II KK 37/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał kasację prokuratora wniesioną na korzyść skazanego J.Z. w sprawie o groźby karalne. Kasacja zarzucała rażące naruszenie przepisów prawa karnego procesowego, stanowiące bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k., a mianowicie art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 330 § 2 k.p.k. Zarzut dotyczył prowadzenia postępowania sądowego w sytuacji, gdy oskarżyciel nie miał uprawnienia do złożenia subsydiarnego aktu oskarżenia, ponieważ nie wykorzystał co najmniej dwukrotnie uprawnienia określonego w art. 306 § 1a k.p.k., tj. nie złożył zażalenia na ponowne umorzenie postępowania przygotowawczego przez prokuratora. Sąd Najwyższy stwierdził, że przepisy k.p.k. jasno określają warunki wniesienia subsydiarnego aktu oskarżenia, wymagając dwukrotnego zaskarżenia postanowienia o odmowie wszczęcia lub umorzeniu postępowania, przy czym drugie zażalenie musi być wniesione do prokuratora nadrzędnego. W niniejszej sprawie pokrzywdzony ani jego pełnomocnik nie zaskarżyli drugiego postanowienia o umorzeniu postępowania, które stało się prawomocne. W związku z tym pokrzywdzony nie nabył prawa do wniesienia subsydiarnego aktu oskarżenia, a wniesiona skarga pochodziła od nieuprawnionego oskarżyciela. Sąd Najwyższy uznał, że sądy niższych instancji popełniły błąd, nie umarzając postępowania na podstawie art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k. i utrzymały w mocy wyrok skazujący w sytuacji, gdy istniała negatywna przesłanka procesowa. W konsekwencji Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok oraz utrzymany nim w mocy wyrok Sądu Rejonowego i umorzył postępowanie karne.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaWykazanie konieczności ścisłego przestrzegania wymogów formalnych dotyczących wnoszenia subsydiarnego aktu oskarżenia, w szczególności dwukrotnego zaskarżenia postanowień prokuratora.
Dotyczy wyłącznie spraw, w których dochodzi do wniesienia subsydiarnego aktu oskarżenia.
Zagadnienia prawne (2)
Czy pokrzywdzony, który nie zaskarżył dwukrotnie postanowienia o umorzeniu postępowania przygotowawczego, ma uprawnienie do wniesienia subsydiarnego aktu oskarżenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, pokrzywdzony nie ma uprawnienia do wniesienia subsydiarnego aktu oskarżenia, jeśli nie wykorzystał dwukrotnie uprawnienia do zaskarżenia postanowienia o odmowie wszczęcia lub umorzeniu postępowania, w tym zażalenia do prokuratora nadrzędnego na postanowienie utrzymane w mocy.
Uzasadnienie
Przepisy k.p.k. jasno określają warunki wniesienia subsydiarnego aktu oskarżenia, wymagając dwukrotnego zaskarżenia postanowień o umorzeniu lub odmowie wszczęcia postępowania. Niezaskarżenie drugiego postanowienia o umorzeniu przez pokrzywdzonego lub jego pełnomocnika skutkuje brakiem nabycia prawa do wniesienia subsydiarnego aktu oskarżenia.
Czy sąd powinien umorzyć postępowanie karne, jeśli subsydiarny akt oskarżenia został wniesiony przez nieuprawnionego oskarżyciela?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd powinien umorzyć postępowanie karne na podstawie art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k. w sytuacji, gdy subsydiarny akt oskarżenia został wniesiony przez osobę nieposiadającą do tego uprawnień.
