II KK 303/26Uchylenie wyroku za wadliwa sentencje
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał kasację Rzecznika Praw Obywatelskich wniesioną na korzyść skazanego M.M. od wyroku Sądu Rejonowego Lublin-Zachód w Lublinie. Głównym zarzutem kasacji było rażące naruszenie przepisów Kodeksu postępowania karnego (art. 413 § 2 pkt 1 i 2 k.p.k.) poprzez brak precyzyjnego wskazania w sentencji wyroku przypisanych oskarżonemu czynów, ich kwalifikacji prawnych oraz podstawy prawnej wymierzonej kary. Sąd Najwyższy podzielił te zarzuty, stwierdzając, że sentencja wyroku była wadliwa we wszystkich punktach dotyczących winy, a w szczególności w punkcie dotyczącym najpoważniejszego czynu. Wskazano, że brak precyzyjnej kwalifikacji prawnej uniemożliwia weryfikację zgodności orzeczonej kary z ustawowymi granicami zagrożenia oraz stanowi przeszkodę w wykonaniu wyroku i ocenie powagi rzeczy osądzonej. Sąd Najwyższy podkreślił, że postanowienie o sprostowaniu oczywistej omyłki pisarskiej nie mogło sanować wad merytorycznych sentencji. Z uwagi na formalny charakter stwierdzonych uchybień i brak kwestionowania ustaleń faktycznych, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu, zobowiązując go do sporządzenia sentencji zgodnej z wymogami prawa.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaNaruszenia przepisów dotyczących wymogów formalnych sentencji wyroku skazującego (art. 413 § 2 k.p.k.) oraz niedopuszczalność modyfikowania materialnej treści orzeczenia w trybie sprostowania omyłki pisarskiej.
Dotyczy wyłącznie spraw karnych, w których występują wady formalne sentencji wyroku.
Zagadnienia prawne (3)
Czy sentencja wyroku skazującego zawiera wszystkie obligatoryjne elementy, w tym dokładne określenie przypisanego czynu, jego kwalifikację prawną oraz podstawę prawną wymierzonej kary?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sentencja wyroku skazującego musi zawierać dokładne określenie przypisanego oskarżonemu czynu oraz jego kwalifikację prawną (art. 413 § 2 pkt 1 k.p.k.), a także rozstrzygnięcia co do kary i środków karnych, w tym wskazanie przepisu, na podstawie którego karę wymierzono (art. 413 § 2 pkt 2 k.p.k.).
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził rażące naruszenie art. 413 § 2 pkt 1 i 2 k.p.k., ponieważ w sentencji wyroku Sądu Rejonowego brakowało precyzyjnego określenia przypisanych czynów, ich kwalifikacji prawnych oraz podstawy wymiaru kar. Wskazano, że odsyłanie do opisu czynu w akcie oskarżenia lub uzasadnieniu nie zwalnia sądu z obowiązku samodzielnego określenia kwalifikacji prawnej w sentencji. Wadliwość ta miała istotny wpływ na treść orzeczenia, uniemożliwiając weryfikację zgodności kary z ustawowymi granicami i pewność podstawy wykonania wyroku.
Czy postanowienie o sprostowaniu oczywistej omyłki pisarskiej może modyfikować materialną treść wyroku skazującego, w tym kwalifikację prawną czynu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, postanowienie o sprostowaniu oczywistej omyłki pisarskiej (art. 105 k.p.k.) nie daje podstaw do ingerowania w materialną treść orzeczenia, w tym w rozstrzygnięcie co do winy i kary. Takie zmiany mogą być dokonywane jedynie w trybie kontroli instancyjnej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że rozszerzenie kwalifikacji prawnej czynu z pkt I o dodatkowy przepis w drodze postanowienia o sprostowaniu omyłki pisarskiej stanowiło niedopuszczalną ingerencję w merytoryczną treść rozstrzygnięcia. Uzasadnienie wyroku również nie może sanować wad sentencji, gdyż to ona stanowi podstawę wykonania orzeczenia i wyznacza zakres powagi rzeczy osądzonej.
Czy Sąd Najwyższy w sytuacji uchylenia wyroku z powodu formalnych wad sentencji może uniewinnić oskarżonego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, Sąd Najwyższy może uniewinnić oskarżonego tylko wówczas, gdy skazanie jest oczywiście niesłuszne (art. 537 § 2 k.p.k.). Stwierdzone uchybienia formalne dotyczące redakcji sentencji, bez podważenia ustaleń faktycznych, nie uzasadniają uniewinnienia.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy odmówił uniewinnienia skazanego, ponieważ stwierdzone uchybienia miały charakter wyłącznie formalny i dotyczyły redakcji sentencji, a nie trafności ustaleń faktycznych. Kasacja wniesiona na korzyść nie oznacza automatycznego uniewinnienia, jeśli nie ma podstaw do stwierdzenia oczywistej niesłuszności skazania.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. M. | osoba_fizyczna | skazany |
Przepisy (19)
Główne
k.p.k. art. 413 § 2
Kodeks postępowania karnego
Wyrok skazujący musi zawierać dokładne określenie przypisanego oskarżonemu czynu oraz jego kwalifikację prawną, a także rozstrzygnięcia co do kary i środków karnych, w tym wskazanie przepisu, na podstawie którego karę wymierzono.
u.p.n. art. 56 § 3
Ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii
Podstawa wymiaru kary w pkt I wyroku.
u.p.n. art. 57 § 2
Ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii
Część kwalifikacji prawnej czynu z pkt I wyroku.
u.p.n. art. 62 § 1
Ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii
Podstawa wymiaru kary w pkt II wyroku.
u.p.n. art. 62 § 2
Ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii
Dodana do kwalifikacji prawnej czynu z pkt I postanowieniem z 6 kwietnia 2023 r.
k.k.s. art. 65 § 1
Kodeks karny skarbowy
Część kwalifikacji prawnej czynu z pkt III wyroku.
k.k.s. art. 65 § 3
Kodeks karny skarbowy
Podstawa wymiaru kary w pkt III wyroku.
Pomocnicze
k.p.k. art. 11 § 2
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy kumulatywnej kwalifikacji czynów.
k.p.k. art. 11 § 3
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy ustalania podstawy wymiaru kary przy kumulatywnej kwalifikacji.
k.p.k. art. 399 § 1
Kodeks postępowania karnego
Kwalifikacja prawna przyjęta w akcie oskarżenia nie wiąże sądu.
k.p.k. art. 535 § 5
Kodeks postępowania karnego
Umożliwia rozpoznanie kasacji na posiedzeniu.
k.p.k. art. 537 § 2
Kodeks postępowania karnego
Sąd Najwyższy może uniewinnić oskarżonego, gdy skazanie jest oczywiście niesłuszne.
k.p.k. art. 443
Kodeks postępowania karnego
Zakaz reformationis in peius - wyrok uchylony w wyniku kasacji na korzyść nie może być zmieniony na niekorzyść skazanego.
k.p.k. art. 105
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy sprostowania oczywistych omyłek pisarskich lub rachunkowych.
u.p.n. art. 70 § 2
Ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii
Podstawa orzeczenia przepadku dowodów rzeczowych.
k.k.s. art. 29 § 2
Kodeks karny skarbowy
Podstawa orzeczenia przepadku.
k.k.s. art. 39 § 1
Kodeks karny skarbowy
Podstawa orzeczenia kary łącznej.
k.k.s. art. 39 § 2
Kodeks karny skarbowy
Podstawa orzeczenia kary łącznej.
k.k. art. 37a § 1
Kodeks karny
Podstawa wymiaru kary w pkt II wyroku.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Rażące naruszenie art. 413 § 2 pkt 1 i 2 k.p.k. poprzez brak wskazania w sentencji wyroku czynów przypisanych, ich kwalifikacji prawnej oraz podstawy prawnej wymiaru kary.
Odrzucone argumenty
Wniosek o uniewinnienie skazanego.
Godne uwagi sformułowania
żaden z punktów I–III sentencji zaskarżonego wyroku nie zawiera kwalifikacji prawnej czynu przypisanego skazanemu. • Uzasadnienie wyjaśnia motywy rozstrzygnięcia, ale go nie tworzy; o treści orzeczenia [...] decyduje wyłącznie jego sentencja. • Naruszenie art. 413 § 2 pkt 1 i 2 k.p.k. miało charakter rażący. Nie chodzi bowiem o niedokładność redakcyjną, lecz o pominięcie obligatoryjnych, konstytutywnych elementów wyroku skazującego.
Skład orzekający
Michał Laskowski
przewodniczący
Jarosław Matras
członek
Włodzimierz Wróbel
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Naruszenia przepisów dotyczących wymogów formalnych sentencji wyroku skazującego (art. 413 § 2 k.p.k.) oraz niedopuszczalność modyfikowania materialnej treści orzeczenia w trybie sprostowania omyłki pisarskiej."
Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie spraw karnych, w których występują wady formalne sentencji wyroku.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak kluczowe są wymogi formalne w procesie karnym i jak błędy w tym zakresie mogą prowadzić do uchylenia wyroku, nawet jeśli ustalenia faktyczne nie są kwestionowane. Jest to ważna lekcja dla prawników procesowych.
“Błąd w sentencji wyroku uchyla skazanie. Sąd Najwyższy przypomina o formalnych wymogach orzekania.”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.