II CA 321/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowódka M. N. pozwała sklep (...) Sp. z o.o. oraz jego ubezpieczyciela, Towarzystwo (...) S.A., domagając się zapłaty 20 000 zł odszkodowania i zadośćuczynienia za wypadek, który miał miejsce 4 maja 2017 roku. Wchodząc do sklepu, poślizgnęła się na mokrej podłodze i doznała złamania prawej ręki. Sąd Rejonowy w Wągrowcu wyrokiem z 22 grudnia 2020 roku zasądził od pozwanych solidarnie na rzecz powódki 10 759 zł z odsetkami, oddalając powództwo w pozostałej części. Sąd ustalił, że sklep nie dopełnił obowiązku dbałości o stan posadzki, nie zapewnił odpowiedniej częstotliwości jej wycierania, a także nie użył tablicy ostrzegawczej o mokrej nawierzchni, co doprowadziło do wypadku. Sąd uznał, że odpowiedzialność sklepu wynika z naruszenia zasady należytej staranności (art. 415 k.c. w zw. z art. 355 k.c.) oraz odpowiedzialności za działania pracowników (art. 474 k.c.). Ubezpieczyciel odpowiadał na podstawie umowy ubezpieczenia (art. 822 k.c.). Sąd Rejonowy zasądził 10 000 zł zadośćuczynienia za krzywdę (ból, cierpienie, ograniczenia w codziennym funkcjonowaniu) oraz 597 zł odszkodowania za poniesione koszty leczenia i rehabilitacji. Apelację od wyroku złożyło Towarzystwo (...) S.A., zarzucając naruszenie przepisów postępowania (art. 232 kpc, art. 6 kc) oraz prawa materialnego (art. 415 kc, art. 361 § 1 kc, art. 474 kc). Sąd Okręgowy w Poznaniu, rozpoznając apelację, oddalił ją jako bezzasadną. Sąd Okręgowy podzielił ustalenia faktyczne Sądu Rejonowego, uznając, że pozwana spółka nie wykazała braku swojej winy ani przyczynienia się powódki do wypadku. Potwierdzono istnienie adekwatnego związku przyczynowego między zaniechaniem sklepu a szkodą powódki. Sąd Okręgowy uznał również, że zastosowanie art. 474 k.c. było prawidłowe, gdyż odpowiedzialność sklepu za działania pracowników jest oczywista. W konsekwencji oddalono apelację i zasądzono od pozwanej na rzecz powódki koszty postępowania apelacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaPotwierdzenie zasad odpowiedzialności deliktowej za szkody powstałe w wyniku zaniedbań w utrzymaniu bezpieczeństwa w obiektach handlowych, w tym znaczenia należytej staranności, związku przyczynowego i odpowiedzialności ubezpieczyciela.
Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu faktycznego, ale jego wnioski dotyczące zasad odpowiedzialności są uniwersalne dla podobnych przypadków.
Zagadnienia prawne (4)
Czy właściciel sklepu ponosi odpowiedzialność za szkodę wynikłą z poślizgnięcia się klienta na mokrej podłodze w sklepie, jeśli nie zapewnił jej odpowiedniego utrzymania i nie zastosował środków ostrzegawczych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, właściciel sklepu ponosi odpowiedzialność, jeśli nie dopełnił obowiązku dbałości o stan posadzki, nie zapewnił jej odpowiedniej czystości i suchości, a także nie zastosował środków ostrzegawczych, takich jak tablica informacyjna o mokrej nawierzchni.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że brak należytej staranności w utrzymaniu czystości i suchości podłogi w sklepie, zwłaszcza w strefie wejściowej, stanowi podstawę odpowiedzialności deliktowej właściciela. Niewystarczające wycieranie podłogi, brak włączonej dmuchawy i nawiewów, a także nieużycie tablicy ostrzegawczej, mimo posiadania takich środków, świadczą o zaniedbaniu.
Czy istnieje adekwatny związek przyczynowy między zaniechaniem utrzymania suchości podłogi w sklepie a doznanym przez klienta urazem w wyniku poślizgnięcia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, istnieje adekwatny związek przyczynowy, jeśli zaniechanie utrzymania suchości podłogi było warunkiem koniecznym powstania szkody, a wypełnienie obowiązku zapobieżenia szkodzie pozwoliłoby jej uniknąć.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że mokra posadzka jest typową przyczyną poślizgnięć i upadków. W sytuacji, gdy sklep miał obowiązek dbać o bezpieczeństwo klientów, a jego zaniedbania (brak wycierania, brak ostrzeżeń) mogły doprowadzić do wypadku, związek przyczynowy jest oczywisty.
