II CSK 1/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną powodów domagających się zadośćuczynienia za śmierć M. W., która zginęła w wypadku drogowym. Sąd Okręgowy pierwotnie oddalił powództwo, uznając wyłączną winę zmarłej, która poruszała się rowerem bez oświetlenia, pod wpływem alkoholu, w ubraniu niekontrastującym z otoczeniem. Sąd Apelacyjny częściowo zmienił ten wyrok, zasądzając niższe kwoty zadośćuczynienia, ale jednocześnie ustalił 70% przyczynienie się zmarłej do wypadku, wskazując na potencjalne oślepienie kierowcy przez inny pojazd. Sąd Najwyższy, analizując przepisy dotyczące zadośćuczynienia za śmierć osoby najbliższej (art. 446 § 4 k.c.) oraz przyczynienia się poszkodowanego do powstania szkody (art. 362 k.c.), częściowo uwzględnił skargę kasacyjną. Podwyższył zasądzone kwoty zadośćuczynienia, uznając je za zbyt niskie w stosunku do krzywdy powodów, ale jednocześnie utrzymał ustalony przez Sąd Apelacyjny 70% stopień przyczynienia się zmarłej do wypadku, podkreślając wpływ jej stanu nietrzeźwości i zaniedbań na zaistnienie zdarzenia.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie wysokości zadośćuczynienia za śmierć osoby najbliższej, ocena przyczynienia się poszkodowanego do wypadku, zwłaszcza w kontekście spożycia alkoholu, zasady ustalania odsetek ustawowych.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego, ale zawiera ogólne wytyczne dotyczące oceny krzywdy i przyczynienia.
Zagadnienia prawne (3)
Jaka jest wysokość zadośćuczynienia pieniężnego należnego najbliższym członkom rodziny po śmierci osoby bliskiej, uwzględniając ich wiek, więź rodzinną i rozmiar krzywdy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy uznał, że kwoty zasądzone przez Sąd Apelacyjny były zaniżone i ustalił wyższe kwoty wyjściowe zadośćuczynienia, zróżnicowane ze względu na wiek powodów.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy odwołał się do orzecznictwa wskazującego, że zadośćuczynienie ma na celu kompensację krzywdy i złagodzenie cierpienia psychicznego, a jego rozmiar zależy od wielu czynników, w tym wieku, więzi, wstrząsu psychicznego i poczucia osamotnienia. Podkreślono potrzebę jednolitej oceny podobnych przypadków i przywołano przykładowe kwoty zasądzane w podobnych sprawach.
Czy stan nietrzeźwości zmarłego poszkodowanego stanowi samoistną podstawę do zmniejszenia obowiązku naprawienia szkody na podstawie art. 362 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, stan nietrzeźwości sam w sobie nie jest podstawą do zmniejszenia obowiązku naprawienia szkody, ale może stanowić przyczynienie się do powstania lub zwiększenia szkody, jeśli zostanie ustalone, że miał wpływ na zaistnienie wypadku.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że zmniejszenie obowiązku naprawienia szkody na podstawie art. 362 k.c. wymaga ustalenia, że niewłaściwe zachowanie poszkodowanego było adekwatną współprzyczyną szkody. W tym przypadku stan nietrzeźwości zmarłej miał zasadniczy wpływ na jej decyzje dotyczące jazdy rowerem w nocy, bez oświetlenia i kamizelki odblaskowej, co uzasadniało przyjęcie 70% przyczynienia się do wypadku.
