Orzeczenie · 2022-05-20

II CSKP 943/22

Sąd
Sąd Najwyższy
Data
2022-05-20
SNCywilnezobowiązaniaWysokanajwyższy
kredyt CHFklauzule abuzywneprawo bankoweochrona konsumentaSąd Najwyższydenominowany kredytindeksowany kredytspread walutowykurs sprzedażyteoria dwóch kondykcji

Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 20 maja 2022 r. (sygn. akt II CSKP 943/22) uchylił zaskarżony wyrok Sądu Apelacyjnego w części dotyczącej rozstrzygnięcia o kredycie denominowanym w CHF i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Sprawa dotyczyła powodów, którzy domagali się zapłaty od banku kwestionując nieważność umowy kredytowej z dnia 20 kwietnia 2007 r. Sąd pierwszej instancji oddalił powództwo, uznając, że kredyt był walutowy, a nie złotowy indeksowany kursem CHF. Sąd Okręgowy nie znalazł podstaw do stwierdzenia nieważności umowy ani abuzywności klauzul przeliczeniowych, choć wskazał, że przyznają one bankowi pewną dowolność. Sąd Apelacyjny uznał jednak, że klauzule dotyczące ustalania kursu CHF i spreadu walutowego są abuzywne, rażąco naruszają interesy konsumentów i są sprzeczne z dobrymi obyczajami. Mimo to, sąd drugiej instancji utrzymał umowę w mocy, stwierdzając, że po usunięciu abuzywnych klauzul umowa może być nadal wykonywana jako kredyt walutowy w CHF. Sąd Najwyższy zakwestionował to stanowisko, wskazując, że klauzule przeliczeniowe stanowią główne świadczenie stron i nie mogą być dowolnie modyfikowane przez sąd. Wyeliminowanie abuzywnych klauzul nie pozwala na przekształcenie umowy kredytu denominowanego w walutowy, a sąd nie jest uprawniony do uzupełniania umowy treścią nieuzgodnioną przez strony. Ponadto, Sąd Najwyższy odniósł się do kwestii roszczeń o zwrot świadczeń nienależnych, wskazując na teorię dwóch kondykcji i możliwość dochodzenia zwrotu spłaconych środków niezależnie od tego, czy kredytobiorca jest dłużnikiem banku.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Interpretacja skutków prawnych stwierdzenia abuzywności klauzul przeliczeniowych w umowach kredytów walutowych i denominowanych, zasady rozliczania świadczeń nienależnych.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy umów kredytowych z konsumentami, gdzie klauzule przeliczeniowe były niejasne i dawały bankowi nadmierną swobodę.

Zagadnienia prawne (3)

Czy postanowienia umowy kredytu denominowanego w walucie obcej, które przyznają bankowi uprawnienie do jednostronnego ustalania kursu waluty i spreadu walutowego, są abuzywne i sprzeczne z dobrymi obyczajami?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, takie postanowienia są abuzywne, rażąco naruszają interesy konsumenta i są sprzeczne z dobrymi obyczajami.

Uzasadnienie

Bank jednostronnie ustala kursy walut i spread, co daje mu dowolność, narusza równowagę kontraktową i obarcza konsumenta nieprzewidywalnym ryzykiem.

Jaki jest skutek prawny stwierdzenia abuzywności klauzul przeliczeniowych w umowie kredytu denominowanego w walucie obcej?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Wykluczenie abuzywnych klauzul nie pozwala na utrzymanie umowy jako kredytu walutowego ani na jej uzupełnianie przez sąd.

Uzasadnienie

Sąd nie jest uprawniony do uzupełniania umowy treścią nieuzgodnioną przez strony ani do przekształcania umowy w inny rodzaj, nawet jeśli ma to na celu utrzymanie jej w mocy.

Czy w przypadku nieważności umowy kredytu lub istnienia w niej klauzul abuzywnych, strona spełniająca świadczenie ma prawo do zwrotu tego świadczenia jako nienależnego, niezależnie od tego, czy jest dłużnikiem banku?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, strona spełniająca świadczenie ma prawo do zwrotu jako świadczenia nienależnego, zgodnie z teorią dwóch kondykcji.

