II KK 345/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał kasację wniesioną przez obrońcę skazanego R.G. od wyroku Sądu Okręgowego w W., który utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego w W. skazujący R.G. za znieważenie funkcjonariusza policji, naruszenie jego nietykalności cielesnej oraz groźby karalne. Obrońca zarzucił rażące naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 338 § 1 k.p.k. poprzez niedoręczenie aktu oskarżenia, co miało naruszyć prawo do obrony. Sąd Najwyższy uznał te zarzuty za oczywiście bezzasadne. W uzasadnieniu wskazano, że kasacja jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia i nie służy powielaniu kontroli odwoławczej. Analizując zarzuty, Sąd Najwyższy podkreślił, że choć formalne niedoręczenie odpisu aktu oskarżenia stanowi uchybienie, to w realiach sprawy nie pozbawiło ono skazanego realnej możliwości obrony. R.G. znał treść zarzutów, miał wiedzę o toczącym się postępowaniu, a w postępowaniu odwoławczym złożył wyjaśnienia. Sąd Najwyższy przywołał orzecznictwo wskazujące, że naruszenie art. 338 § 1 k.p.k. musi mieć istotny wpływ na treść orzeczenia, czego w tej sprawie nie stwierdzono. Skazany nie został pozbawiony możliwości należytego przygotowania się do obrony ani przedstawienia swojego stanowiska. W związku z tym kasację oddalono, a skazanego zwolniono od kosztów postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja wpływu formalnych uchybień procesowych (np. niedoręczenie aktu oskarżenia) na prawo do obrony w postępowaniu karnym, zwłaszcza w kontekście kasacji. Podkreślenie konieczności wykazania istotnego wpływu naruszenia na treść orzeczenia.
Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej, gdzie formalne uchybienie nie miało wpływu na realną możliwość obrony skazanego.
Zagadnienia prawne (3)
Czy niedoręczenie odpisu aktu oskarżenia oskarżonemu, który nie przebywał pod wskazanym adresem, stanowi rażące naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na treść orzeczenia i uzasadniać uwzględnienie kasacji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, mimo formalnego uchybienia, skazany nie został pozbawiony realnej możliwości obrony, znał zarzuty i miał możliwość złożenia wyjaśnień w postępowaniu odwoławczym, a zatem naruszenie nie miało istotnego wpływu na treść orzeczenia.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że samo niedoręczenie aktu oskarżenia nie jest automatycznie podstawą do uwzględnienia kasacji. Kluczowe jest, czy naruszenie miało istotny wpływ na prawo do obrony i treść orzeczenia. W tej sprawie skazany znał zarzuty, stawił się na pierwszy termin rozprawy, a w postępowaniu odwoławczym złożył wyjaśnienia, co świadczy o braku realnego pozbawienia go możliwości obrony.
Czy zarzut naruszenia art. 338 § 1 k.p.k. (niedoręczenie aktu oskarżenia) może być skutecznie podniesiony w kasacji przeciwko orzeczeniu sądu odwoławczego, jeśli nie był podniesiony w apelacji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zarzut skierowany przeciwko orzeczeniu sądu pierwszej instancji może być skutecznie podniesiony w kasacji przeciwko sądowi odwoławczemu tylko wtedy, gdy sąd odwoławczy był zobowiązany uwzględnić to uchybienie poza granicami zaskarżenia i podniesionych zarzutów, lub jeśli naruszenie było wcześniej podnoszone w zwykłym środku odwoławczym.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że kasacja jest środkiem zaskarżenia od wyroku sądu odwoławczego. Zarzuty dotyczące uchybień sądu pierwszej instancji mogą być przedmiotem kontroli kasacyjnej tylko w określonych sytuacjach, np. gdy sąd odwoławczy miał obowiązek je uwzględnić z urzędu lub gdy zostały podniesione w apelacji. W tej sprawie zarzut niedoręczenia aktu oskarżenia nie był podniesiony w apelacji skazanego.
Czy naruszenie prawa do obrony poprzez niedoręczenie aktu oskarżenia i kierowanie korespondencji na nieaktualny adres, gdy oskarżony przebywał w areszcie śledczym, uzasadnia uchylenie wyroku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli oskarżony znał zarzuty, miał możliwość złożenia wyjaśnień i nie wykazał, jakie konkretne działania obronne zostały mu uniemożliwione.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że choć oskarżony nie otrzymał odpisu aktu oskarżenia, to znał treść zarzutów, stawił się na pierwszy termin rozprawy, a w postępowaniu odwoławczym złożył wyjaśnienia. Nie wykazał również, jakie konkretne działania obronne zostały mu uniemożliwione. Ponadto, jego nieobecność na rozprawie przed sądem pierwszej instancji wynikała z zaniedbania samego oskarżonego (niepowiadomienie o aresztowaniu w innej sprawie), a nie z niedoręczenia aktu oskarżenia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| R. G. | osoba_fizyczna | skazany |
| M. L. | osoba_fizyczna | obrońca (adwokat) |
| D. P. | osoba_fizyczna | pokrzywdzony (funkcjonariusz Policji) |
| T. R. | osoba_fizyczna | funkcjonariusz Policji |
| D. K. | osoba_fizyczna | funkcjonariusz Policji |
| K. G. | osoba_fizyczna | współoskarżony |
Przepisy (22)
Główne
k.k. art. 224 § 2
Kodeks karny
Wyczerpuje znamiona czynu zabronionego w zb. z art. 226 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.
k.k. art. 226 § 1
Kodeks karny
W zb. z art. 224 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.
k.k. art. 11 § 2
Kodeks karny
W zb. z art. 224 § 2 k.k. w zw. z art. 226 § 1 k.k.
