Orzeczenie · 2025-10-17

II GSK 563/22

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data
2025-10-17
NSAAdministracyjneWysokansa
prawo jazdyzatrzymanie prawa jazdybadania lekarskiebadania psychologiczneustawa o kierujących pojazdamiruch drogowystan nietrzeźwościNSA

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej E. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, który oddalił jego skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu o zatrzymaniu prawa jazdy. Decyzja o zatrzymaniu została wydana na podstawie art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a i b ustawy o kierujących pojazdami, po tym jak kierowca nie poddał się wymaganym badaniom lekarskim i psychologicznym, do których został skierowany decyzjami Starosty Sieradzkiego z 24 stycznia 2020 r. Decyzje te były konsekwencją prawomocnego wyroku sądu powszechnego skazującego E. J. za kierowanie pojazdem w stanie nietrzeźwości. Sąd I instancji (WSA) uznał, że bezsporne jest niepoddanie się przez skarżącego wymaganym badaniom w terminie miesiąca od doręczenia decyzji o skierowaniu oraz nieprzedstawienie orzeczeń w terminie 3 miesięcy. WSA podkreślił, że zgodnie z art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a i b u.k.p., niepoddanie się badaniom i nieprzedstawienie orzeczeń stanowi wystarczającą przesłankę do zatrzymania prawa jazdy, a przyczyny niestawienia się na badania nie mają znaczenia. Sąd odrzucił również argumenty dotyczące toczącego się postępowania ułaskawieniowego, wskazując, że nie ma ono charakteru prejudycjalnego dla sprawy administracyjnej. W skardze kasacyjnej E. J. zarzucił naruszenie przepisów postępowania (m.in. art. 133, 134, 141, 145, 151 p.p.s.a.) poprzez nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego i nieuchylenie wadliwej decyzji, a także naruszenie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przez niezawieszenie postępowania w związku z procedurą ułaskawieniową. Zarzucił również naruszenie prawa materialnego (art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a w zw. z art. 101 ust. 2 u.k.p.) przez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że zatrzymanie prawa jazdy było obligatoryjne. Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za nieopartą na usprawiedliwionych podstawach. Podkreślił, że jest związany granicami skargi kasacyjnej. Stwierdził, że zarzuty procesowe dotyczące naruszenia art. 151 p.p.s.a. są wadliwe formalnie, a zarzuty dotyczące art. 133, 134, 141, 145 p.p.s.a. są niezasadne, ponieważ stan faktyczny został prawidłowo ustalony przez organy i WSA, a sąd administracyjny kontroluje prawidłowość ustaleń, a nie dokonuje ich samodzielnie. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., gdyż postępowanie ułaskawieniowe nie miało charakteru prejudycjalnego. Wreszcie, NSA potwierdził, że naruszenie art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a w zw. z art. 101 ust. 2 u.k.p. jest niezasadne, ponieważ decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy w przypadku nieprzedstawienia wymaganych orzeczeń lekarskich i psychologicznych ma charakter obligatoryjny, a nie uznaniowy. Bez znaczenia pozostają subiektywne lub obiektywne przeszkody w uzyskaniu orzeczeń, gdyż nadrzędną wartością jest bezpieczeństwo w ruchu drogowym.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Potwierdzenie obligatoryjnego charakteru zatrzymania prawa jazdy w przypadku niepoddania się wymaganym badaniom lekarskim i psychologicznym oraz nieprzedstawienia orzeczeń w ustawowym terminie. Ugruntowanie stanowiska NSA w kwestii braku wpływu postępowań ułaskawieniowych na sprawy administracyjne dotyczące uprawnień do kierowania pojazdami.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej wynikającej z przepisów ustawy o kierujących pojazdami i nie może być bezpośrednio stosowane do innych przypadków zatrzymania prawa jazdy.

Zagadnienia prawne (3)

Czy brak przedstawienia orzeczenia lekarskiego i psychologicznego w terminie 3 miesięcy od doręczenia decyzji o skierowaniu na badania, stanowi obligatoryjną podstawę do zatrzymania prawa jazdy?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, brak przedstawienia orzeczenia lekarskiego i psychologicznego w wymaganym terminie stanowi obligatoryjną podstawę do zatrzymania prawa jazdy, niezależnie od przyczyn niestawienia się na badania.

Uzasadnienie

Przepis art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a i b ustawy o kierujących pojazdami ma charakter obligatoryjny. Bezpieczeństwo w ruchu drogowym jest wartością nadrzędną, a nie uprawnienie do kierowania pojazdami.

Czy postępowanie ułaskawieniowe przed Prezydentem RP ma charakter prejudycjalny dla sprawy sądowoadministracyjnej dotyczącej zatrzymania prawa jazdy?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, postępowanie ułaskawieniowe nie ma charakteru prejudycjalnego dla sprawy sądowoadministracyjnej, jeśli jego wynik nie ma decydującego znaczenia dla rozstrzygnięcia tej sprawy.

Uzasadnienie

Rozstrzygnięcie w innej sprawie (np. ułaskawieniowej) może uzasadniać zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego tylko wtedy, gdy ma ono decydujące znaczenie dla sposobu rozstrzygnięcia sprawy zawieszonej. W tym przypadku przesłanką zatrzymania prawa jazdy było niepoddanie się badaniom, a nie sam fakt skazania.

