II CSK 39/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła podziału majątku wspólnego, gdzie Sąd Rejonowy ustalił nierówne udziały (10% dla wnioskodawczyni, 90% dla uczestnika). Sąd Okręgowy zmienił to postanowienie, orzekając równe udziały, co zostało zaskarżone do Sądu Najwyższego. Sąd Najwyższy uchylił postanowienie Sądu Okręgowego, wskazując na rażące naruszenie przepisów o uzasadnieniu orzeczeń (art. 328 § 2 k.p.c.). Sąd Okręgowy nie przedstawił pełnego uzasadnienia, nie odniósł się do ustaleń Sądu Rejonowego ani do argumentów apelacji, co uniemożliwiło kontrolę kasacyjną. Sąd Najwyższy podkreślił, że sąd drugiej instancji powinien przedstawić własne ustalenia faktyczne lub jasno wskazać, dlaczego przyjmuje ustalenia sądu pierwszej instancji, zwłaszcza gdy apelacja kwestionuje ocenę dowodów. Wskazano również na potrzebę rozróżnienia przesłanek ustalenia nierównych udziałów w majątku wspólnym (ważne powody i nierówny stopień przyczynienia się do powstania majątku) oraz winy w rozkładzie pożycia małżeńskiego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących podziału majątku wspólnego, w szczególności przesłanek ustalenia nierównych udziałów (art. 43 k.r.o.) oraz wymogów formalnych uzasadnienia orzeczeń sądowych (art. 328 § 2 k.p.c.).
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej, ale jego wytyczne dotyczące uzasadnienia i przesłanek podziału majątku mają szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (3)
Czy naruszenie przepisów o uzasadnieniu orzeczenia (art. 328 § 2 k.p.c.) przez sąd drugiej instancji, który nie przedstawia własnych ustaleń faktycznych ani nie odnosi się do ustaleń sądu pierwszej instancji, stanowi podstawę do uchylenia zaskarżonego postanowienia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wadliwość uzasadnienia sądu drugiej instancji, która uniemożliwia kontrolę kasacyjną, stanowi podstawę do uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że sąd drugiej instancji ma obowiązek przedstawić własne ustalenia faktyczne lub jasno uzasadnić przyjęcie ustaleń sądu pierwszej instancji, zwłaszcza gdy apelacja kwestionuje ocenę dowodów. Brak takiego uzasadnienia, uniemożliwiający kontrolę kasacyjną, jest rażącym naruszeniem art. 328 § 2 k.p.c.
Jakie są przesłanki ustalenia nierównych udziałów w majątku wspólnym na podstawie art. 43 § 2 k.r.o. i czy sam nierówny stopień przyczynienia się do powstania majątku jest wystarczający?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Przesłanki z art. 43 § 2 k.r.o. (ważne powody i skrajnie różny stopień przyczynienia się do powstania majątku wspólnego) muszą wystąpić łącznie. Sam nierówny stopień przyczynienia się nie jest wystarczający, jeśli nie towarzyszą mu ważne powody.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że art. 43 § 2 k.r.o. wymaga łącznego wystąpienia obu przesłanek. Podkreślono, że pojęcie 'ważne powody' dotyczy przyczyn niemajątkowych, a ocena stopnia przyczynienia się uwzględnia całokształt postępowania małżonków, w tym nakład pracy osobistej.
