II KK 562/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał kasację wniesioną przez pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie, który utrzymał w mocy wyrok uniewinniający A. S. od zarzutów oszustwa gospodarczego i fałszerstwa dokumentów. Sąd Najwyższy, działając z urzędu, uchylił zaskarżony wyrok w odniesieniu do A. S. oraz w stosunku do skazanego B. G. Główną przyczyną uchylenia była stwierdzona bezwzględna przyczyna odwoławcza z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., związana z udziałem w składzie Sądu Okręgowego sędziego Ł. K. Sąd Najwyższy uznał, że sposób powołania tego sędziego, w kontekście zmian w procedurze nominacyjnej i orzecznictwa międzynarodowego, budzi wątpliwości co do jego niezawisłości i bezstronności. Podkreślono, że prawo do rzetelnego procesu, gwarantowane przez art. 6 ust. 1 EKPC, przysługuje również pokrzywdzonemu, zwłaszcza gdy dochodzone są roszczenia cywilne. W związku z uchyleniem wyroku, sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Warszawie.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że udział sędziego powołanego z naruszeniem standardów konstytucyjnych i konwencyjnych stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą, a także potwierdzenie prawa pokrzywdzonego do rzetelnego procesu.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z reformą wymiaru sprawiedliwości w Polsce po 2017 roku.
Zagadnienia prawne (3)
Czy udział w składzie sądu odwoławczego sędziego powołanego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej przepisami ustawy z 2017 r. stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, udział sędziego powołanego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej przepisami ustawy z 2017 r. stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., jeśli wadliwość procesu powołania prowadzi do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołując się na uchwałę połączonych Izb SN z 2020 r. oraz orzecznictwo ETPCz i TSUE, stwierdził, że KRS ukształtowana w 2017 r. nie spełnia standardów konstytucyjnych i konwencyjnych. W przypadku sędziego Ł. K. stwierdzono naruszenie prawa krajowego i międzynarodowego, co skutkowało negatywnym wynikiem testu niezawisłości i bezstronności, uzasadniając uchylenie wyroku z urzędu.
Czy Sąd Najwyższy może działać z urzędu w oparciu o art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., nawet jeśli zarzut ten nie został podniesiony w kasacji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, Sąd Najwyższy ma obowiązek działać z urzędu w przypadku stwierdzenia bezwzględnej przyczyny odwoławczej, nawet jeśli nie została ona zasygnalizowana w kasacji.
Uzasadnienie
Przepis art. 536 k.p.k. w zw. z art. 439 k.p.k. nakłada na sąd kasacyjny obowiązek rozpoznania sprawy w szerszym zakresie niż zakreślony w kasacji, w tym uchylenia zaskarżonego orzeczenia z urzędu w przypadku stwierdzenia bezwzględnych przyczyn odwoławczych.
Czy prawo do rzetelnego procesu (art. 6 ust. 1 EKPC) przysługuje również pokrzywdzonemu w postępowaniu karnym, gdy dochodzone są roszczenia cywilne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, pokrzywdzony może powoływać się na gwarancje art. 6 ust. 1 EKPC, jeśli przedmiotem postępowania karnego jest również dochodzenie roszczeń o charakterze cywilnym.
Uzasadnienie
Z utrwalonego orzecznictwa ETPCz wynika, że pokrzywdzony może powoływać się na gwarancje rzetelnego procesu, jeśli w ramach postępowania karnego dochodzone są jego roszczenia cywilne, co miało miejsce w tej sprawie poprzez orzeczenie obowiązku naprawienia szkody.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. S. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| B. G. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| [...] Sp. z o.o. | spółka | oskarżyciel posiłkowy |
| Prokuratura Rejonowa Toruń - Wschód w Toruniu | organ_państwowy | oskarżyciel publiczny |
| Jerzy Engelking | osoba_fizyczna | prokurator Prokuratury Krajowej |
| J. P. | osoba_fizyczna | obrońca z urzędu |
Przepisy (24)
Główne
k.p.k. art. 439 § 1
Kodeks postępowania karnego
Bezwzględna przyczyna odwoławcza - nienależyta obsada sądu.
k.p.k. art. 536
Kodeks postępowania karnego
Zakres rozpoznania sprawy kasacyjnej - sąd rozpoznaje sprawę w szerszym zakresie niż zakreślony w kasacji, w tym z urzędu w przypadku stwierdzenia okoliczności z art. 439 k.p.k.
u.KRS
Ustawa o Krajowej Radzie Sądownictwa
Ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw.
Pomocnicze
k.p.k. art. 435
Kodeks postępowania karnego
Przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
k.k. art. 286 § 1
Kodeks karny
Oszustwo.
k.k. art. 270 § 1
Kodeks karny
Fałszerstwo dokumentu.
k.s.h. art. 585
Kodeks spółek handlowych
Odpowiedzialność członków zarządu.
k.k. art. 11 § 2
Kodeks karny
Zbieg przepisów.
k.k. art. 91 § 1
Kodeks karny
Ciąg przestępstw.
k.k. art. 4 § 1
Kodeks karny
Zasada intertemporalna.
k.k. art. 46 § 1
Kodeks karny
Obowiązek naprawienia szkody.
k.k. art. 41 § 1
Kodeks karny
Środek karny - zakaz zajmowania stanowisk.
k.k. art. 43 § 1
Kodeks karny
Zakaz zajmowania stanowisk.
k.p.k. art. 443
Kodeks postępowania karnego
Zakaz reformationis in peius.
k.p.k. art. 399
Kodeks postępowania karnego
Zakres zaskarżenia.
k.k. art. 271 § 3
Kodeks karny
Poświadczenie nieprawdy.
k.k. art. 284 § 2
Kodeks karny
Przywłaszczenie.
k.k. art. 296 § 1
Kodeks karny
Nadużycie zaufania.
k.k. art. 62 § 2
Kodeks karny
Przestępstwa skarbowe.
k.k. art. 76 § 1
Kodeks karny
Przestępstwa skarbowe.
Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych
Zmiany wprowadzane ustawą z dnia 12 lipca 2017 r.
u.SN
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Zmiany w latach 2017-2023.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie
Podstawa do ustalenia wynagrodzenia obrońcy z urzędu.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu
Koszty pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Udział sędziego Ł. K. w składzie Sądu Okręgowego stanowił bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. z uwagi na naruszenie standardów niezawisłości i bezstronności w procesie jego powołania.
Godne uwagi sformułowania
bezwzględna przyczyna odwoławcza określona w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. • prawo do rzetelnego procesu przysługuje nie tylko oskarżonemu, lecz również pokrzywdzonemu • nienależyta obsada sądu (...) zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego (...) na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. (...), jeżeli wadliwość procesu powołania prowadzi, w konkretnych okolicznościach, do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności
Skład orzekający
Waldemar Płóciennik
przewodniczący
Jerzy Grubba
członek
Tomasz Artymiuk
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że udział sędziego powołanego z naruszeniem standardów konstytucyjnych i konwencyjnych stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą, a także potwierdzenie prawa pokrzywdzonego do rzetelnego procesu."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z reformą wymiaru sprawiedliwości w Polsce po 2017 roku.
Wartość merytoryczna
Ocena: 9/10
Orzeczenie dotyczy fundamentalnych kwestii praworządności, niezawisłości sędziowskiej i prawa do rzetelnego procesu, co czyni je niezwykle istotnym dla prawników i obywateli.
“Sąd Najwyższy uchyla wyrok z powodu wadliwego składu sądu – kluczowa decyzja dla praworządności.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.