II KO 36/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał wniosek sygnalizacyjny skazanego T.W. dotyczący wznowienia postępowania z urzędu w sprawie zakończonej postanowieniem Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 25 stycznia 2024 r., sygn. akt VIII AKz 31/24, które utrzymało w mocy postanowienie Sądu Okręgowego Warszawa – Praga w Warszawie z dnia 13 grudnia 2023 r. w przedmiocie dowodów rzeczowych. Skazany zarzucił nienależytą obsadę sądu, wskazując na udział sędzi A.S., powołanej na podstawie uchwały KRS ukształtowanej w trybie ustawy z 2017 r., co jego zdaniem narusza standardy niezawisłości i bezstronności wynikające z Konstytucji RP, KPPUE i EKPC. Sąd Najwyższy najpierw rozważył dopuszczalność wznowienia postępowania w przedmiocie rozstrzygnięcia o dowodach rzeczowych, uznając, że jest ono dopuszczalne, gdy orzeczono o przepadku dowodu rzeczowego na podstawie art. 44 § 2 k.k. w zw. z art. 202 § 5 k.k., co miało miejsce w tej sprawie. Następnie Sąd Najwyższy odniósł się do zarzutu nienależytej obsady sądu. Przypomniano utrwaloną linię orzeczniczą Sądu Najwyższego, zgodnie z którą uchwała połączonych izb z dnia 23 stycznia 2020 r. (sygn. akt BSA I–4110–1/20) nie wiąże formalnie sędziów, a jej wnioski mogą być wykorzystywane w granicach normalnych sposobów wykładni prawa. Sąd podkreślił, że zarzut nienależytej obsady sądu wymaga wykazania wpływu wadliwości procesu powoływania sędziego na standardy niezawisłości i bezstronności. Sąd uznał, że skazany T.W. nie sprostał temu wymogowi, nie wskazując konkretnych okoliczności wadliwości powołania sędzi A.S. ani sposobu, w jaki miałoby to naruszyć standardy rzetelnego procesu. Sąd stwierdził, że skazany traktuje możliwość wznowienia postępowania jako okazję do kwestionowania oceny dowodów przez sąd odwoławczy, co nie jest przedmiotem postępowania wznowieniowego. W konsekwencji, Sąd Najwyższy stwierdził brak podstaw do wznowienia postępowania z urzędu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaDopuszczalność wznowienia postępowania w przedmiocie dowodów rzeczowych, a także interpretacja wymogów formalnych dla zarzutu nienależytej obsady sądu w kontekście uchwały połączonych izb SN z 2020 r.
Dotyczy specyficznej sytuacji orzekania o dowodach rzeczowych w kontekście przepisów k.k. oraz interpretacji przepisów k.p.k. dotyczących wznowienia postępowania i nienależytej obsady sądu.
Zagadnienia prawne (3)
Czy dopuszczalne jest wznowienie postępowania w przedmiocie rozstrzygnięcia o dowodach rzeczowych, w tym o przepadku przedmiotów służących do popełnienia przestępstwa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, dopuszczalne jest wznowienie postępowania w przedmiocie rozstrzygnięcia o dowodach rzeczowych, jeżeli w postępowaniu tym orzeczono o przepadku dowodów rzeczowych na podstawie art. 44 § 2 k.k. w zw. z art. 202 § 5 k.k.
Uzasadnienie
Postępowanie w przedmiocie dowodu rzeczowego, w zakresie w jakim orzeczono o przepadku, stanowi rozstrzygnięcie współkształtujące orzeczenie w przedmiocie odpowiedzialności karnej, gdyż ma charakter quasi-represyjny. Nawet jeśli orzeczono o tym poza obrębem postępowania głównego, ma to jedynie techniczno-procesowe znaczenie.
Czy udział sędziego powołanego w trybie określonym ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. (nienależyta obsada sądu)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, samo powołanie sędziego w trybie określonym ustawą z 2017 r. nie stanowi automatycznie bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Wymaga to wykazania wpływu wadliwości procesu powoływania na standardy niezawisłości i bezstronności.
