II OSK 112/26Bezczynność organu zezwolenie na pobyt czasowy rażące naruszenie prawa 2
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Wojewody Pomorskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, który zobowiązał Wojewodę do rozpoznania wniosku O. L. o zezwolenie na pobyt czasowy i stwierdził bezczynność organu z rażącym naruszeniem prawa. Sąd pierwszej instancji nie zgodził się z interpretacją przepisów art. 100c i 100d ustawy o pomocy, zgodnie z którą miały one zastosowanie do wszystkich cudzoziemców, a nie tylko tych przybyłych w związku z wojną w Ukrainie. NSA uznał, że zarzut naruszenia art. 100d ust. 1 pkt 1 ppkt a ustawy o pomocy poprzez jego błędną wykładnię był zasadny, potwierdzając, że przepis ten dotyczy wszystkich cudzoziemców. Jednakże, NSA podkreślił, że choć utrwalone orzecznictwo NSA przez pewien czas uznawało te przepisy za zgodne z prawem, pogląd ten pozostał aktualny tylko do 30 czerwca 2024 r. Po tej dacie, przedłużenie obowiązywania art. 100d ustawy o pomocy zostało uznane za naruszenie zasady proporcjonalności. W związku z tym, NSA stwierdził, że od 1 lipca 2024 r. ocena bezczynności powinna odbywać się na ogólnych zasadach. Mimo to, NSA uznał, że bezczynność Wojewody w rozpoznaniu wniosku skarżącego od 1 lipca 2024 r. do dnia wyrokowania przez WSA była faktem, co uzasadniało zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku. Jednakże, NSA uznał za zasadny zarzut naruszenia art. 149 § 1a p.p.s.a. i uchylił pkt 2 zaskarżonego wyroku w części, w jakiej stwierdzono rażące naruszenie prawa. Sąd uzasadnił to skomplikowaną sytuacją prawną stworzoną przez ustawodawcę i nowelizacje ustawy o pomocy, które de facto przyzwalały na bierność proceduralną organów, co sprawiało, że nie można było jednoznacznie przypisać organowi odpowiedzialności za rażące naruszenie prawa. W pozostałej części skargę kasacyjną oddalono, a od zasądzenia kosztów postępowania odstąpiono.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących bezczynności organów w sprawach cudzoziemców, zwłaszcza w kontekście zmian legislacyjnych i zasady proporcjonalności.
Orzeczenie dotyczy specyficznego okresu i przepisów ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, ale jego argumentacja dotycząca zasady proporcjonalności i oceny bezczynności może mieć szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (3)
Czy przepisy art. 100c i 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy mają zastosowanie do wszystkich cudzoziemców, czy tylko do tych przybyłych w związku z wojną w Ukrainie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Przepisy te mają zastosowanie do wszystkich cudzoziemców, niezależnie od ich obywatelstwa i powodu przybycia do Polski.
Uzasadnienie
NSA potwierdził utrwalone orzecznictwo, że art. 100d ustawy o pomocy stanowi generalne rozwiązanie dotyczące wszystkich cudzoziemców. Jednakże, przedłużenie obowiązywania tego przepisu po 30 czerwca 2024 r. zostało uznane za naruszenie zasady proporcjonalności.
Czy bezczynność organu w sprawie zezwolenia na pobyt czasowy, trwająca od 1 lipca 2024 r. do dnia wyrokowania, miała charakter rażącego naruszenia prawa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, bezczynność organu nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa, mimo długotrwałej zwłoki.
Uzasadnienie
NSA uznał, że choć organ pozostawał w bezczynności, nie można przypisać jej charakteru rażącego naruszenia prawa ze względu na skomplikowaną sytuację prawną stworzoną przez ustawodawcę i nowelizacje ustawy o pomocy, które de facto przyzwalały na bierność proceduralną organów. Odpowiedzialność za stan rzeczy nie spoczywa wyłącznie na organie administracji.
Czy sąd administracyjny może zobowiązać organ do rozpoznania wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy w sytuacji, gdy organ pozostaje w bezczynności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd administracyjny może zobowiązać organ do rozpoznania wniosku w określonym terminie.
