II Ca 413/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wniosku o ustanowienie służebności przesyłu dla linii energetycznej przebiegającej przez nieruchomość wnioskodawcy. Sąd Rejonowy w Bełchatowie oddalił wniosek, stwierdzając, że uczestnik postępowania, (...) Spółka Akcyjna, nabył służebność przesyłu przez zasiedzenie. Sąd Rejonowy ustalił, że linia energetyczna została wybudowana w latach 40-tych XX wieku, a jej przebieg nad nieruchomością wnioskodawcy został zmieniony w latach 1974-1975. Przedsiębiorca i jego poprzednicy prawni korzystali z nieruchomości w sposób ciągły od tego czasu, dokonując przeglądów i konserwacji urządzeń. Sąd Rejonowy uznał, że zarzut zasiedzenia podniesiony przez uczestnika jest skuteczny, ponieważ posiadanie trwało przez wymagany okres (co najmniej od 1975 roku do 2005 roku, kiedy upłynął 30-letni termin zasiedzenia przy złej wierze, z uwzględnieniem poprzedników prawnych i Skarbu Państwa jako posiadacza przed 1989 rokiem). Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim, rozpoznając apelację wnioskodawcy, oddalił ją jako bezzasadną. Sąd Okręgowy podzielił ustalenia faktyczne Sądu Rejonowego, w tym dotyczące skuteczności zarzutu zasiedzenia. Podkreślono, że nawet przed wprowadzeniem do Kodeksu cywilnego przepisów o służebności przesyłu (art. 305¹-305⁴ KC), dopuszczalne było nabycie przez zasiedzenie służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu. Sąd Okręgowy odwołał się do dominującej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego, która potwierdzała tę możliwość. Sąd odrzucił zarzuty apelacji dotyczące naruszenia prawa materialnego i postępowania, wskazując, że wykładnia przepisów nie była rozszerzająca, a ustalenia faktyczne nie były kwestionowane. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego również zostało uznane za prawidłowe.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie dopuszczalności zasiedzenia służebności przesyłu przed wprowadzeniem odpowiednich przepisów, uwzględnianie posiadania przez Skarb Państwa i poprzedników prawnych, a także kwestie proceduralne związane z orzekaniem o zasiedzeniu w postępowaniu o ustanowienie służebności.
Dotyczy stanu prawnego sprzed wprowadzenia przepisów o służebności przesyłu oraz specyfiki zasiedzenia w kontekście przedsiębiorstw państwowych i Skarbu Państwa.
Zagadnienia prawne (3)
Czy dopuszczalne jest nabycie przez zasiedzenie służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu przed wejściem w życie przepisów regulujących służebność przesyłu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jest dopuszczalne.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy, opierając się na utrwalonej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego, stwierdził, że przed nowelizacją Kodeksu cywilnego wprowadzającą przepisy o służebności przesyłu, istniała możliwość nabycia przez zasiedzenie służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu. Podkreślono, że do służebności przesyłu stosuje się odpowiednio przepisy o służebnościach gruntowych, a taka interpretacja pozwala na uporządkowanie relacji prawnych między właścicielami nieruchomości a przedsiębiorcami przesyłowymi.
Czy przedsiębiorca przesyłowy może nabyć służebność przesyłu przez zasiedzenie, uwzględniając okres posiadania przez Skarb Państwa i poprzedników prawnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli spełnione są przesłanki zasiedzenia.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że uczestnik mógł doliczyć do swojego okresu posiadania czas posiadania przez poprzedników prawnych, w tym Skarb Państwa przed 1989 rokiem. Przedsiębiorstwa państwowe korzystały z mienia państwowego w ramach zarządu, a Skarb Państwa był posiadaczem samoistnym urządzeń i nieruchomości w zakresie odpowiadającym służebności przesyłowej. Posiadanie to miało charakter dominium, a nie imperium.
Czy w postępowaniu o ustanowienie służebności przesyłu sąd powinien orzekać o zasiedzeniu tej służebności?
Odpowiedź sądu
Nie ma podstaw prawnych do deklaratoryjnego orzekania o zasiedzeniu w tym trybie.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że Kodeks postępowania cywilnego przewiduje obowiązek orzekania o prawie własności w sprawach o dział spadku, podział majątku czy zniesienie współwłasności, ale nie ma takiej regulacji w sprawach o ustanowienie służebności przesyłu. Skuteczne podniesienie zarzutu zasiedzenia skutkuje oddaleniem wniosku o ustanowienie służebności, gdyż nie można ustanowić prawa, które już zostało nabyte.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. K. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| (...) Spółka Akcyjna | spółka | uczestnik |
Przepisy (14)
Główne
k.c. art. 305¹
Kodeks cywilny
Nieruchomość można obciążyć na rzecz przedsiębiorcy, który zamierza wybudować lub którego własność stanowią urządzenia przesyłowe, prawem polegającym na tym, że przedsiębiorca może korzystać w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej, zgodnie z przeznaczeniem tych urządzeń (służebność przesyłu).