Uzasadnienie
Uchwała połączonych izb SN z 23 stycznia 2020 r. (BSA I–4110–1/20) nie wiąże formalnie sędziów, a jej wnioski mogą być wykorzystywane w granicach normalnych sposobów wykładni. Zarzut nienależytej obsady sądu wymaga wykazania, że sposób powołania sędziego skutkował niemożnością dochowania standardu niezawisłości i bezstronności w konkretnych okolicznościach sprawy. Skazany nie wykazał takich okoliczności.
Czy wniosek sygnalizacyjny strony uruchamia obowiązek wydania orzeczenia stwierdzającego brak uchybienia?
Odpowiedź sądu
Nie, w przypadku braku zaistnienia sygnalizowanego uchybienia, procedowanie w trybie wniosku sygnalizacyjnego nie wymaga wydania orzeczenia stwierdzającego, że wskazana usterka nie występuje. Jednakże wydanie orzeczenia w kwestii wznowienia postępowania nie jest niedopuszczalne.
Uzasadnienie
Złożenie wniosku sygnalizacyjnego nie zobowiązuje organu sądowego do ustosunkowywania się do niego w formie decyzji procesowej, jeśli nie stwierdzi istnienia sygnalizowanego uchybienia. Jednakże sąd właściwy do wydania orzeczenia w kwestii wznowienia postępowania może to zrobić.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| T. W. | osoba_fizyczna | skazany |
Przepisy (12)
Główne
k.p.k. art. 542 § 3
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 544 § 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 544 § 3
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 540 § 1
Kodeks postępowania karnego
Pomocnicze
k.p.k. art. 9 § 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 439 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 439 § 1
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy nienależytej obsady sądu.
k.k. art. 44 § 2
Kodeks karny
k.k. art. 202 § 5
Kodeks karny
Ustawa o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw
k.p.k. art. 429 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 438 § 2
Kodeks postępowania karnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Postępowanie w przedmiocie dowodów rzeczowych, w tym orzeczenie o przepadku, jest postępowaniem, którego wznowienie jest dopuszczalne. • Zarzut nienależytej obsady sądu wymaga wykazania wpływu wadliwości powołania sędziego na standardy niezawisłości i bezstronności. • Skazany nie wykazał, że sposób powołania sędziego naruszył standardy rzetelnego procesu.
Odrzucone argumenty
Udział sędziego powołanego w trybie ustawy z 2017 r. stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. bez potrzeby wykazywania wpływu na proces. • Wniosek sygnalizacyjny skazanego powinien skutkować obligatoryjnym wznowieniem postępowania lub wydaniem orzeczenia stwierdzającego istnienie uchybienia.
Godne uwagi sformułowania
uchwała składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., sygn. akt BSA I 4110 1/20, która w świetle argumentacji przedstawionej w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 16 września 2021 r., sygn. akt I KZ 29/21, dalej obowiązuje i wiąże Sąd Najwyższy • uchwała trzech izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. frontalnie zanegowała ten — dotąd nigdy przez nikogo niepodważany — paradygmat procesowy. • nie jest i nie może być przedmiotem postępowania wznowieniowego z urzędu. • ta mniej sformalizowana inicjatywa strony [...] powinna uruchomić kontrolę prowadzącą - w razie potwierdzenia istnienia usterki do [...] uchylenia wadliwego orzeczenia i wznowienia postępowania.
Skład orzekający
Antoni Bojańczyk
przewodniczący-sprawozdawca
Dariusz Kala
członek
Marek Motuk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Dopuszczalność wznowienia postępowania w przedmiocie dowodów rzeczowych, a także interpretacja wymogów formalnych dla zarzutu nienależytej obsady sądu w kontekście uchwały połączonych izb SN z 2020 r."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji orzekania o dowodach rzeczowych w kontekście przepisów k.k. oraz interpretacji przepisów k.p.k. dotyczących wznowienia postępowania i nienależytej obsady sądu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych związanych z prawem do rzetelnego procesu, w tym roli Krajowej Rady Sądownictwa i jej wpływu na niezawisłość sędziowską, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie w środowisku prawniczym i społecznym.
“Czy sędzia powołany po 2017 roku może prowadzić do wznowienia postępowania? Sąd Najwyższy rozstrzyga.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.