II GSK 1587/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną A. we W. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w przedmiocie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Spór dotyczył charakteru umów zawieranych przez skarżącą z osobą wykonującą wykłady i materiały dydaktyczne. Sąd pierwszej instancji uznał, że były to umowy o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy o zleceniu, a nie umowy o dzieło, co skutkowało obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a. poprzez bezzasadne oddalenie skargi mimo przesłanki nieważności decyzji, a także naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z przepisami KPA poprzez błędną ocenę stanu faktycznego i materiału dowodowego. Podniesiono również zarzuty naruszenia prawa materialnego, w tym art. 627 w zw. z art. 750 i art. 734 k.c. poprzez błędną wykładnię i stwierdzenie, że umowy o dzieło są w istocie umowami o świadczenie usług, oraz art. 65 § 2 k.c. w zw. z art. 353¹ k.c. przez błędną wykładnię woli stron. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając ją za niezasadną. Sąd podkreślił, że kluczowe znaczenie ma ustalenie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e) ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. NSA stwierdził, że zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania nie podważyły zgodności z prawem zaskarżonego wyroku, a zarzuty naruszenia prawa materialnego również okazały się niezasadne. Sąd szczegółowo analizował różnice między umową o dzieło a umową zlecenia, wskazując, że umowa o dzieło wymaga stworzenia samoistnego, weryfikowalnego rezultatu, podczas gdy umowa zlecenia polega na starannym działaniu. W przypadku wykładów, sąd uznał, że jeśli nie mają one charakteru niestandardowego, niepowtarzalnego dzieła naukowego, a jedynie przekazują wiedzę w ramach programu kształcenia, nie można ich uznać za umowę o dzieło. NSA podkreślił, że strony nie mogą oświadczeniem woli kształtować publicznoprawnych obowiązków odmiennie niż wynika to z przepisów prawa, a autonomia woli stron nie może prowadzić do dowolnego kwalifikowania umowy wbrew jej treści i prawu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaKwalifikacja umów cywilnoprawnych (o dzieło vs. zlecenie/świadczenie usług) na potrzeby podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, zwłaszcza w kontekście działalności akademickiej i edukacyjnej.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji umów związanych z działalnością dydaktyczną, gdzie kluczowe jest ustalenie, czy przedmiot umowy stanowił twórcze dzieło, czy jedynie świadczenie usług.
Zagadnienia prawne (2)
Czy umowy dotyczące przygotowania i wygłoszenia wykładów oraz materiałów dydaktycznych, które nie mają charakteru niestandardowego, niepowtarzalnego dzieła naukowego, a jedynie polegają na przekazaniu wiedzy, mogą być uznane za umowy o dzieło, czy też za umowy o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy o zleceniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Umowy dotyczące przygotowania i wygłoszenia wykładów, które nie mają charakteru niestandardowego, niepowtarzalnego dzieła naukowego, a jedynie polegają na przekazaniu wiedzy w ramach programu kształcenia, nie mogą być uznane za umowy o dzieło. Należy je kwalifikować jako umowy o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy o zleceniu.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że umowa o dzieło wymaga stworzenia samoistnego, weryfikowalnego rezultatu, który jest indywidualnie określony i może być poddany sprawdzeniu na istnienie wad. W przypadku wykładów, jeśli nie mają one cech twórczego, indywidualnego dzieła naukowego, a jedynie polegają na przekazaniu wiedzy w ramach programu kształcenia, nie można ich uznać za umowę o dzieło. Strony nie mogą oświadczeniem woli kształtować publicznoprawnych obowiązków odmiennie niż wynika to z przepisów prawa.