Od kiedy należą się ustawowe odsetki od zasądzonego zadośćuczynienia, jeśli jego pełny rozmiar został ustalony dopiero w toku postępowania sądowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Ustawowe odsetki od podwyższonych kwot zadośćuczynienia zostały zasądzone od dnia wyrokowania przez Sąd pierwszej instancji, ponieważ całokształt okoliczności wpływających na pełny rozmiar krzywdy ujawnił się w toku postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na ugruntowane stanowisko orzecznicze, zgodnie z którym odsetki ustawowe należą się od dnia opóźnienia, jeśli świadczenie było wymagalne, lub od dnia wyrokowania, jeśli pełny rozmiar krzywdy został ustalony dopiero w toku postępowania sądowego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. W. | osoba_fizyczna | powód |
| J. S. | osoba_fizyczna | powód |
| K. W. | osoba_fizyczna | powód |
| M. W. | osoba_fizyczna | powód |
| D. W. | osoba_fizyczna | powód |
| K. W. | osoba_fizyczna | powód |
| H. W. | osoba_fizyczna | powód |
| P. W. | osoba_fizyczna | powód |
| Polskie Biuro Ubezpieczeń Komunikacyjnych z siedzibą w W. | instytucja | pozwany |
Przepisy (9)
Główne
k.c. art. 446 § § 4
Kodeks cywilny
Przepis reguluje zasady przyznawania zadośćuczynienia pieniężnego dla najbliższych członków rodziny zmarłego, mającego na celu kompensację krzywdy i złagodzenie cierpienia psychicznego.
k.c. art. 362
Kodeks cywilny
Przepis reguluje zmniejszenie obowiązku naprawienia szkody w razie przyczynienia się poszkodowanego do powstania lub zwiększenia szkody.
Pomocnicze
k.p.c. art. 398¹⁶
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna orzekania przez Sąd Najwyższy w przedmiocie uwzględnienia lub oddalenia skargi kasacyjnej.
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący wzajemnego zniesienia lub zasądzenia kosztów postępowania.
k.p.c. art. 398²¹
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący kosztów postępowania kasacyjnego.
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący kosztów postępowania apelacyjnego.
u.u.o. art. 109 § 1
Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych
Przepis dotyczący terminu spełnienia świadczenia przez Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny lub Polskie Biuro Ubezpieczycieli Komunikacyjnych.
u.k.s.c. art. 113 § 4
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Przepis dotyczący odstąpienia od obciążania stron kosztami sądowymi.
u.k.s.c. art. 113 § 1
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Przepis dotyczący pobierania opłat sądowych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zaniżenie przez Sąd Apelacyjny kwot zadośćuczynienia w stosunku do krzywdy powodów. • Niewłaściwe zastosowanie art. 446 § 4 k.c. przez Sąd Apelacyjny.
Odrzucone argumenty
Związek przyczynowy pomiędzy stanem nietrzeźwości zmarłej a powstaniem szkody i uwzględnienie tego faktu przy określaniu wysokości przyczynienia się poszkodowanej do szkody.
Godne uwagi sformułowania
Zadośćuczynienie pieniężne przewidziane w art. 446 § 4 k.c. nie jest zależne od pogorszenia sytuacji materialnej osoby uprawnionej i poniesienia szkody majątkowej, a jego celem jest kompensacja krzywdy i złagodzenie cierpienia psychicznego wywołanego śmiercią osoby najbliższej. • Zmniejszenie obowiązku naprawienia szkody na podstawie art. 362 k.c. może mieć miejsce tylko w razie pozytywnego ustalenia, że poszkodowany przyczynił się do powstania lub zwiększenia szkody. • Okoliczność, iż poszkodowany był w stanie nietrzeźwym w chwili wypadku, w wyniku, którego poniósł śmierć, nie stanowi samo przez się podstawy do przyjęcia, że przyczynił się do zaistnienia tego wypadku.
Skład orzekający
Władysław Pawlak
przewodniczący, sprawozdawca
Marta Romańska
członek
Bogumiła Ustjanicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie wysokości zadośćuczynienia za śmierć osoby najbliższej, ocena przyczynienia się poszkodowanego do wypadku, zwłaszcza w kontekście spożycia alkoholu, zasady ustalania odsetek ustawowych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego, ale zawiera ogólne wytyczne dotyczące oceny krzywdy i przyczynienia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy tragicznego wypadku drogowego i wysokich kwot zadośćuczynienia, co zawsze budzi zainteresowanie. Analiza przyczynienia się ofiary do wypadku, w tym kwestia alkoholu, jest istotna z praktycznego punktu widzenia.
“Sąd Najwyższy podwyższa zadośćuczynienie dla rodziny po śmierci rowerzystki – kluczowa rola alkoholu i ocena przyczynienia.”
Dane finansowe
zadośćuczynienie: 9000 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.