II CSKP 392/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną wnioskodawczyni od postanowienia Sądu Okręgowego w Warszawie, które oddaliło jej apelację w sprawie o podział majątku wspólnego. Spór koncentrował się na kwalifikacji prawno-majątkowej nieruchomości położonej w D., nabytej przez uczestnika T. P. w drodze spadku po matce, w ramach postępowania o dział spadku i zniesienie współwłasności. Sąd Rejonowy ustalił, że w skład majątku wspólnego wchodzą nakłady z majątku dorobkowego na majątek odrębny uczestnika, w tym na tę nieruchomość, i zasądził na rzecz wnioskodawczyni określoną kwotę. Sąd Okręgowy podzielił ustalenia faktyczne i prawną ocenę sądu pierwszej instancji, uznając nieruchomość za majątek odrębny uczestnika na podstawie art. 33 pkt 2 k.r.o., gdyż nabył ją w drodze dziedziczenia. Sąd Najwyższy, analizując zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia art. 33 pkt 2 w zw. z art. 31 k.r.o., uznał, że choć wykładnia tego przepisu dopuszcza zaliczenie do majątku odrębnego całości przedmiotów nabytych przez dziedziczenie, nawet ponad udział spadkowy, to nie można jej rozciągać na nabycie ponad udział samego spadkodawcy we współwłasności. W niniejszej sprawie postępowanie o dział spadku połączono ze zniesieniem współwłasności, a nabycie nieruchomości przez uczestnika mogło wykraczać poza jego udział spadkowy. Sąd Najwyższy stwierdził niedostateczne ustalenia faktyczne sądu drugiej instancji co do zakresu nabycia własności nieruchomości w D. i konieczność wyjaśnienia, czy i w jakim zakresie nabycie to było wynikiem zniesienia współwłasności, a nie tylko dziedziczenia. W związku z tym uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 33 pkt 2 k.r.o. w kontekście nabycia nieruchomości w drodze działu spadku połączonego ze zniesieniem współwłasności, zwłaszcza gdy dotyczy to udziału ponad udział spadkodawcy.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej, gdzie postępowanie spadkowe łączy się ze zniesieniem współwłasności i nabyciem ponad udział spadkodawcy.
Zagadnienia prawne (2)
Czy nieruchomość nabyta przez małżonka w drodze działu spadku połączonego ze zniesieniem współwłasności, w sytuacji gdy postępowanie to obejmowało również inne nieruchomości i wiązało się ze spłatą na rzecz innych spadkobierców, w całości wchodzi do majątku odrębnego tego małżonka na podstawie art. 33 pkt 2 k.r.o.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, do majątku odrębnego małżonka wchodzi wyłącznie udział w przedmiocie majątkowym, który przysługiwał samemu spadkodawcy. Nabycie w pozostałej części, ponad udział spadkodawcy, nie jest objęte hipotezą art. 33 pkt 2 k.r.o. i może wchodzić do majątku wspólnego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy, opierając się na ścisłej wykładni przepisów o majątku odrębnym (osobistym) jako przepisów wyjątkowych, stwierdził, że art. 33 pkt 2 k.r.o. obejmuje jedynie przedmioty nabyte przez dziedziczenie. W przypadku działu spadku połączonego ze zniesieniem współwłasności, do majątku odrębnego wchodzi jedynie udział spadkodawcy we współwłasności. Nabycie ponad ten udział, nawet w ramach postępowania spadkowego, nie jest objęte tym przepisem i powinno być kwalifikowane inaczej, co wymaga ponownego zbadania przez sąd niższej instancji.
Jak należy interpretować pojęcie "przedmioty majątkowe nabyte przez dziedziczenie" w kontekście art. 33 pkt 2 k.r.o. w przypadku działu spadku, który obejmuje spłatę na rzecz innych spadkobierców?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Przepis ten należy interpretować szeroko, obejmując nie tylko udział w spadku, ale także przedmioty uzyskane w wyniku działu spadku, w tym spłaty i dopłaty, pod warunkiem, że nabycie nastąpiło bezpośrednio od spadkodawcy. Jednakże, ta szeroka interpretacja nie rozciąga się na nabycie ponad udział samego spadkodawcy we współwłasności.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy potwierdził, że orzecznictwo dopuszcza szeroką interpretację art. 33 pkt 2 k.r.o., uznając za majątek odrębny przedmioty nabyte przez dziedziczenie, nawet jeśli ich wartość przekracza udział spadkowy, pod warunkiem, że nabycie nastąpiło w ramach spadkobrania. Jednakże, ta zasada nie może być stosowana do sytuacji, gdy nabycie następuje ponad udział samego spadkodawcy we współwłasności, co wymaga odrębnej analizy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| E. P. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| T. P. | osoba_fizyczna | uczestnik |
Przepisy (15)
Główne
k.r.o. art. 33 § pkt 2
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Przedmioty majątkowe nabyte przez dziedziczenie, zapis i darowiznę, chyba że spadkodawca lub darczyńca inaczej postanowił, stanowią majątek odrębny małżonka. Sąd Najwyższy podkreślił, że przepis ten należy wykładać ściśle i nie rozciągać jego stosowania na nabycie ponad udział spadkodawcy we współwłasności.
Pomocnicze
k.r.o. art. 31
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Do majątku wspólnego małżonków należą przedmioty nabyte w czasie trwania małżeństwa przez oboje małżonków lub przez jednego z nich.
k.c. art. 1035
Kodeks cywilny
Współspadkobiercy mogą dokonać działu spadku w sposób wskazany przez siebie. Jeżeli nie dojdą do skutku, a istnieją przesłanki do zniesienia współwłasności, stosuje się przepisy o zniesieniu współwłasności.
k.c. art. 207
Kodeks cywilny
Pożytki i inne przychody z rzeczy wspólnej przypadają współwłaścicielom w stosunku do ich udziałów; w takim samym stosunku ponoszą oni wydatki i ciężary związane z rzeczą wspólną.
k.c. art. 361 § § 2
Kodeks cywilny
Naprawienie szkody obejmuje straty, które poszkodowany poniósł, oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.
k.p.c. art. 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Przepisy dotyczące postępowań w sprawach oświadczenie woli, o ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, o roszczenia z tytułu rękojmi za wady dzieła i za wady sprzedaży, o uchylenie i stwierdzenie nieważności orzeczeń, o ustalenie ojcostwa i o roszczenia z nim związane oraz o rozwiązanie małżeństwa przez rozwód i separację stosuje się odpowiednio do innych spraw, w których rozpoznawane są podobne zagadnienia prawne.
k.p.c. art. 217 § § 2 i 3
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd może dopuścić dowód z urzędu, a strony mogą żądać dopuszczenia dowodu. Sąd może odmówić dopuszczenia dowodu, jeżeli okoliczność, która ma być udowodniona, jest już udowodniona zgodnie z twierdzeniem strony, lub gdy dowód jest nieprzydatny.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie "wszelkich dowodów" złożonych w sprawie.
k.p.c. art. 224
Kodeks postępowania cywilnego
Po zamknięciu rozprawy sąd wydaje wyrok.
k.p.c. art. 227
Kodeks postępowania cywilnego
Przedmiotem dowodzenia są okoliczności mające znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.
k.p.c. art. 567 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
W postępowaniu o podział majątku wspólnego stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu w sprawach o zniesienie współwłasności.
k.p.c. art. 686
Kodeks postępowania cywilnego
W sprawach o podział majątku wspólnego po ustaniu wspólności majątkowej między małżonkami, sąd przeprowadzi czynności potrzebne do dokonania podziału, a w miarę potrzeby ustanowi biegłego.
k.p.c. art. 688
Kodeks postępowania cywilnego
Przepisy o zniesieniu współwłasności stosuje się odpowiednio do podziału majątku wspólnego.
k.p.c. art. 618 § § 1 i 2
Kodeks postępowania cywilnego
W postępowaniu o zniesienie współwłasności sąd rozstrzyga także o roszczeniach między współwłaścicielami z tytułu posiadania rzeczy, pobierania z niej pożytków i ponoszenia ciężarów.
k.r.o. art. 46
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Przepisy dotyczące podziału majątku wspólnego i zwrotu wydatków i nakładów stosuje się odpowiednio do podziału spadku i zwrotu wydatków i nakładów poniesionych z majątku wspólnego na majątek spadkowy lub z majątku spadkowego na majątek wspólny.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nieruchomość nabyta w drodze działu spadku połączonego ze zniesieniem współwłasności, ponad udział spadkodawcy we współwłasności, nie wchodzi do majątku odrębnego na podstawie art. 33 pkt 2 k.r.o.
Odrzucone argumenty
Nieruchomość nabyta przez uczestnika w drodze dziedziczenia, nawet w ramach działu spadku i zniesienia współwłasności, w całości stanowi jego majątek odrębny.
Godne uwagi sformułowania
przepisy określające składniki przynależące do majątku odrębnego (osobistego) każdego z małżonków należy, jako przepisy o charakterze wyjątkowym, wykładać w sposób ścisły (exceptiones non sunt extendendae) • Nabycie w pozostałej części, czyli ponad udział samego spadkodawcy w tym składniku majątku, nie jest objęte hipotezą art. 33 pkt 2 k.r.o.
Skład orzekający
Mariusz Łodko
przewodniczący, sprawozdawca
Beata Janiszewska
członek
Marcin Łochowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 33 pkt 2 k.r.o. w kontekście nabycia nieruchomości w drodze działu spadku połączonego ze zniesieniem współwłasności, zwłaszcza gdy dotyczy to udziału ponad udział spadkodawcy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej, gdzie postępowanie spadkowe łączy się ze zniesieniem współwłasności i nabyciem ponad udział spadkodawcy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu podziału majątku wspólnego i rozliczeń po rozwodzie, a kluczowe zagadnienie prawne dotyczące kwalifikacji nieruchomości nabytej w specyficzny sposób (spadek + zniesienie współwłasności) jest istotne dla praktyków prawa rodzinnego i cywilnego.
“Nieruchomość z odziedziczonego spadku – czy zawsze należy do majątku osobistego po rozwodzie?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.