II FSK 91/13Oddalenie skargi kasacyjnej zastaw skarbowy bezskuteczność czynności

Sprawa wywodzi się ze skargi spółki E. sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Kielcach odmawiającą wykreślenia wpisu z rejestru zastawów skarbowych na samochodzie osobowym marki Mercedes Benz S 350. Zastaw został ustanowiony w lutym 2009 r. na wniosek ZUS jako zabezpieczenie składek. W dniu ustanowienia zastawu, organ I instancji ustalił, że pojazd zarejestrowany jest na firmę D. sp. j., która jednak poinformowała o sprzedaży samochodu dzień wcześniej (19 lutego 2009 r.) na rzecz A. Zakład Pracy Chronionej, przedstawiając fakturę VAT. Spółka E. sp. z o.o. wniosła o wykreślenie wpisu, wskazując, że samochód został wniesiony do niej aportem we wrześniu 2009 r. i dowiedziała się o zastawie dopiero podczas rejestracji. Po kilku postępowaniach, decyzją z 11 stycznia 2012 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił wykreślenia. Decyzją z 8 maja 2012 r. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał tę decyzję w mocy, opierając się na wyroku Sądu Okręgowego w Kielcach z lipca 2010 r., który stwierdził bezskuteczność umowy sprzedaży samochodu z 19 lutego 2009 r. pomiędzy spółką D. sp. j. a jej wspólnikiem W. W. wobec masy upadłości. Organ uznał, że skoro umowa była bezskuteczna, to w dacie ustanowienia zastawu właścicielem był D. sp. j. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach uchylił tę decyzję, uznając, że orzeczenie o bezskuteczności czynności prawnej nie podważa jej ważności i nie wpływa na prawa kolejnych nabywców działających w dobrej wierze. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną syndyka masy upadłości D. sp. j., oddalił ją. Sąd zgodził się z WSA, że zarzut naruszenia art. 42a Ordynacji podatkowej (termin na złożenie wniosku o wykreślenie) nie mógł być skutecznie podniesiony w skardze kasacyjnej jako zarzut naruszenia prawa materialnego. Jednocześnie NSA przyznał rację syndykowi, że WSA błędnie zinterpretował skutki prawne orzeczenia o bezskuteczności czynności prawnej na podstawie art. 128 u.p.u.n. w stosunku do art. 59 k.c. NSA wyjaśnił, że bezskuteczność z mocy prawa na podstawie u.p.u.n. ma skutek wyłącznie między upadłym a stroną czynności, a nie rozciąga się automatycznie na dalszych nabywców, chyba że zostanie wydany konstytutywny wyrok oparty na art. 531 § 2 k.c. Mimo tej błędnej wykładni przez WSA, NSA uznał, że zaskarżony wyrok odpowiada prawu, ponieważ wyrok stwierdzający bezskuteczność umowy sprzedaży samochodu między spółką a jej wspólnikiem nie rozszerzył swojej skuteczności na kolejnego nabywcę (E. sp. z o.o.), który nabył własność w dobrej wierze. Wobec tego istniała podstawa do wykreślenia wpisu z rejestru zastawów skarbowych.

Zagadnienia prawne (2)

Skład orzekający