II KK 114/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Karnej rozpoznał kasację wniesioną przez pełnomocników wnioskodawczyni J. G. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 21 listopada 2023 r., który utrzymał w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Radomiu z dnia 8 maja 2023 r. Sąd Okręgowy, na podstawie Ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych, zasądził od Skarbu Państwa na rzecz wnioskodawczyni kwotę 842.333,33 zł wraz z odsetkami, tytułem zadośćuczynienia za represje wobec jej ojca, J. W., który był tymczasowo aresztowany i odbywał karę pozbawienia wolności w latach 1947-1954. W pozostałej części wniosek został oddalony. Kasacja zarzucała m.in. obrazę przepisów postępowania (art. 442 pkt 1 k.p.c. w zw. z art. 558 k.p.k. i art. 8 ust. 3 Ustawy lutowej) w związku z niewłaściwością sądu, wadliwą weryfikację zarzutów apelacyjnych i przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, a także obrazę prawa materialnego (art. 8 ust. 1 Ustawy lutowej w zw. z art. 361 § 1 i 2 k.c. oraz art. 445 § 2 i art. 448 k.c.) poprzez akceptację metody taryfikacyjnej przy ustalaniu zadośćuczynienia i nieuwzględnienie szkody majątkowej rolnika. Sąd Najwyższy oddalił kasację jako oczywiście bezzasadną, wskazując, że zarzuty naruszenia prawa materialnego nie mogły stanowić podstawy skutecznego zarzutu w postępowaniu kasacyjnym, a kwestionowanie wysokości zasądzonej kwoty nie wykazało, jak mogłoby to wpłynąć na treść orzeczenia. Sąd odwoławczy prawidłowo odniósł się do zarzutów apelacyjnych dotyczących oceny skali dolegliwości i represji, a postępowanie dowodowe nie dostarczyło szczegółów pozwalających na ustalenie nadzwyczajnej sytuacji J.W. w porównaniu z innymi więźniami okresu stalinowskiego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaPotwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej dotyczącej formalnych przesłanek kasacji w sprawach karnych oraz zasad oceny zarzutów naruszenia prawa materialnego i procesowego.
Orzeczenie dotyczy specyfiki postępowania kasacyjnego i nie wnosi nowych, przełomowych interpretacji prawa materialnego.
Zagadnienia prawne (4)
Czy sąd odwoławczy w postępowaniu karnym jest związany granicami zaskarżenia i zarzutami apelacyjnymi, czy może z urzędu badać inne naruszenia prawa materialnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd karny odwoławczy co do zasady orzeka co do zarzutów stawianych w środku odwoławczym i poza granice zaskarżenia może wyjść jedynie w wyjątkowych przypadkach, gdy uzna, że doszło do rażąco niesprawiedliwego orzeczenia.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy odwołał się do odmienności postępowania karnego od cywilnego w zakresie badania prawa materialnego przez sąd odwoławczy, wskazując na związanie zakresem zaskarżenia i zarzutami apelacyjnymi.
Czy wysokość zasądzonego zadośćuczynienia za represje komunistyczne powinna uwzględniać hipotetyczne możliwości zarobkowe osoby pracującej w rodzinnym gospodarstwie rolnym?
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy nie rozstrzygnął bezpośrednio tej kwestii, ale uznał, że zarzut naruszenia prawa materialnego w tym zakresie nie mógł stanowić podstawy skutecznego zarzutu kasacyjnego, gdyż nie wykazano wpływu na treść orzeczenia.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy skupił się na formalnych przesłankach kasacji, uznając, że kwestionowanie wysokości zadośćuczynienia nie spełnia wymogów nadzwyczajnego środka odwoławczego.
Czy stosowanie metody taryfikacyjnej przy ustalaniu zadośćuczynienia za represje komunistyczne jest dopuszczalne, zwłaszcza gdy krzywda wzrasta wraz z czasem trwania represji?
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy nie rozstrzygnął bezpośrednio tej kwestii, ale uznał, że zarzut naruszenia prawa materialnego w tym zakresie nie mógł stanowić podstawy skutecznego zarzutu kasacyjnego, gdyż nie wykazano wpływu na treść orzeczenia.
Uzasadnienie
Podobnie jak w poprzednim punkcie, Sąd Najwyższy skupił się na formalnych przesłankach kasacji.
Czy sąd powinien z urzędu badać swoją właściwość, nawet po upływie wielu lat od wydania pierwotnego orzeczenia?
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy nie rozstrzygnął bezpośrednio tej kwestii, ale uznał, że zarzut naruszenia przepisów postępowania w tym zakresie nie mógł stanowić podstawy skutecznego zarzutu kasacyjnego, gdyż nie wykazano wpływu na treść orzeczenia.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że sądy działają w demokratycznych ramach i zapewniają sprawiedliwość, sugerując, że późniejsze badanie właściwości nie jest kluczowe dla oceny trafności obecnego rozstrzygnięcia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. G. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| Skarb Państwa | organ_państwowy | pozwany |
Przepisy (10)
Główne
Ustawa lutowa art. 8 § 1
Ustawa o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego
Pomocnicze
k.p.c. art. 442 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.k. art. 558
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 35 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 7
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 433 § 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 457 § 3
Kodeks postępowania karnego
k.c. art. 361 § 1 i 2
Kodeks cywilny
k.c. art. 445 § 2
Kodeks cywilny
k.c. art. 448
Kodeks cywilny
Argumenty
Odrzucone argumenty
Obraza przepisów postępowania (art. 442 pkt 1 k.p.c. w zw. z art. 558 k.p.k. i art. 8 ust. 3 Ustawy lutowej) w związku z niewłaściwością sądu. • Rażąca obraza przepisów postępowania (art. 7 k.p.k. w zw. z art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k.) poprzez wadliwą ocenę materiału dowodowego. • Rażąca obraza prawa materialnego (art. 8 ust. 1 Ustawy lutowej w zw. z art. 361 § 1 i 2 k.c.) poprzez nieuwzględnienie szkody majątkowej rolnika. • Obraza prawa materialnego (art. 8 ust. 1 Ustawy lutowej w zw. z art. 445 § 2 i art. 448 k.c.) poprzez aprobowanie metody taryfikacyjnej przy ustalaniu zadośćuczynienia.
Godne uwagi sformułowania
kasacja nie może sprowadzać się jedynie do wykazania niezadowolenia z prawomocnego rozstrzygnięcia sądu • sądy funkcjonują w zupełnie innych, demokratycznych ramach ustrojowych, na podstawie odmiennej, gwarancyjnej procedury • postępowanie dowodowe nie dostarczyło konkretnych szczegółów ani faktów, które można by bezpośrednio powiązać z osobą J.W. lub okresem jego izolacji, przekonujących o jego nadzwyczajnej sytuacji w porównaniu z innymi więźniami okresu stalinizmu.
Skład orzekający
Włodzimierz Wróbel
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Potwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej dotyczącej formalnych przesłanek kasacji w sprawach karnych oraz zasad oceny zarzutów naruszenia prawa materialnego i procesowego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyfiki postępowania kasacyjnego i nie wnosi nowych, przełomowych interpretacji prawa materialnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy zadośćuczynienia za represje komunistyczne, co jest tematem historycznie i społecznie ważnym, jednak rozstrzygnięcie SN miało charakter proceduralny i utrwalające istniejące zasady.
“Sąd Najwyższy oddalił kasację w sprawie zadośćuczynienia za represje komunistyczne.”
Dane finansowe
WPS: 842 333,33 PLN
zadośćuczynienie: 842 333,33 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.