II CSKP 943/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w wyroku z dnia 20 maja 2022 r. (sygn. akt II CSKP 943/22) uchylił zaskarżony wyrok Sądu Apelacyjnego w części dotyczącej rozstrzygnięcia o kredycie denominowanym w CHF i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Sprawa dotyczyła powodów, którzy domagali się zapłaty od banku kwestionując nieważność umowy kredytowej z dnia 20 kwietnia 2007 r. Sąd pierwszej instancji oddalił powództwo, uznając, że kredyt był walutowy, a nie złotowy indeksowany kursem CHF. Sąd Okręgowy nie znalazł podstaw do stwierdzenia nieważności umowy ani abuzywności klauzul przeliczeniowych, choć wskazał, że przyznają one bankowi pewną dowolność. Sąd Apelacyjny uznał jednak, że klauzule dotyczące ustalania kursu CHF i spreadu walutowego są abuzywne, rażąco naruszają interesy konsumentów i są sprzeczne z dobrymi obyczajami. Mimo to, sąd drugiej instancji utrzymał umowę w mocy, stwierdzając, że po usunięciu abuzywnych klauzul umowa może być nadal wykonywana jako kredyt walutowy w CHF. Sąd Najwyższy zakwestionował to stanowisko, wskazując, że klauzule przeliczeniowe stanowią główne świadczenie stron i nie mogą być dowolnie modyfikowane przez sąd. Wyeliminowanie abuzywnych klauzul nie pozwala na przekształcenie umowy kredytu denominowanego w walutowy, a sąd nie jest uprawniony do uzupełniania umowy treścią nieuzgodnioną przez strony. Ponadto, Sąd Najwyższy odniósł się do kwestii roszczeń o zwrot świadczeń nienależnych, wskazując na teorię dwóch kondykcji i możliwość dochodzenia zwrotu spłaconych środków niezależnie od tego, czy kredytobiorca jest dłużnikiem banku.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja skutków prawnych stwierdzenia abuzywności klauzul przeliczeniowych w umowach kredytów walutowych i denominowanych, zasady rozliczania świadczeń nienależnych.
Dotyczy umów kredytowych z konsumentami, gdzie klauzule przeliczeniowe były niejasne i dawały bankowi nadmierną swobodę.
Zagadnienia prawne (3)
Czy postanowienia umowy kredytu denominowanego w walucie obcej, które przyznają bankowi uprawnienie do jednostronnego ustalania kursu waluty i spreadu walutowego, są abuzywne i sprzeczne z dobrymi obyczajami?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, takie postanowienia są abuzywne, rażąco naruszają interesy konsumenta i są sprzeczne z dobrymi obyczajami.
Uzasadnienie
Bank jednostronnie ustala kursy walut i spread, co daje mu dowolność, narusza równowagę kontraktową i obarcza konsumenta nieprzewidywalnym ryzykiem.
Jaki jest skutek prawny stwierdzenia abuzywności klauzul przeliczeniowych w umowie kredytu denominowanego w walucie obcej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Wykluczenie abuzywnych klauzul nie pozwala na utrzymanie umowy jako kredytu walutowego ani na jej uzupełnianie przez sąd.
Uzasadnienie
Sąd nie jest uprawniony do uzupełniania umowy treścią nieuzgodnioną przez strony ani do przekształcania umowy w inny rodzaj, nawet jeśli ma to na celu utrzymanie jej w mocy.
Czy w przypadku nieważności umowy kredytu lub istnienia w niej klauzul abuzywnych, strona spełniająca świadczenie ma prawo do zwrotu tego świadczenia jako nienależnego, niezależnie od tego, czy jest dłużnikiem banku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, strona spełniająca świadczenie ma prawo do zwrotu jako świadczenia nienależnego, zgodnie z teorią dwóch kondykcji.
Uzasadnienie
Spełnienie świadczenia nienależnego jest samoistnym źródłem roszczenia zwrotnego, niezależnie od ewentualnych wzajemnych rozliczeń między stronami.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| B. S. | osoba_fizyczna | powód |
| M. S. | osoba_fizyczna | powód |
| [...] Bank Spółka Akcyjna w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (10)
Główne
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Granice swobody umów.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Niedozwolone postanowienia umowne (klauzule abuzywne).
k.p.c. art. 398 § 15
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego w przypadku uwzględnienia skargi kasacyjnej.
Prawo bankowe art. 69 § 1
Ustawa - Prawo bankowe
Umowa kredytu.
k.c. art. 410
Kodeks cywilny
Nienależne świadczenie.
Pomocnicze
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Zasada swobody umów, nie narusza prawa ani zasad współżycia społecznego.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Postanowienia rażąco naruszające interesy konsumenta.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Nieważność czynności prawnej sprzecznej z ustawą lub zasadami współżycia społecznego.
Prawo bankowe art. 69 § 2
Ustawa - Prawo bankowe
Przedmiot umowy kredytu.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Obowiązek wydania korzyści.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Abuzywność klauzul przeliczeniowych dotyczących kursu CHF i spreadu walutowego. • Niedopuszczalność przekształcania umowy kredytu denominowanego w walutowy przez sąd. • Prawo do zwrotu świadczenia nienależnego na podstawie teorii dwóch kondykcji.
Odrzucone argumenty
Umowa kredytu denominowanego w CHF jest ważna i dopuszczalna. • Po wyeliminowaniu klauzul abuzywnych umowa może być nadal wykonywana jako kredyt walutowy. • Roszczenie o zwrot świadczenia nienależnego jest uzależnione od wcześniejszego spełnienia innego świadczenia.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Najwyższy zakwestionował sposób, w jaki Sąd Apelacyjny utrzymał umowę w mocy po stwierdzeniu abuzywności klauzul. • Sąd nie jest uprawniony do uzupełniania umowy treścią nieuzgodnioną przez strony ani do przekształcania umowy w inny rodzaj. • Wykluczenie abuzywnych klauzul przeliczeniowych nie prowadzi do utrzymania w mocy umowy kredytu indeksowanego kursem CHF jako kredytu złotowego. • Teoria dwóch kondykcji dopuszcza zwrot świadczenia nienależnego niezależnie od ewentualnych wzajemnych rozliczeń.
Skład orzekający
Karol Weitz
przewodniczący
Agnieszka Piotrowska
członek
Krzysztof Strzelczyk
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja skutków prawnych stwierdzenia abuzywności klauzul przeliczeniowych w umowach kredytów walutowych i denominowanych, zasady rozliczania świadczeń nienależnych."
Ograniczenia: Dotyczy umów kredytowych z konsumentami, gdzie klauzule przeliczeniowe były niejasne i dawały bankowi nadmierną swobodę.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Orzeczenie Sądu Najwyższego dotyczące kredytów CHF jest bardzo istotne dla wielu konsumentów i prawników, a jego analiza dostarcza cennych wskazówek interpretacyjnych.
“Sąd Najwyższy: Banki nie mogą dowolnie kształtować kursów w kredytach CHF! Kluczowe orzeczenie dla konsumentów.”
Dane finansowe
WPS: 78 909,52 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.