Czy sąd administracyjny pierwszej instancji ma obowiązek samodzielnego badania stanu zdrowia skarżącego w sprawie o zatrzymanie prawa jazdy?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, sąd administracyjny pierwszej instancji kontroluje jedynie, czy stan faktyczny został prawidłowo ustalony przez organ administracji, a nie dokonuje samodzielnych ustaleń stanu faktycznego.

Uzasadnienie

Sąd administracyjny nie ustala samodzielnie stanu faktycznego, lecz bada, czy został on prawidłowo ustalony w zaskarżonej decyzji. Istotne okoliczności to istnienie decyzji o skierowaniu na badania i brak przedłożenia orzeczenia w terminie.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Oddalono skargę
Oddalono skargę kasacyjną E. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.

Przepisy (18)

Główne

u.k.p. art. 102 § 1 pkt 3 lit. a

Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami

Podstawa obligatoryjnego zatrzymania prawa jazdy w przypadku nieprzedstawienia orzeczenia lekarskiego lub psychologicznego.

u.k.p. art. 102 § 1 pkt 3 lit. b

Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami

Podstawa obligatoryjnego zatrzymania prawa jazdy w przypadku nieprzedstawienia orzeczenia psychologicznego.

Pomocnicze

u.k.p. art. 101 § 2

Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami

Określa termin na przedstawienie orzeczenia lekarskiego lub psychologicznego.

u.k.p. art. 99 § 1 pkt 2 lit. a

Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami

Podstawa skierowania na badanie lekarskie.

u.k.p. art. 99 § 1 pkt 3 lit. a

Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami

Podstawa skierowania na badanie psychologiczne.

u.k.p. art. 79 § 2

Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami

Dotyczy orzeczenia lekarskiego o istnieniu lub braku przeciwwskazań zdrowotnych.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prawdy obiektywnej i podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

k.p.a. art. 77

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 76 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Moc wiążąca dokumentów urzędowych.

p.p.s.a. art. 133 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 141 § 4

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 125 § 1 pkt 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak przedstawienia orzeczenia lekarskiego i psychologicznego w terminie stanowi obligatoryjną podstawę do zatrzymania prawa jazdy. • Postępowanie ułaskawieniowe nie ma charakteru prejudycjalnego dla sprawy administracyjnej. • Sąd administracyjny kontroluje prawidłowość ustaleń faktycznych organu, a nie dokonuje ich samodzielnie.

Odrzucone argumenty

Naruszenie przepisów postępowania przez WSA (art. 133, 134, 141, 145, 151 p.p.s.a.). • Naruszenie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przez niezawieszenie postępowania. • Naruszenie prawa materialnego (art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a w zw. z art. 101 ust. 2 u.k.p.) przez błędne zastosowanie i uznanie obligatoryjności zatrzymania prawa jazdy.

Godne uwagi sformułowania

Decyzja ta ma obligatoryjny charakter, co oznacza, że jeśli kierowca nie przedstawi w wymaganym terminie orzeczenia lekarskiego o istnieniu lub braku przeciwskazań do kierowania pojazdami oraz orzeczenia psychologicznego o istnieniu lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami, to organ ma obowiązek wydania decyzji w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy. • W niniejszej sprawie przesłanką wydania zaskarżonej decyzji o zatrzymaniu uprawnienia do kierowania pojazdami była okoliczność niepoddania się badaniom oraz nieprzedłożenia stosownego orzeczenia lekarskiego i psychologicznego w wymaganym terminie. • Na gruncie rozpoznawanej sprawy nie ma wątpliwości, że skarżący kasacyjnie nie przedstawił w terminie 3 miesięcy od dnia doręczenia decyzji o skierowaniu na badania orzeczenia lekarskiego. Dla prawidłowości tego rozstrzygnięcia nie mają znaczenia subiektywne, a nawet obiektywne przeszkody skutkujące brakiem orzeczenia, gdyż w ramach tej regulacji wartością chronioną jest bezpieczeństwo w ruchu drogowym, a nie uprawnienie do kierowania pojazdami.

Skład orzekający

Elżbieta Czarny-Drożdżejko

przewodniczący sprawozdawca

Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz

sędzia

Dorota Dziedzic-Chojnacka

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie obligatoryjnego charakteru zatrzymania prawa jazdy w przypadku niepoddania się wymaganym badaniom lekarskim i psychologicznym oraz nieprzedstawienia orzeczeń w ustawowym terminie. Ugruntowanie stanowiska NSA w kwestii braku wpływu postępowań ułaskawieniowych na sprawy administracyjne dotyczące uprawnień do kierowania pojazdami."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej wynikającej z przepisów ustawy o kierujących pojazdami i nie może być bezpośrednio stosowane do innych przypadków zatrzymania prawa jazdy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu bezpieczeństwa ruchu drogowego i konsekwencji prawnych po skazaniu za jazdę pod wpływem alkoholu. Pokazuje, jak rygorystycznie sądy administracyjne podchodzą do obowiązków kierowców.

Prawo jazdy zabrane? Nawet ułaskawienie nie pomoże, jeśli zignorujesz badania lekarskie!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst