II Ca 707/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy we Wrocławiu, rozpoznając apelację powoda (...) Sp. z o.o. w likwidacji, uchylił zaskarżony wyrok Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Krzyków i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Sąd Rejonowy w pierwszej instancji oddalił powództwo o ustalenie własności ciągnika siodłowego, uznając, że powód nie miał interesu prawnego w wytoczeniu takiego powództwa, a powinien domagać się wydania pojazdu. Sąd Okręgowy uznał apelację za zasadną, ale z innych przyczyn niż podnosił skarżący. Sąd Okręgowy stwierdził, że sąd pierwszej instancji nie rozpoznał istoty sprawy, co jest przesłanką do uchylenia wyroku na podstawie art. 386 § 4 kpc. Sąd Okręgowy nie podzielił stanowiska sądu pierwszej instancji co do braku interesu prawnego powoda. Podkreślono, że interes prawny w rozumieniu art. 189 kpc istnieje, gdy istnieje obiektywna potrzeba ochrony prawnej powoda, np. w celu zapobieżenia zagrożeniu lub usunięcia niepewności co do stanu prawnego. W tej sprawie spór dotyczył własności ciągnika utraconego w wyniku przestępstwa i wielokrotnie zbywanego. Ponieważ nabycie przez pozwaną nastąpiło przed upływem 3 lat od utraty pojazdu, zastosowanie miał art. 169 § 2 kc, który odracza nabycie własności. Sąd Okręgowy wskazał, że wydanie pojazdu przez pozwaną byłoby sprzeczne z prawem i narażałoby ją na odpowiedzialność karną z art. 300 § 2 kk, gdyż ciągnik został oddany jej na przechowanie jako dowód rzeczowy w postępowaniu karnym. Powództwo o wydanie byłoby niedopuszczalne. Dlatego jedyną drogą do rozstrzygnięcia sporu o własność jest powództwo o ustalenie. Sąd Okręgowy nakazał sądowi pierwszej instancji ponowne rozpoznanie sprawy, z uwzględnieniem konieczności ustalenia m.in. kiedy spółka nabyła pojazd, kiedy nastąpiła utrata własności, czy upłynął 3-letni termin z art. 169 § 2 kc, czy kolejni zbywcy działali w dobrej wierze oraz czy pozwana nabyła pojazd w dobrej wierze.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie istnienia interesu prawnego w powództwie o ustalenie własności rzeczy utraconej w wyniku przestępstwa, gdy wydanie jest niemożliwe z powodu postępowania karnego. Interpretacja art. 169 § 2 kc w kontekście dobrej wiary i okresu zawieszenia.
Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy rzecz jest dowodem rzeczowym w postępowaniu karnym i oddana na przechowanie.
Zagadnienia prawne (3)
Czy powód ma interes prawny w wytoczeniu powództwa o ustalenie własności rzeczy ruchomej, gdy możliwe jest dochodzenie jej wydania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, powód ma interes prawny w ustaleniu własności, zwłaszcza gdy dochodzenie wydania rzeczy jest prawnie niemożliwe lub niedopuszczalne.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że interes prawny w ustaleniu własności istnieje, gdy powództwo o wydanie jest niedopuszczalne z powodu postanowienia prokuratury o oddaniu rzeczy na przechowanie w postępowaniu karnym, a sprawa karna nie została zakończona. W takich sytuacjach powództwo o ustalenie jest jedyną drogą do ochrony praw powoda.
Jakie są przesłanki nabycia własności rzeczy zgubionej, skradzionej lub w inny sposób utraconej przez właściciela, zbywanej przed upływem trzech lat od utraty?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nabywca może uzyskać własność dopiero z upływem trzyletniego terminu od chwili utraty rzeczy, pod warunkiem działania w dobrej wierze, a także dobra wiara wszystkich poprzednich nabywców, jeśli rzecz była wielokrotnie zbywana.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy przypomniał regulację art. 169 § 2 kc, wskazując, że nabycie własności rzeczy utraconej przed upływem trzech lat od utraty wymaga upływu tego terminu i dobrej wiary nabywcy, a także dobrej wiary poprzednich nabywców. Podkreślono, że dobra wiara musi istnieć nie tylko w chwili wydania rzeczy, ale aż do nadejścia terminu nabycia własności.
