II KK 148/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał kasację wniesioną przez obrońcę skazanej K.C. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie, który zmienił wyrok Sądu Okręgowego w Lublinie w zakresie orzeczonej kary. Oskarżona została pierwotnie skazana za oszustwo (art. 286 § 1 k.k. i inne) oraz udaremnianie wykonania orzeczenia sądu (art. 300 § 2 k.k. i inne), z uwzględnieniem znacznego ograniczenia zdolności rozpoznania znaczenia czynu i pokierowania postępowaniem. Sąd Okręgowy orzekł karę łączną roku pozbawienia wolności i 370 stawek grzywny, warunkowo zawieszając wykonanie kary. Sąd Apelacyjny, rozpoznając apelację pokrzywdzonej spółki w części dotyczącej kary, podwyższył kary jednostkowe i łączną, liczbę stawek grzywny oraz wysokość stawek, a także uchylił rozstrzygnięcia o warunkowym zawieszeniu kary i dozorze kuratora. Kasacja zarzucała m.in. rażącą obrazę przepisów postępowania (art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. w związku z orzekaniem przez sędziego delegowanego) oraz art. 440 k.p.k. przez niezastosowanie i niedostrzeżenie przez Sąd Apelacyjny błędów Sądu Okręgowego. Sąd Najwyższy uznał kasację za zasadną w zakresie zarzutów dotyczących błędnej kwalifikacji prawnej czynów przypisanych oskarżonej. Wskazał, że Sąd Okręgowy błędnie zakwalifikował zachowanie oskarżonej jako przestępstwo z art. 271 § 1 k.k., ponieważ nie miała ona przymiotu osoby uprawnionej do wystawienia dokumentu. Ponadto, opis czynu przypisanego w pkt. 2 wyroku Sądu Okręgowego nie zawierał wszystkich znamion przestępstwa z art. 302 § 1 k.k. Sąd Najwyższy stwierdził, że Sąd Apelacyjny, rozpoznając apelację w części dotyczącej kary, nie mógł uzupełnić opisu czynu na niekorzyść oskarżonej z uwagi na zakaz reformationis in peius. W związku z tym, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Apelacyjnemu w Lublinie do ponownego rozpoznania, nakazując zwrot opłaty od kasacji.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących oszustwa, poświadczenia nieprawdy, udaremniania wykonania orzeczenia sądu, a także stosowania art. 440 k.p.k. i zakazu reformationis in peius przez sądy odwoławcze.
Dotyczy specyficznych kwestii procesowych i materialnoprawnych w postępowaniu karnym.
Zagadnienia prawne (4)
Czy sędzia delegowany do sądu wyższej instancji przez Ministra Sprawiedliwości - Prokuratora Generalnego może orzekać w składzie tego sądu, uwzględniając gwarancje niezawisłości i bezstronności?
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy stwierdził, że obrona nie przedstawiła argumentów uzasadniających przypuszczenie, że w odniesieniu do konkretnego sędziego nie zostały zapewnione gwarancje bezstronności i niezawisłości, a sam fakt delegacji nie podważa tych gwarancji.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy odwołał się do orzecznictwa TSUE i SN, podkreślając, że brak niezawisłości i bezstronności musi wynikać nie tylko z faktu delegacji, ale także z konkretnych okoliczności związanych z tą delegacją lub sędzią.
Czy sąd odwoławczy, rozpoznając apelację w części dotyczącej kary, może z urzędu badać kwestie dotyczące winy i kwalifikacji prawnej czynu, zwłaszcza w kontekście zakazu reformationis in peius?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd odwoławczy ma obowiązek z urzędu badać wyrok sądu pierwszej instancji pod kątem rażącej niesprawiedliwości (art. 440 k.p.k.), nawet jeśli apelacja dotyczy tylko kary i jest wniesiona na niekorzyść oskarżonego. Jednakże, nie może uzupełniać opisu czynu na niekorzyść oskarżonego, jeśli nie dotyczy to kwestii rażącej niewspółmierności kary.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że art. 440 k.p.k. nakłada na sąd odwoławczy obowiązek kontroli wyroku z urzędu w celu uniknięcia rażącej niesprawiedliwości. Jednocześnie, zakaz reformationis in peius (art. 434 § 1 k.p.k.) ogranicza możliwość orzekania na niekorzyść oskarżonego, w tym uzupełniania ustaleń faktycznych w opisie czynu.
Czy zachowanie polegające na posłużeniu się przerobionymi potwierdzeniami wykonania operacji bankowych przez prezesa zarządu spółki wyczerpuje znamiona przestępstwa z art. 271 § 1 k.k. (poświadczenie nieprawdy)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zachowanie to nie wyczerpuje znamion przestępstwa z art. 271 § 1 k.k., ponieważ przepis ten dotyczy funkcjonariuszy publicznych lub innych osób uprawnionych do wystawienia dokumentu. Oskarżona, jako prezes zarządu spółki, nie miała takiego uprawnienia.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że pojęcie dokumentu w rozumieniu art. 271 § 1 k.k. jest węższe niż w art. 115 § 14 k.k. i dotyczy dokumentów kreowanych aktem wystawienia przez uprawnioną osobę. Wydrukowanie potwierdzenia przelewu z systemu bankowego przez dysponenta rachunku nie jest równoznaczne z wystawieniem dokumentu.
Czy zbywanie składników majątku przez spółkę i jej prezesa w celu udaremnienia wykonania orzeczenia sądu, gdy spółka lub prezes znajdują się w stanie 'grożącej im niewypłacalności lub upadłości', wyczerpuje znamiona przestępstwa z art. 302 § 1 k.k. (udaremnianie wykonania orzeczenia sądu)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Opis czynu przypisanego w wyroku Sądu Okręgowego nie zawierał wszystkich znamion przestępstwa z art. 302 § 1 k.k., w szczególności brakuje stwierdzenia, że skazana zbywała majątek w stanie 'grożącej jej niewypłacalności lub upadłości'.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że Sąd Apelacyjny nie dostrzegł tego braku w opisie czynu, co stanowiło obrazę przepisów postępowania (art. 413 § 2 pkt 1 k.p.k.). Sąd Apelacyjny nie mógł uzupełnić tego braku na niekorzyść oskarżonej z uwagi na zakaz reformationis in peius.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K.C. | osoba_fizyczna | oskarżona |
| E. Sp. z o.o. sp.k. | spółka | pokrzywdzona |
| L. sp. z o.o. | spółka | podmiot gospodarczy związany z oskarżoną |
Przepisy (31)
Główne
k.k. art. 286 § 1
Kodeks karny
k.k. art. 294 § 1
Kodeks karny
k.k. art. 271 § 1
Kodeks karny
k.k. art. 273
Kodeks karny
k.k. art. 300 § 2
Kodeks karny
k.k. art. 302 § 1
Kodeks karny
k.p.k. art. 440
Kodeks postępowania karnego
Pomocnicze
k.k. art. 11 § 2
Kodeks karny
k.k. art. 12 § 1
Kodeks karny
k.k. art. 31 § 2
Kodeks karny
k.p.k. art. 439 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 413 § 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 434 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 434 § 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 455
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 438
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 442 § 3
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 518
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 519
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 520 § 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 520 § 3
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 523 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 457 § 2
Kodeks postępowania karnego
p.u.s.p. art. 77
Ustawa - Prawo o ustroju sądów powszechnych
Konst. RP art. 45 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konst. RP art. 42 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
EKPC art. 6 § 1
Europejska Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności
TUE art. 19 § 1
Traktat o Unii Europejskiej
TUE art. 2
Traktat o Unii Europejskiej
KPPUE art. 47
Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej
Prawo bankowe art. 7
Ustawa - Prawo bankowe
Argumenty
Skuteczne argumenty
Rażąca obraza przepisów postępowania przez Sąd Apelacyjny (art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 6 ust. 1 EKPC, art. 19 ust. 1 TUE w zw. z art. 2 TUE). • Niezastosowanie art. 440 k.p.k. przez Sąd Apelacyjny, który nie dostrzegł błędów Sądu Okręgowego w kwalifikacji prawnej czynów. • Błędne zastosowanie art. 271 § 1 k.k. przez Sąd Okręgowy, który przypisał przestępstwo indywidualne osobie nieposiadającej odpowiedniego statusu. • Niekompletny opis czynu przypisanego w pkt. 2 wyroku Sądu Okręgowego, nie zawierający wszystkich znamion przestępstwa z art. 302 § 1 k.k.
Odrzucone argumenty
Argumenty prokuratora o bezzasadności kasacji.
Godne uwagi sformułowania
uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Apelacyjnemu w Lublinie do ponownego rozpoznania • zarzuca rażącą obrazę przepisów postępowania karnego, mającą istotny wpływ na treść orzeczenia • nie pozwalają na orzekanie w sądzie wyższej instancji przez sędziego, który może zostać odwołany z delegacji przez Ministra Sprawiedliwości - Prokuratora Generalnego na podstawie zupełnie dowolnych, nieznanych publicznie kryteriów • dopuszcza się rażącej obrazy przepisów postępowania i naruszył treść art. 4 k.p.k., art. 7 k.p.k., art. 410 k.p.k. oraz art. 5 § 2 k.p.k. przez dowolną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego • nieprawidłowe ustalenie, że zachowania skazanej ujęte w opisie 2 czynu przypisanego wyczerpuje ustawowe znamiona przestępstwa z art. 300 § 2 k.k. w postaci sformułowania „zajętego lub zagrożonego zajęciem” • nie budzi większych wątpliwości, że potwierdzenie wykonania operacji bankowej [...] jest dokumentem w rozumieniu art. 115 § 14 k.k. • przepis art. 271 § 1 k.k. zawęża krąg podmiotowy sprawców do funkcjonariuszy publicznych i innych osób uprawnionych do wystawienia dokumentu • nie budzi wątpliwości, że błędne opisanie czynu w akcie oskarżenia może zostać konwalidowane przez sąd I instancji, o ile następuje to bez wyjścia poza granice oskarżenia • zakaz reformationis in peius wykluczał m.in. możliwość czynienia ustaleń faktycznych na niekorzyść oskarżonej w zakresie, w jakim nie dotyczyły one kwestii rażącej niewspółmierności kary.
Skład orzekający
Waldemar Płóciennik
przewodniczący
Marek Pietruszyński
sprawozdawca
Zbigniew Puszkarski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących oszustwa, poświadczenia nieprawdy, udaremniania wykonania orzeczenia sądu, a także stosowania art. 440 k.p.k. i zakazu reformationis in peius przez sądy odwoławcze."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznych kwestii procesowych i materialnoprawnych w postępowaniu karnym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy złożonych kwestii prawnych związanych z oszustwem finansowym i udaremnianiem egzekucji, a także zawiera istotne rozważania dotyczące procedury karnej, w tym roli sądu odwoławczego i zakazu reformationis in peius.
“Sąd Najwyższy koryguje błędy Sądu Apelacyjnego: kluczowe rozstrzygnięcia w sprawach o oszustwo i udaremnianie egzekucji.”
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.