Uzasadnienie
NSA uznał, że skoro wniosek wpłynął 27 marca 2024 r., a po 30 czerwca 2024 r. wielokrotnie upłynął 60-dniowy termin na załatwienie sprawy, organ pozostawał w bezczynności. W związku z tym, sąd pierwszej instancji prawidłowo zobowiązał Wojewodę do rozpoznania wniosku.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (18)
Główne
u.o.c. art. 112a § ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
Określa 60-dniowy termin na załatwienie sprawy o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy.
ustawa o pomocy art. 100c
Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Stanowi generalne rozwiązanie dotyczące wszystkich cudzoziemców, a nie tylko tych przybyłych w związku z wojną w Ukrainie. Jego przedłużenie po 30 czerwca 2024 r. narusza zasadę proporcjonalności.
ustawa o pomocy art. 100d § ust. 1 pkt 1 ppkt a
Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Określa okres, w którym biegi terminów na załatwienie spraw dotyczących zezwolenia na pobyt czasowy nie rozpoczynają się lub ulegają zawieszeniu. NSA uznał, że po 30 czerwca 2024 r. przepis ten narusza zasadę proporcjonalności.
k.p.a. art. 37 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Definiuje bezczynność organu jako niezakończenie postępowania w ustawowym terminie.
p.p.s.a. art. 149 § § 1 pkt 1 i 3
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa kompetencje sądu administracyjnego w przypadku stwierdzenia bezczynności organu, w tym zobowiązanie do rozpoznania wniosku.
p.p.s.a. art. 149 § § 1a
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Umożliwia stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
p.p.s.a. art. 188
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA uchyla zaskarżony wyrok w całości lub części.
Pomocnicze
ustawa o pomocy art. 100d § ust. 4
Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Stanowi, że zaprzestanie czynności przez organ lub ich dokonywanie z opóźnieniem w okresie wskazanym w ust. 1 nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności lub przewlekłości.
k.p.a. art. 6
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada stosowania obowiązujących przepisów prawa.
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa skutki uwzględnienia skargi na bezczynność lub przewlekłość.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 207 § § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa zasady orzekania o kosztach postępowania kasacyjnego.
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sądu.
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ograniczenia praw i wolności mogą być ustanowione tylko w ustawie i tylko w uzasadnionym celu.
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym.
Karta Praw Podstawowych art. 47
Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej
Prawo do skutecznego środka prawnego i dostępu do bezstronnego sądu.
Karta Praw Podstawowych art. 52 § ust. 1
Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej
Ograniczenia praw i wolności muszą być zgodne z zasadą proporcjonalności.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zarzut naruszenia art. 100d ust. 1 pkt 1 ppkt a ustawy o pomocy poprzez jego błędną wykładnię. • Zarzut naruszenia art. 149 § 1a p.p.s.a. poprzez uznanie, że bezczynność organu miała charakter rażący.
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 6 k.p.a. poprzez uwzględnienie skargi cudzoziemca. • Zarzut naruszenia art. 149 § 1 pkt 1 i 3 poprzez uznanie, iż w niniejszej sprawie doszło do bezczynności organu, mimo iż stosownie do art. 100d ust. 4 ustawy o pomocy w okresie od 1 stycznia 2023 roku do dnia 4 marca 2026 roku zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1 tego przepisu, lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie, o którym mowa, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki.
Godne uwagi sformułowania
przedłużenie obowiązywania art. 100d ustawy o pomocy na okres po 30 czerwca 2024 r., nie ma uzasadnienia w konstytucyjnej, traktatowej oraz konwencyjnej przesłance konieczności ograniczenia prawa do sądu • rozwiązania legislacyjne uwarunkowane nadzwyczajnymi okolicznościami mogą być bowiem uznane za proporcjonalne tylko wówczas, gdy okoliczności te trwają • przedłużenie, na mocy art. 1 pkt 3 ustawy z 15 maja 2024 r. ... oraz późniejszych noweli ustawy o pomocy, rozwiązań przewidzianych w art. 100d najpierw do 30 września 2025 r., a później nawet do 4 marca 2027 r., nastąpiło z oczywistym naruszeniem zasady proporcjonalności • o ile z całą pewnością można mówić o zdecydowanie za długim, nieuzasadnionym niepodejmowaniu przez organ żadnej aktywności, o tyle fakt ten w znacznej mierze jest konsekwencją skomplikowanej sytuacji prawnej, do jakiej przyczynił się ustawodawca kolejnymi nowelizacjami ustawy o pomocy, ignorując kierunek sądowej oceny dotychczas obowiązujących na jej gruncie unormowań.
Skład orzekający
Andrzej Jurkiewicz
przewodniczący
Paweł Dańczak
sprawozdawca
Wojciech Mazur
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących bezczynności organów w sprawach cudzoziemców, zwłaszcza w kontekście zmian legislacyjnych i zasady proporcjonalności."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego okresu i przepisów ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, ale jego argumentacja dotycząca zasady proporcjonalności i oceny bezczynności może mieć szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia bezczynności organów administracji w sprawach cudzoziemców, a także ewolucji orzecznictwa NSA w kontekście zmian legislacyjnych i ich zgodności z Konstytucją i prawem UE. Pokazuje, jak sądy interpretują przepisy w dynamicznie zmieniającym się otoczeniu prawnym.
“Bezczynność organu w sprawie zezwolenia na pobyt? NSA wyjaśnia, kiedy to rażące naruszenie prawa.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.