Czy sąd pierwszej instancji rozpoznał istotę sprawy, oddalając powództwo o ustalenie własności z powodu braku interesu prawnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd pierwszej instancji nie rozpoznał istoty sprawy, gdyż błędnie ocenił brak interesu prawnego powoda i nie badał merytorycznych przesłanek powództwa.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy stwierdził, że nierozpoznanie istoty sprawy następuje, gdy sąd zaniecha wyjaśnienia spornego stosunku prawnego lub pomija jego podstawę merytoryczną. W tym przypadku sąd pierwszej instancji, zanegowawszy legitymację procesową powoda (poprzez uznanie braku interesu prawnego), nie badał merytorycznych podstaw roszczenia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (...) Sp. z o.o. w likwidacji | spółka | powód |
| D. S. | osoba_fizyczna | pozwana |
| R. M. | osoba_fizyczna | interwenient uboczny |
| J. W. | osoba_fizyczna | interwenient uboczny |
Przepisy (10)
Główne
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Powód może żądać ustalenia istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny.
k.c. art. 169 § 1
Kodeks cywilny
Jeżeli osoba nie uprawniona do rozporządzania rzeczą ruchomą zbywa rzecz i wydaje ją nabywcy, nabywca uzyskuje własność z chwilą objęcia rzeczy w posiadanie, chyba że działa w złej wierze.
k.c. art. 169 § 2
Kodeks cywilny
Gdy rzecz zgubiona, skradziona lub w inny sposób utracona przez właściciela zostaje zbyta przed upływem lat trzech od chwili jej zgubienia, skradzenia lub utraty, nabywca może uzyskać własność dopiero z upływem powyższego trzyletniego terminu.
k.p.c. art. 386 § 4
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji może uchylić zaskarżony wyrok i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania w razie nierozpoznania przez sąd pierwszej instancji istoty sprawy.
Pomocnicze
k.p.k. art. 228
Kodeks postępowania karnego
Reguluje kwestię oddania dowodu rzeczowego na przechowanie.
k.k. art. 300 § 2
Kodeks karny
Przewiduje karę za usunięcie, ukrycie, zbycie, darowanie, niszczenie, obciążanie albo uszkadzanie zajętych przedmiotów.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest dozwolone i nie może być uznane za wykonywanie prawa i nie wywołuje skutków prawnych.
k.p.k. art. 230 § 2
Kodeks postępowania karnego
Zatrzymane rzeczy należy zwrócić osobie uprawnionej niezwłocznie po stwierdzeniu ich zbędności dla postępowania karnego.
k.p.k. art. 231 § 1
Kodeks postępowania karnego
Jeżeli powstaje wątpliwość, komu należy wydać zatrzymaną rzecz, sąd lub prokurator składa ją do depozytu sądowego albo oddaje osobie godnej zaufania aż do wyjaśnienia uprawnienia do odbioru.
prd art. 73 § 1
Ustawa Prawo o ruchu drogowym
Rejestracji pojazdu dokonuje właściwy organ wyłącznie na wniosek jego właściciela.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd pierwszej instancji nie rozpoznał istoty sprawy. • Powód ma interes prawny w ustaleniu własności, gdyż wydanie pojazdu jest niemożliwe z powodu postanowienia o oddaniu na przechowanie w postępowaniu karnym. • Zastosowanie art. 169 § 2 kc wymaga analizy dobrej wiary wszystkich nabywców i upływu 3-letniego terminu.
Odrzucone argumenty
Powód nie ma interesu prawnego w wytoczeniu powództwa o ustalenie własności, powinien dochodzić wydania pojazdu (argument sądu I instancji).
Godne uwagi sformułowania
nierozpoznanie istoty sprawy • interes prawny • rzecz zgubiona, skradziona lub w inny sposób utracona • dobra wiara nabywcy • powództwo o wydanie byłoby niedopuszczalne, jako sprzeczne z prawem (art. 5 kc)
Skład orzekający
Lidia Mazurkiewicz Morgut
przewodniczący
Monika Kuźniar
sprawozdawca
Aleksandra Kędziora
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie istnienia interesu prawnego w powództwie o ustalenie własności rzeczy utraconej w wyniku przestępstwa, gdy wydanie jest niemożliwe z powodu postępowania karnego. Interpretacja art. 169 § 2 kc w kontekście dobrej wiary i okresu zawieszenia."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy rzecz jest dowodem rzeczowym w postępowaniu karnym i oddana na przechowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy kradzieży i wielokrotnego zbycia pojazdu, co jest interesujące samo w sobie. Dodatkowo, konflikt między postępowaniem cywilnym a karnym oraz kwestia ustalenia własności w takich okolicznościach stanowią ciekawe zagadnienie prawne.
“Czy można odzyskać skradziony ciągnik, gdy jest on dowodem rzeczowym w sprawie karnej?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.