Czy zachowanie małżonka polegające na braku wsparcia chorego partnera może stanowić 'ważny powód' do ustalenia nierównych udziałów w majątku wspólnym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Ocena etyczna sytuacji, w której małżonek rażąco nie wspiera drugiego mimo istnienia rzeczywistej potrzeby, jest ujemna i może wyczerpywać znamiona ważnych powodów uzasadniających ustalenie nierównych udziałów.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że takie zachowanie, oceniane z punktu widzenia zasad współżycia społecznego, może być uznane za ważny powód, nawet jeśli nie jest tożsame z przesłankami orzeczenia o winie w rozkładzie pożycia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. W. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| S. Ś. | osoba_fizyczna | uczestnik |
Przepisy (13)
Główne
k.r.o. art. 43 § § 2
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Niezastosowanie mimo wystąpienia przesłanek (ważne powody i skrajnie różny stopień przyczynienia się do powstania majątku wspólnego).
k.p.c. art. 328 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Rażące naruszenie przez Sąd Okręgowy, który nie przedstawił pełnego uzasadnienia, co uniemożliwiło kontrolę kasacyjną.
k.p.c. art. 398 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa kasacyjna dotycząca naruszenia prawa materialnego i procesowego.
Pomocnicze
k.r.o. art. 43 § § 1
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Błędne zastosowanie przez Sąd Okręgowy, który ustalił równe udziały mimo zarzutów uczestnika.
k.r.o. art. 43 § § 3
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Uwzględnienie nakładu osobistej pracy przy wychowaniu dzieci i we wspólnym gospodarstwie domowym przy ocenie stopnia przyczynienia się.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Zarzut niezastosowania na obecnym etapie postępowania został pominięty.
k.p.c. art. 386 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 387 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Uproszczona forma uzasadnienia nie mogła mieć miejsca w tej sprawie.
k.p.c. art. 398 § 15
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 108 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398 § 21
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przez Sąd Okręgowy art. 328 § 2 k.p.c. poprzez wadliwe uzasadnienie postanowienia, które uniemożliwiło kontrolę kasacyjną. • Naruszenie prawa materialnego, w tym art. 43 § 2 k.r.o., poprzez niezastosowanie przesłanek ustalenia nierównych udziałów w majątku wspólnym.
Godne uwagi sformułowania
uzasadnienie nie ma wszystkich koniecznych elementów, bądź zawiera takie braki, które kontrolę kasacyjną uniemożliwiają • sąd drugiej instancji nie wyrokuje na gruncie ustaleń faktycznych dokonanych przez sąd pierwszej instancji, lecz czyni własne ustalenia • podstawowym więc warunkiem skrócenia uzasadnienia wyroku sądu drugiej instancji jest brak zgłoszenia takich zarzutów naruszenia prawa procesowego, które bezpośrednio prowadzą do zakwestionowania ustaleń dokonanych przez sąd pierwszej instancji • art. 43 § 2 k.r.o. formułuje dwie przesłanki ustalenia nierównych udziałów w majątku wspólnym, które muszą wystąpić łącznie • nierówny stopień przyczynienia się małżonków do powstania tego majątku nie stanowi podstawy ustalenia nierównych udziałów, jeżeli nie przemawiają za tym wskazane 'ważne powody' • pojęcie 'ważne powody' dotyczy natomiast przyczyn natury niemajątkowej • Ocena, w aspekcie etycznym, sytuacji, w której małżonek rażąco nie wspiera drugiego, mimo istnienia rzeczywistej potrzeby, musi być ujemna.
Skład orzekający
Henryk Pietrzkowski
przewodniczący
Anna Kozłowska
sprawozdawca
Roman Trzaskowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących podziału majątku wspólnego, w szczególności przesłanek ustalenia nierównych udziałów (art. 43 k.r.o.) oraz wymogów formalnych uzasadnienia orzeczeń sądowych (art. 328 § 2 k.p.c.)."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej, ale jego wytyczne dotyczące uzasadnienia i przesłanek podziału majątku mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Orzeczenie SN wyjaśnia kluczowe kwestie dotyczące podziału majątku wspólnego, w tym kiedy nierówne udziały są uzasadnione, a także podkreśla znaczenie prawidłowego uzasadnienia orzeczeń sądowych, co jest istotne dla praktyki prawniczej.
“Czy brak wsparcia dla chorego małżonka może zmienić podział majątku? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
rodzina
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.