Uzasadnienie
Wniesienie subsydiarnego aktu oskarżenia przez nieuprawnionego oskarżyciela stanowi negatywną przesłankę procesową, która obliguje sąd do umorzenia postępowania na podstawie art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. Z. | osoba_fizyczna | skazany |
| Prokurator | organ_państwowy | oskarżyciel publiczny |
| W. S. | osoba_fizyczna | pokrzywdzony/oskarżyciel posiłkowy subsydiarny |
Przepisy (29)
Główne
k.p.k. art. 439 § 1
Kodeks postępowania karnego
pkt 9 - stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą, gdy zachodzi negatywna przesłanka procesowa z art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k.
k.p.k. art. 17 § 1
Kodeks postępowania karnego
pkt 9 - postępowanie karne nie może zostać wszczęte, a wszczęte należy umorzyć, gdy stwierdzono negatywną przesłankę procesową, w tym brak uprawnienia do wniesienia subsydiarnego aktu oskarżenia.
Pomocnicze
k.p.k. art. 330 § 2
Kodeks postępowania karnego
zdanie drugie - określa wymóg wniesienia zażalenia do prokuratora nadrzędnego na postanowienie utrzymane w mocy przez prokuratora.
k.p.k. art. 55 § 1
Kodeks postępowania karnego
Określa warunki, po spełnieniu których pokrzywdzony może wnieść subsydiarny akt oskarżenia.
k.p.k. art. 306 § 1a
Kodeks postępowania karnego
Określa uprawnienie do zaskarżenia postanowienia o odmowie wszczęcia lub umorzeniu postępowania.
k.p.k. art. 414 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 458
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 518
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 537 § 2
Kodeks postępowania karnego
k.k. art. 190 § 1
Kodeks karny
k.k. art. 12 § 1
Kodeks karny
k.k. art. 157 § 2
Kodeks karny
k.k. art. 13 § 1
Kodeks karny
k.k. art. 156 § 1
Kodeks karny
k.k. art. 11 § 2
Kodeks karny
k.k. art. 57b
Kodeks karny
k.k. art. 46 § 1
Kodeks karny
k.p.k. art. 322 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 35 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 339 § 3
Kodeks postępowania karnego
pkt 1 - wskazuje na konieczność umorzenia postępowania na etapie kontroli oskarżenia, gdy zachodzi negatywna przesłanka procesowa.
k.p.k. art. 4
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 7
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 410
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 5 § 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 424 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 632 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 640 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 640 § 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 535 § 5
Kodeks postępowania karnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak uprawnienia pokrzywdzonego do wniesienia subsydiarnego aktu oskarżenia z powodu niewykorzystania dwukrotnie możliwości zaskarżenia postanowień o umorzeniu postępowania przygotowawczego.
Godne uwagi sformułowania
kasacja jest oczywiście zasadna • pokrzywdzony nie nabył w ogóle prawa do wniesienia subsydiarnego aktu oskarżenia • wniesiona w jego imieniu przez pełnomocnika skarga oskarżycielska pochodziła więc od nieuprawnionego oskarżyciela • zaszłości procesowych związanych z brakiem wypełnienia wymogów upoważniających do wniesienia subsydiarnego aktu oskarżenia nie dostrzegli także: ... pełnomocnik pokrzywdzonego ... obrońca oskarżonego ... prokurator przekazujący Sądowi Rejonowemu akta, a także wnoszący apelacje.
Skład orzekający
Zbigniew Kapiński
przewodniczący-sprawozdawca
Antoni Bojańczyk
członek
Stanisław Stankiewicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wykazanie konieczności ścisłego przestrzegania wymogów formalnych dotyczących wnoszenia subsydiarnego aktu oskarżenia, w szczególności dwukrotnego zaskarżenia postanowień prokuratora."
Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie spraw, w których dochodzi do wniesienia subsydiarnego aktu oskarżenia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak istotne są formalne wymogi procesowe i jak błędy w ich stosowaniu mogą prowadzić do uchylenia wyroku i umorzenia postępowania, nawet po prawomocnym skazaniu. Podkreśla rolę prokuratury i obrony w prawidłowym przebiegu procesu.
“Błąd formalny przekreślił wyrok skazujący: Sąd Najwyższy umarza postępowanie z powodu braku uprawnień do aktu oskarżenia.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.