II OSK 1042/21Odmowa dostępu do dokumentów niejawnych interes państwa
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny (NSA) rozpoznał skargę kasacyjną G.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w Warszawie, który utrzymał w mocy postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców odmawiające skarżącemu dostępu do dokumentów zawierających informacje niejawne z klauzulą "zastrzeżone". Sprawa wywodziła się z postępowania o cofnięcie skarżącemu zezwolenia na pobyt stały. Organy administracji oraz WSA uznały, że ujawnienie tych dokumentów mogłoby naruszyć ważny interes państwowy, w szczególności bezpieczeństwo publiczne. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (KPA) dotyczących jawności postępowania, prawa do dostępu do akt sprawy oraz prawidłowości uzasadnienia decyzji. NSA oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że WSA prawidłowo ocenił, iż odmowa dostępu do dokumentów była uzasadniona. Sąd podkreślił, że wyjątki od zasady jawności postępowania muszą wynikać z ustawy i nie mogą być interpretowane rozszerzająco, jednakże ochrona ważnego interesu państwowego, w tym bezpieczeństwa publicznego, uzasadnia ograniczenie dostępu do informacji niejawnych. NSA uznał również, że organy administracji oraz WSA prawidłowo zastosowały przepisy KPA, w tym art. 74 § 1, oraz że uzasadnienia wydanych rozstrzygnięć były wystarczające, biorąc pod uwagę konieczność ochrony informacji niejawnych. Sąd odwołał się również do przepisów ustawy o cudzoziemcach, które dopuszczają odstąpienie od sporządzenia uzasadnienia w części faktycznej ze względu na bezpieczeństwo państwa.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie odmowy dostępu do dokumentów niejawnych ze względu na ważny interes państwowy oraz interpretacja przepisów KPA dotyczących jawności postępowania i dostępu do akt w kontekście informacji niejawnych.
Dotyczy specyficznej sytuacji dostępu do dokumentów z klauzulą "zastrzeżone" w postępowaniu administracyjnym dotyczącym cudzoziemców, ale zasady ogólne dotyczące ochrony informacji niejawnych mają szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (3)
Czy odmowa umożliwienia stronie przeglądania dokumentów opatrzonych klauzulą "zastrzeżone" jest uzasadniona ważnym interesem państwowym, nawet jeśli ogranicza to prawo do dostępu do akt sprawy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, odmowa jest uzasadniona, jeśli ujawnienie informacji mogłoby mieć szkodliwy wpływ na wykonywanie przez organy władzy publicznej zadań w zakresie bezpieczeństwa publicznego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że ochrona ważnego interesu państwowego, w tym bezpieczeństwa publicznego, stanowi uzasadnioną podstawę do ograniczenia prawa strony do dostępu do akt sprawy, zgodnie z art. 74 § 1 KPA. Ujawnienie informacji niejawnych mogłoby narazić państwo na szkodę.
Czy uzasadnienie postanowienia odmawiającego dostępu do dokumentów niejawnych musi zawierać szczegółowe informacje o treści tych dokumentów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ nie może podawać szczegółowych informacji o treści dokumentów niejawnych w uzasadnieniu odmowy, aby nie naruszyć klauzuli tajności.
Uzasadnienie
Podanie w uzasadnieniu szczegółów dotyczących treści dokumentów, do których odmówiono dostępu ze względu na ważny interes państwowy, byłoby nielogiczne i prowadziłoby do obejścia zabezpieczeń. Dodatkowo, ustawa o cudzoziemcach dopuszcza odstąpienie od uzasadnienia faktycznego w części dotyczącej bezpieczeństwa państwa.
Czy sąd administracyjny rozpoznający skargę kasacyjną musi przeprowadzić rozprawę, czy może orzec na posiedzeniu niejawnym?
Odpowiedź sądu
W szczególnych okolicznościach, np. w związku z zagrożeniem epidemicznym, sąd może zarządzić posiedzenie niejawne, nawet jeśli strona nie zrzekła się rozprawy.
Uzasadnienie
NSA orzekł na posiedzeniu niejawnym na podstawie przepisów wprowadzonych w związku z pandemią COVID-19, uznając, że możliwość zagrożenia zdrowia uczestników uzasadnia takie rozwiązanie jako kompromis między prawem do jawności a prawem do rozpoznania sprawy bez zwłoki.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (9)
Główne
k.p.a. art. 74 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Przepisu art. 73 nie stosuje się do akt sprawy zawierających informacje niejawne o klauzuli tajności "tajne" lub "ściśle tajne", a także do innych akt, które organ administracji publicznej wyłączy ze względu na ważny interes państwowy.