k.p.k. art. 535 § 3
Kodeks postępowania karnego
Podstawa do oddalenia kasacji na posiedzeniu.
k.p.k. art. 338 § 1
Kodeks postępowania karnego
Obowiązek doręczenia odpisu aktu oskarżenia oskarżonemu.
k.p.k. art. 6
Kodeks postępowania karnego
Zasada prawa do obrony.
k.p.k. art. 75 § 1
Kodeks postępowania karnego
Obowiązek informowania o zmianie miejsca zamieszkania lub pobytu, w tym z powodu pozbawienia wolności.
k.p.k. art. 139
Kodeks postępowania karnego
Obowiązek podania nowego adresu w przypadku zmiany miejsca zamieszkania lub pobytu, w tym z powodu pozbawienia wolności.
k.p.k. art. 519
Kodeks postępowania karnego
Kasacja może być wniesiona wyłącznie od wyroku sądu odwoławczego.
k.p.k. art. 523 § 1
Kodeks postępowania karnego
Podstawy kasacyjne: uchybienia z art. 439 k.p.k. lub inne rażące naruszenie prawa, które mogło mieć istotny wpływ na treść orzeczenia.
k.p.k. art. 338 § 1a i 2
Kodeks postępowania karnego
Kwestie pouczeń związanych z aktem oskarżenia.
Pomocnicze
k.k. art. 190 § 1
Kodeks karny
Pierwotnie zarzucany czyn.
k.k. art. 222 § 1
Kodeks karny
Pierwotnie zarzucany czyn.
k.k. art. 63 § 1 i 5
Kodeks karny
Zaliczenie okresu pozbawienia wolności na poczet kary.
k.p.k. art. 438 § 1
Kodeks postępowania karnego
Względne przyczyny odwoławcze (błędnie przywołany przez obrońcę jako paragraf).
k.p.k. art. 433 § 2
Kodeks postępowania karnego
Obowiązek sądu odwoławczego do ustosunkowania się do zarzutów apelacji.
k.p.k. art. 457 § 3
Kodeks postępowania karnego
Obowiązek sądu odwoławczego do ustosunkowania się do zarzutów apelacji.
k.p.k. art. 440
Kodeks postępowania karnego
Obowiązek sądu odwoławczego do uwzględnienia uchybień poza granicami zaskarżenia i podniesionych zarzutów.
k.p.k. art. 156
Kodeks postępowania karnego
Prawo do przeglądania akt sprawy.
k.p.k. art. 624 § 1
Kodeks postępowania karnego
Zwolnienie od kosztów sądowych.
Dz.U.2019.18 t.j. art. 17 § 3 pkt 1
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu
Wynagrodzenie za sporządzenie i wniesienie kasacji.
Dz.U.2019.18 t.j. art. 4 § 3
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu
Wynagrodzenie za sporządzenie i wniesienie kasacji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie prawa do obrony poprzez niedoręczenie aktu oskarżenia i kierowanie korespondencji na nieaktualny adres nie miało istotnego wpływu na treść orzeczenia, gdyż skazany znał zarzuty i miał możliwość obrony. • Zarzut naruszenia art. 338 § 1 k.p.k. nie mógł być skutecznie podniesiony w kasacji, gdyż nie był przedmiotem apelacji, a sąd odwoławczy nie miał obowiązku jego uwzględnienia z urzędu. • Nieobecność skazanego na rozprawie przed sądem pierwszej instancji wynikała z jego zaniedbania (niepowiadomienie o aresztowaniu w innej sprawie), a nie z niedoręczenia aktu oskarżenia.
Odrzucone argumenty
Niedoręczenie odpisu aktu oskarżenia i kierowanie korespondencji na nieaktualny adres stanowi rażące naruszenie prawa procesowego i prawa do obrony. • Niedoręczenie aktu oskarżenia uniemożliwiło oskarżonemu złożenie odpowiedzi na akt oskarżenia i przygotowanie się do obrony. • Sąd odwoławczy nie ustosunkował się prawidłowo do zarzutu naruszenia art. 338 § 1 k.p.k.
Godne uwagi sformułowania
kasacja jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, a celem postępowania kasacyjnego nie jest i nie może być powielanie kontroli odwoławczej • samo zaniechanie doręczenia skazanemu odpisu aktu oskarżenia nie stanowiło stricte przedmiotu jego osobistej apelacji • naruszenie wymogu określonego w art. 338 § 1 k.p.k., przez niedoręczenie oskarżonemu odpisu aktu oskarżenia i uniemożliwienie mu tym samym złożenia odpowiedzi na ten akt (art. 338 § 2 k.p.k.), stanowi niewątpliwie rażącą obrazę prawa procesowego, ale uchybienie przez sąd temu obowiązkowi nie może być oceniane jedynie od strony formalnej, lecz musi uwzględniać możliwość wpływu takiego naruszenia na realizację przez oskarżonego przysługującego mu prawa do obrony w realiach konkretnej sprawy.
Skład orzekający
Marek Motuk
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja wpływu formalnych uchybień procesowych (np. niedoręczenie aktu oskarżenia) na prawo do obrony w postępowaniu karnym, zwłaszcza w kontekście kasacji. Podkreślenie konieczności wykazania istotnego wpływu naruszenia na treść orzeczenia."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej, gdzie formalne uchybienie nie miało wpływu na realną możliwość obrony skazanego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawa karnego procesowego – prawa do obrony i wpływu formalnych uchybień na jego realizację. Choć rozstrzygnięcie jest rutynowe dla Sądu Najwyższego, pokazuje praktyczne podejście do oceny naruszeń procesowych.
“Czy brak aktu oskarżenia to automatyczna wygrana? Sąd Najwyższy wyjaśnia granice prawa do obrony.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.