k.c. art. 305⁴
Kodeks cywilny
Do służebności przesyłu stosuje się odpowiednio przepisy o służebnościach gruntowych.
k.c. art. 292
Kodeks cywilny
Służebność gruntowa może być nabyta przez zasiedzenie tylko w wypadku, gdy polega na korzystaniu z trwałego i widocznego urządzenia, przy czym przepisy o nabyciu własności nieruchomości w drodze zasiedzenia stosuje się odpowiednio.
k.c. art. 172
Kodeks cywilny
Posiadacz samoistny służebności w złej wierze nabywa ją przez zasiedzenie z upływem 30 lat. Posiadacz samoistny w dobrej wierze nabywa ją przez zasiedzenie z upływem 20 lat.
Pomocnicze
k.c. art. 285
Kodeks cywilny
Treść służebności gruntowej polega bądź na tym, że właściciel nieruchomości władnącej może korzystać w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej, bądź na tym, że właściciel nieruchomości obciążonej zostaje ograniczony w możności dokonywania w stosunku do niej określonych działań, bądź też na tym, że właścicielowi nieruchomości obciążonej nie wolno wykonywać określonych uprawnień, które mu względem nieruchomości władnącej przysługują na podstawie przepisów o treści i wykonywaniu własności.
k.c. art. 176
Kodeks cywilny
Jeżeli podczas biegu zasiedzenia nastąpiło przeniesienie posiadania, obecny posiadacz może doliczyć do czasu, przez który sam posiada, czas posiadania swego poprzednika. Jeżeli jednak poprzedni posiadacz uzyskał posiadanie w złej wierze, czas jego posiadania może być doliczony tylko wtedy, gdy łącznie z czasem posiadania obecnego posiadacza wynosi przynajmniej lat trzydzieści.
k.c. art. 352
Kodeks cywilny
Osoba, która faktycznie korzysta z cudzej nieruchomości w zakresie odpowiadającym treści służebności, jest posiadaczem służebności.
k.c. art. 336
Kodeks cywilny
Posiadaczem samoistnym jest ten, kto faktycznie włada rzeczą jak właściciel.
k.c. art. 338
Kodeks cywilny
Dzierżyciel nie może nabyć przez zasiedzenie rzeczy znajdującej się w jego dzierżeniu.
k.c. art. 128
Kodeks cywilny
Wyrażał zasadę jednolitego funduszu własności państwowej, uniemożliwiając państwowym osobom prawnym nabycie praw do mienia państwowego.
k.p.c. art. 520
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje zasady ponoszenia kosztów postępowania.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 618
Kodeks postępowania cywilnego
u.k.s.c. art. 113
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przedsiębiorca nabył służebność przesyłu przez zasiedzenie, uwzględniając okres posiadania przez poprzedników prawnych i Skarb Państwa. • Dopuszczalne jest nabycie przez zasiedzenie służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu przed wejściem w życie przepisów o służebności przesyłu.
Odrzucone argumenty
Naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię przepisów o służebnościach i zasiedzeniu. • Naruszenie przepisów postępowania dotyczących kosztów.
Godne uwagi sformułowania
do służebności przesyłu stosuje się odpowiednio przepisy o służebnościach gruntowych • przed nowelizacją Kodeksu cywilnego było prawnie możliwe zasiedzenie służebności gruntowej odpowiadającej treści służebności na rzecz przedsiębiorcy • Skarb Państwa może być zatem uznany za posiadacza tych urządzeń oraz nieruchomości, na których się znajdują, w zakresie odpowiadającym służebności przesyłowej • Nie można bowiem ustanowić prawa, które poprzez zasiedzenie zostało już nabyte.
Skład orzekający
Jarosław Gołębiowski
przewodniczący-sprawozdawca
Stanisław Łęgosz
sędzia
Dariusz Mizera
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie dopuszczalności zasiedzenia służebności przesyłu przed wprowadzeniem odpowiednich przepisów, uwzględnianie posiadania przez Skarb Państwa i poprzedników prawnych, a także kwestie proceduralne związane z orzekaniem o zasiedzeniu w postępowaniu o ustanowienie służebności."
Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego sprzed wprowadzenia przepisów o służebności przesyłu oraz specyfiki zasiedzenia w kontekście przedsiębiorstw państwowych i Skarbu Państwa.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia zasiedzenia służebności przesyłu, które ma praktyczne znaczenie dla wielu właścicieli nieruchomości i przedsiębiorstw energetycznych. Wyjaśnia historyczne aspekty prawne i ewolucję orzecznictwa.
“Czy linia energetyczna na Twojej działce może zostać zasiedziana? Wyjaśniamy historyczne orzecznictwo.”
Sektor
energetyka
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.