Czy sąd administracyjny kontrolując decyzję w przedmiocie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, powinien stosować przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące wykładni umów, w tym art. 65 § 2 k.c. i art. 353¹ k.c. dotyczące zgodnego zamiaru stron?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd administracyjny nie jest zobowiązany do stosowania przepisów Kodeksu cywilnego dotyczących wykładni umów, w tym art. 65 § 2 k.c. i art. 353¹ k.c., przy kontroli legalności decyzji w przedmiocie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Sprawy te mają charakter publicznoprawny, a autonomia woli stron nie może prowadzić do nadawania umowie treści odmiennych od tych, które wynikają z przepisów administracyjnego prawa materialnego.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że przepisy art. 65 § 1 i 2 k.c. odnoszą się do reguł wykładni oświadczeń woli w prawie cywilnym i nie mają znaczenia w sprawach ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, które mają charakter publicznoprawny. Strony umowy nie mogą oświadczeniem woli kształtować swoich publicznoprawnych obowiązków odmiennie niż wynika to z przepisów prawa.
Przepisy (23)
Główne
u.ś.o.z. art. 66 § 1 pkt 1 lit. e)
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
Pomocnicze
k.c. art. 1
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
k.c. art. 65 § 1, 2
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
k.c. art. 353 § 1
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
k.c. art. 627
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
k.c. art. 638 § 1
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
u.ś.o.z. art. 109 § 1
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
u.p.a.p.p. art. 1 § 2 (1)
Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 156 § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174 § pkt 1 i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 177 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § 1 i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 204 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 78 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 86
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a. poprzez bezzasadne oddalenie skargi, pomimo spełnienia przesłanki nieważności decyzji administracyjnej z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (wydanie decyzji bez podstawy prawnej). • Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 1, art. 77 § 1, art. 78 § 2, art. 80, art. 86 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez bezzasadne oddalenie skargi i przyjęcie przez Sąd, że zarzuty skargi były niezasadne, a wskazane w niej uchybienia – niestwierdzone, pomimo dokonania przez Organ II instancji niewłaściwej oceny stanu faktycznego oraz braku zbadania specyfiki stosunku prawnego łączącego strony, a także dowolności oceny materiału dowodowego. • Naruszenie art. 627 w zw. z art. 750 w zw. z art. 734 k.c. poprzez błędną wykładnię i stwierdzenie przez Sąd I instancji, że Organ prawidłowo ocenił, że umowy o dzieło, jakie zwarł Ubezpieczony ze Skarżącym, są w I istocie umowami o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy o umowie zlecenia. • Naruszenie art. 65 § 2 k.c. w związku z art. 3531 k.c. […]
Godne uwagi sformułowania
umowy o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy dotyczące zlecenia • brak jest podstaw do przyjęcia, że czynności wykonywane przez ubezpieczonego [...] miały charakter niestandardowy, niepowtarzalny i spełniający kryteria twórczego i indywidualnego dzieła naukowego. • Przedmiotem spornych umów, w oczenie Sądu, było przekazanie określonej wiedzy, a nie stworzenie dzieła. • strony nie mogą oświadczeniem woli kształtować swych publicznoprawnych obowiązków odmiennie, niż wynika to z przepisów administracyjnego prawa materialnego. • umowa o dzieło wymaga doprowadzenia do powstania samoistnego, jednorazowego oraz weryfikowalnego rezultatu (materialnego lub niematerialnego) • wykład naukowy o charakterze niestandardowym, niepowtarzalnym, wypełniający kryteria twórczego i indywidualnego dzieła naukowego
Skład orzekający
Wojciech Kręcisz
przewodniczący
Cezary Pryca
sprawozdawca
Jacek Boratyn
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Kwalifikacja umów cywilnoprawnych (o dzieło vs. zlecenie/świadczenie usług) na potrzeby podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, zwłaszcza w kontekście działalności akademickiej i edukacyjnej."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji umów związanych z działalnością dydaktyczną, gdzie kluczowe jest ustalenie, czy przedmiot umowy stanowił twórcze dzieło, czy jedynie świadczenie usług.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu rozróżnienia między umową o dzieło a umową zlecenia, co ma bezpośrednie przełożenie na obowiązki ubezpieczeniowe. Interpretacja NSA w kontekście działalności akademickiej jest istotna dla wielu podmiotów.
“Umowa o dzieło czy zlecenie? NSA rozstrzyga o ubezpieczeniu zdrowotnym wykładowców.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.