. 8 § ust. 1 i 2
Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności
Prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego, z możliwością ingerencji władzy publicznej w przypadkach przewidzianych przez ustawę i koniecznych w demokratycznym społeczeństwie ze względu na bezpieczeństwo państwowe, bezpieczeństwo publiczne lub dobrobyt gospodarczy kraju, ochronę porządku i zapobieganie przestępstwom, ochronę zdrowia i moralności lub ochronę praw i wolności innych osób.
Pomocnicze
u.c. art. 444 § ust. 1 pkt 3
Ustawa o cudzoziemcach
Dotyczy prawa cudzoziemca do złożenia wniosku o usunięcie danych z wykazu.
u.c. art. 445
Ustawa o cudzoziemcach
Dotyczy postępowania w sprawie wniosku o usunięcie danych.
u.c. art. 446 § ust. 2
Ustawa o cudzoziemcach
Dotyczy rozpatrzenia wniosku o usunięcie danych.
u.c. art. 434
Ustawa o cudzoziemcach
Szef Urzędu prowadzi wykaz cudzoziemców, których pobyt na terytorium RP jest niepożądany.
u.c. art. 436 § ust. 1 pkt 1-6
Ustawa o cudzoziemcach
Obligatoryjne wyjątki od dokonania wpisu na podstawie art. 435 u.c.
u.c. art. 438 § ust. 1 pkt 8
Ustawa o cudzoziemcach
Dane cudzoziemca umieszcza się w wykazie na okres nie dłuższy niż 5 lat z możliwością przedłużenia.
k.p.a. art. 219
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy ogólnych zasad postępowania administracyjnego.
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów.
k.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy wymogów formalnych uzasadnienia decyzji.
Karta Praw Podstawowych UE art. 47
Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej
Prawo do skutecznego środka prawnego i dostępu do bezstronnego sądu.
p.p.s.a. art. 183
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi kasacyjnej.
TFUE art. 267
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Procedura pytań prejudycjalnych do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Ograniczenie dostępu do informacji o podstawie faktycznej wpisu do wykazu i SIS ze względu na bezpieczeństwo państwa jest zgodne z prawem krajowym, unijnym i Konstytucją RP. • Polskie przepisy (art. 444 ust. 2 u.c.) prawidłowo implementują prawo unijne (art. 42 ust. 2 lit. c rozporządzenia SIS II) i Konstytucję RP (art. 31 ust. 3, art. 51 ust. 3). • Sądy obu instancji mają możliwość zapoznania się z niejawnym materiałem dowodowym, co stanowi gwarancję ochrony praw strony. • Wpis do wykazu i SIS ze względu na bezpieczeństwo państwa jest uzasadnioną ingerencją w prawo do życia prywatnego i rodzinnego (art. 8 ust. 2 Konwencji).
Odrzucone argumenty
Całkowite pozbawienie cudzoziemca możliwości zapoznania się z podstawami faktycznymi wpisu narusza prawo do informacji, prawo do kontradyktoryjnego postępowania i prawo do obrony. • Art. 444 ust. 2 u.c. pozostaje w sprzeczności z przepisami wyższego rzędu (Konstytucja RP, prawo UE). • Naruszenie art. 47 Karty Praw Podstawowych UE poprzez nieudostępnienie informacji. • Naruszenie art. 8 ust. 1 i 2 Konwencji poprzez nieuzasadnioną ingerencję w prawo do życia prywatnego i rodzinnego.
Godne uwagi sformułowania
Dane te zostały także przekazane do systemu SIS na okres przechowywania ich w wykazie. • Samo rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku następuje w wyniku merytorycznej kontroli przesłanek dokonania wpisu. • Ujawnienie takiej informacji zostało przez ustawodawcę wyraźnie wyłączone. • Ograniczenie to ma charakter wyjątkowy, związany z ochroną wartości nadrzędnych. • Podanie informacji w zakresie jedynie podstawy dokonania wpisu - cudzoziemiec stanowi zagrożenie dla bezpieczeństwa państwa - jest informacją, która częściowo, ale jednocześnie w wystarczającym stopniu, powiadamia stronę o przyczynach wpisu. • Nie można odczytać dyspozycji krajowego przepisu jako takiego, który odbiera cudzoziemcowi prawo do informacji.
Skład orzekający
Małgorzata Miron
przewodniczący
Andrzej Wawrzyniak
sędzia
Anna Szymańska
sędzia sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie ograniczenia dostępu do informacji o wpisie do wykazu cudzoziemców i SIS ze względu na bezpieczeństwo państwa, zgodność przepisów krajowych z prawem UE i Konstytucją RP w tym zakresie, a także procedury sądowej kontroli takich decyzji."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wpisu do wykazu cudzoziemców i SIS ze względu na bezpieczeństwo państwa. Interpretacja przepisów o dostępie do informacji może być różna w innych kontekstach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii związanych z bezpieczeństwem państwa, prawem cudzoziemców i dostępem do informacji, co jest istotne dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym i imigracyjnym.
“Bezpieczeństwo państwa kontra prawo do informacji: NSA rozstrzyga o dostępie do danych cudzoziemców.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.