Uzasadnienie

Spełnienie świadczenia nienależnego jest samoistnym źródłem roszczenia zwrotnego, niezależnie od ewentualnych wzajemnych rozliczeń między stronami.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Uchylenie wyroku i przekazanie do ponownego rozpoznania

Strony

NazwaTypRola
B. S.osoba_fizycznapowód
M. S.osoba_fizycznapowód
[...] Bank Spółka Akcyjna w W.spółkapozwany

Przepisy (10)

Główne

k.c. art. 353 § 1

Kodeks cywilny

Granice swobody umów.

k.c. art. 385 § 1

Kodeks cywilny

Niedozwolone postanowienia umowne (klauzule abuzywne).

k.p.c. art. 398 § 15

Kodeks postępowania cywilnego

Rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego w przypadku uwzględnienia skargi kasacyjnej.

Prawo bankowe art. 69 § 1

Ustawa - Prawo bankowe

Umowa kredytu.

k.c. art. 410

Kodeks cywilny

Nienależne świadczenie.

Pomocnicze

k.c. art. 353 § 1

Kodeks cywilny

Zasada swobody umów, nie narusza prawa ani zasad współżycia społecznego.

k.c. art. 385 § 1

Kodeks cywilny

Postanowienia rażąco naruszające interesy konsumenta.

k.c. art. 58 § 1

Kodeks cywilny

Nieważność czynności prawnej sprzecznej z ustawą lub zasadami współżycia społecznego.

Prawo bankowe art. 69 § 2

Ustawa - Prawo bankowe

Przedmiot umowy kredytu.

k.c. art. 405

Kodeks cywilny

Obowiązek wydania korzyści.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Abuzywność klauzul przeliczeniowych dotyczących kursu CHF i spreadu walutowego. • Niedopuszczalność przekształcania umowy kredytu denominowanego w walutowy przez sąd. • Prawo do zwrotu świadczenia nienależnego na podstawie teorii dwóch kondykcji.

Odrzucone argumenty

Umowa kredytu denominowanego w CHF jest ważna i dopuszczalna. • Po wyeliminowaniu klauzul abuzywnych umowa może być nadal wykonywana jako kredyt walutowy. • Roszczenie o zwrot świadczenia nienależnego jest uzależnione od wcześniejszego spełnienia innego świadczenia.

Godne uwagi sformułowania

Sąd Najwyższy zakwestionował sposób, w jaki Sąd Apelacyjny utrzymał umowę w mocy po stwierdzeniu abuzywności klauzul. • Sąd nie jest uprawniony do uzupełniania umowy treścią nieuzgodnioną przez strony ani do przekształcania umowy w inny rodzaj. • Wykluczenie abuzywnych klauzul przeliczeniowych nie prowadzi do utrzymania w mocy umowy kredytu indeksowanego kursem CHF jako kredytu złotowego. • Teoria dwóch kondykcji dopuszcza zwrot świadczenia nienależnego niezależnie od ewentualnych wzajemnych rozliczeń.

Skład orzekający

Karol Weitz

przewodniczący

Agnieszka Piotrowska

członek

Krzysztof Strzelczyk

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja skutków prawnych stwierdzenia abuzywności klauzul przeliczeniowych w umowach kredytów walutowych i denominowanych, zasady rozliczania świadczeń nienależnych."

Ograniczenia: Dotyczy umów kredytowych z konsumentami, gdzie klauzule przeliczeniowe były niejasne i dawały bankowi nadmierną swobodę.

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

Orzeczenie Sądu Najwyższego dotyczące kredytów CHF jest bardzo istotne dla wielu konsumentów i prawników, a jego analiza dostarcza cennych wskazówek interpretacyjnych.

Sąd Najwyższy: Banki nie mogą dowolnie kształtować kursów w kredytach CHF! Kluczowe orzeczenie dla konsumentów.

Dane finansowe

WPS: 78 909,52 PLN

Sektor

bankowość

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Cytowane w odpowiedziach

Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst