II KK 170/26Wyłączenie sędziego sądu najwyższego spor o praworządność
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał wniosek obrońcy skazanego P.W. o wyłączenie sędziego T.A. od udziału w rozpoznaniu sprawy kasacyjnej. Wniosek opierał się na twierdzeniu, że sędzia T.A. przyjął określoną pozycję polityczną w sporze o praworządność i status tzw. neoSędziów, kwestionując legalność KRS powołanej po 2017 r. oraz status sędziów powołanych w tym trybie. Sąd Najwyższy uznał wniosek za zasadny, odwołując się do art. 41 § 1 k.p.k., który stanowi, że sędzia ulega wyłączeniu, gdy istnieje okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności. Podkreślono, że publiczne wyrażanie przez sędziego stanowiska niezgodnego z obowiązującym prawem, zwłaszcza w kwestiach ustrojowych sądownictwa, może podważać jego bezstronność w odbiorze zewnętrznym. Sąd odwołał się do orzecznictwa Sądu Najwyższego, Trybunału Konstytucyjnego oraz orzecznictwa międzynarodowego (TSUE), wskazując, że sposób powołania sędziów na podstawie przepisów po 2017 r. nie stanowi bezwzględnej podstawy do podważania ich statusu ani orzeczeń, a orzeczenia TK mają moc powszechnie obowiązującą. W konsekwencji, Sąd Najwyższy postanowił wyłączyć sędziego T.A. od rozpoznania sprawy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie wyłączenia sędziego z powodu publicznego wyrażania poglądów na tematy ustrojowe, które mogą wpływać na jego bezstronność.
Dotyczy specyficznej sytuacji, w której sędzia publicznie kwestionuje status innych sędziów lub organów konstytucyjnych, co może być interpretowane jako brak bezstronności.
Zagadnienia prawne (1)
Czy publiczne wyrażanie przez sędziego poglądów dotyczących statusu sędziów powołanych w nowym trybie i legalności KRS może stanowić podstawę do jego wyłączenia od rozpoznania sprawy z uwagi na uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, publiczne wyrażanie przez sędziego stanowiska niezgodnego z obowiązującym prawem, zwłaszcza w kwestiach ustrojowych sądownictwa, może wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy odwołał się do art. 41 § 1 k.p.k. i orzecznictwa, wskazując, że każda okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego, w tym jego publiczne deklaracje dotyczące kontrowersyjnych kwestii ustrojowych, może stanowić podstawę do wyłączenia. Podkreślono, że strona ma prawo do rozpatrzenia sprawy przez sędziego działającego zgodnie z prawem.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P.W. | osoba_fizyczna | skazany |
| T.A. | inne | sędzia Sądu Najwyższego |
Przepisy (9)
Główne
k.p.k. art. 42 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 41 § 1
Kodeks postępowania karnego
Sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Podstawą wyłączenia może być każda okoliczność, jeśli tylko uzasadnia wątpliwość co do bezstronności sędziego, którą należy rozumieć zarówno jako subiektywne odczucie sędziego, jak i jego bezstronność w odbiorze zewnętrznym opartą na zobiektywizowanych przesłankach.
Pomocnicze
k.p.k. art. 439 § 1
Kodeks postępowania karnego
Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych art. 55 § 5
Ustawa o Sądzie Najwyższym art. 29 § 3
Konstytucja RP art. 190 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 178 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 8 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ustawa o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw art. 9a
Argumenty
Skuteczne argumenty
Publiczne deklaracje sędziego T.A. dotyczące statusu sędziów powołanych po 2017 r. i KRS mogą budzić uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności. • Strona postępowania ma prawo do rozpatrzenia jej sprawy przez sędziego, który działa zgodnie z prawem i nie prezentuje publicznie stanowiska contra lege.
Godne uwagi sformułowania
istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie • sędzia, który działa zgodnie z prawem i nie prezentuje publicznie stanowiska contra lege • Powołanie na urząd sędziego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. [...] nie stanowi bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
Skład orzekający
Anna Dziergawka
przewodniczący
T.A.
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie wyłączenia sędziego z powodu publicznego wyrażania poglądów na tematy ustrojowe, które mogą wpływać na jego bezstronność."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, w której sędzia publicznie kwestionuje status innych sędziów lub organów konstytucyjnych, co może być interpretowane jako brak bezstronności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii praworządności, niezależności sądownictwa i bezstronności sędziów, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie publiczne i prawnicze.
“Sąd Najwyższy wyłącza sędziego z powodu poglądów na 'neoSędziów' – czy to koniec sporu o praworządność?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.