Pomocnicze
k.p.a. art. 73 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów.
k.p.a. art. 10 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ administracji publicznej obowiązany jest zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji zobowiązany jest umożliwić stronom wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ administracji publicznej obowiązany jest do działania na podstawie przepisów prawa.
u.o.i.n. art. 5 § ust. 4
Ustawa o ochronie informacji niejawnych
Definiuje klauzulę "zastrzeżone" jako klauzulę nadawaną informacjom niejawnym, których nieuprawnione ujawnienie może mieć szkodliwy wpływ na wykonywanie przez organy władzy publicznej lub inne jednostki organizacyjne zadań w zakresie obrony narodowej, polityki zagranicznej, bezpieczeństwa publicznego, przestrzegania praw i wolności obywateli, wymiaru sprawiedliwości albo interesów ekonomicznych Rzeczypospolitej Polskiej.
p.p.s.a. art. 133 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy.
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uzasadnienie wyroku powinno zawierać wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz wyjaśnienie przepisów prawnych, których naruszenie zarzucił skarżący.
Ustawa o cudzoziemcach art. 6 § ust. 1
Organ wydający decyzję lub postanowienie w postępowaniu prowadzonym na podstawie przepisów tej ustawy może odstąpić od sporządzenia ich uzasadnienia w części dotyczącej uzasadnienia faktycznego, jeżeli wymagają tego względy obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego.
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych art. 15zzs4 § ust. 3
Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Ochrona ważnego interesu państwowego, w tym bezpieczeństwa publicznego, uzasadnia odmowę dostępu do dokumentów niejawnych opatrzonych klauzulą "zastrzeżone".
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 74 § 1 KPA poprzez błędną, rozszerzającą wykładnię i przedłożenie ochrony informacji niejawnych ponad ważny interes strony. • Naruszenie art. 7 i 10 KPA poprzez niezasadne nieudostępnienie stronie akt sprawy. • Naruszenie art. 124 § 2, 126 i 107 § 5 KPA poprzez zaniechanie przywołania w uzasadnieniu okoliczności faktycznych i prawnych bez wskazania przepisu prawa pozwalającego na takie zaniechanie. • Naruszenie art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez nierozpoznanie istoty sprawy i zarzutów skargi. • Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niewyjaśnienie w uzasadnieniu podstawy prawnej rozstrzygnięcia i jej wyjaśnienie.
Godne uwagi sformułowania
Ujawnienie stronie tych informacji niejawnych wyrządziłoby szkodę dobrom prawnym ze względu na które została nadana klauzula tajności, tj. mogłoby mieć szkodliwy wpływ na wykonywanie przez organy władzy publicznej zadań w zakresie bezpieczeństwa publicznego. • Podanie w postanowieniu o odmowie umożliwienia stronie postępowania przeglądania dokumentu znajdującego się w aktach sprawy z uwagi na ważny interes państwowy bliższych informacji o treści tego dokumentu byłoby pozbawione logiki, gdyż prowadziłoby do tego, że strona postępowania, mając dostęp do postanowienia miałaby też dostęp do informacji, które tym postanowieniem są przed nią ukrywane.
Skład orzekający
Jacek Chlebny
przewodniczący-sprawozdawca
Robert Sawuła
sędzia
Jerzy Siegień
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy dostępu do dokumentów niejawnych ze względu na ważny interes państwowy oraz interpretacja przepisów KPA dotyczących jawności postępowania i dostępu do akt w kontekście informacji niejawnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji dostępu do dokumentów z klauzulą "zastrzeżone" w postępowaniu administracyjnym dotyczącym cudzoziemców, ale zasady ogólne dotyczące ochrony informacji niejawnych mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy fundamentalnego prawa do informacji i jego ograniczeń w imię bezpieczeństwa państwa, co jest zawsze tematem budzącym zainteresowanie. Pokazuje też, jak sądy balansują między jawnością a tajemnicą.
“Czy bezpieczeństwo państwa może całkowicie zamknąć dostęp do akt sprawy?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.