Czy ubezpieczyciel ponosi odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przez ubezpieczonego (właściciela sklepu) na podstawie umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ubezpieczyciel zobowiązuje się do zapłacenia odszkodowania za szkody wyrządzone osobom trzecim, wobec których odpowiedzialność za szkodę ponosi ubezpieczony.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na przepis art. 822 § 1 k.c., zgodnie z którym ubezpieczyciel OC odpowiada za szkody wyrządzone przez ubezpieczonego. W sprawie nie było sporu co do zawarcia umowy ubezpieczenia, a odpowiedzialność ubezpieczyciela była bezsporna.
Czy powódka przyczyniła się do powstania lub zwiększenia szkody poprzez swoje zachowanie (np. gwałtowne wejście do sklepu, nieskorzystanie z wycieraczki)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, pozwani nie udowodnili, że powódka w jakimkolwiek stopniu przyczyniła się do powstania lub zwiększenia szkody.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że argumenty pozwanych dotyczące przyczynienia się powódki do wypadku nie znalazły potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym. Brak było dowodów na gwałtowne wejście czy nieskorzystanie z wycieraczki w sposób, który uzasadniałby zmniejszenie odszkodowania.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. N. | osoba_fizyczna | powódka |
| Towarzystwo (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W. | spółka | pozwana |
| (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. | spółka | pozwana |
Przepisy (17)
Główne
k.c. art. 415
Kodeks cywilny
Odpowiedzialność deliktowa na zasadzie winy. Bezprawność zachowania sprawcy nie musi wynikać z naruszenia przepisów prawa, wystarczy stwierdzenie obiektywnie nieprawidłowego zachowania.
Pomocnicze
k.c. art. 355 § § 1
Kodeks cywilny
Dłużnik obowiązany jest do staranności ogólnie wymaganej w stosunkach danego rodzaju (należyta staranność). Miernik staranności jest podwyższony w działalności gospodarczej.
k.c. art. 474
Kodeks cywilny
Dłużnik odpowiada jak za własne działanie lub zaniechanie za działania i zaniechania osób, z których pomocą zobowiązanie wykonuje lub którym powierza jego wykonanie. Odpowiedzialność oparta na zasadzie ryzyka.
k.c. art. 361 § § 1
Kodeks cywilny
Zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła.
k.c. art. 362
Kodeks cywilny
Jeżeli poszkodowany przyczynił się do powstania lub zwiększenia szkody, obowiązek jej naprawienia ulega odpowiedniemu zmniejszeniu.
k.c. art. 444 § § 1
Kodeks cywilny
Naprawienie szkody obejmuje wszelkie wynikłe z uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia koszty.
k.c. art. 445 § § 1
Kodeks cywilny
Sąd może przyznać poszkodowanemu odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę.
k.c. art. 822 § § 1
Kodeks cywilny
Umowa ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej zobowiązuje ubezpieczyciela do zapłaty odszkodowania za szkody wyrządzone osobom trzecim.
k.p.c. art. 232 § zd. 1
Kodeks postępowania cywilnego
Strony są zobowiązane do wnioskowania dowodów dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne (zasada kontradyktoryjności).
k.p.c. art. 6
Kodeks postępowania cywilnego
Ciężar dowodu w znaczeniu materialnym - kto ponosi skutki nieudowodnienia faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach procesu w razie częściowego uwzględnienia żądań.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Oddalenie apelacji przez sąd drugiej instancji.
k.p.c. art. 98 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada odpowiedzialności za wynik procesu w zakresie kosztów.
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Postępowanie apelacyjne - stosowanie przepisów o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji.
k.p.c. art. 108 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasądzenie kosztów w orzeczeniu kończącym postępowanie w instancji.
Dz. U. Z 2018 roku, poz. 300 art. 80 § ust. 1
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Zwrot niewykorzystanej zaliczki.
Dz.U. z 2015 r. poz. 1804 ze zm. § § 2 pkt 5 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 1
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych
Ustalenie wysokości kosztów zastępstwa procesowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nienależyte utrzymanie czystości i suchości podłogi w sklepie, zwłaszcza w strefie wejściowej. • Brak zastosowania tablicy ostrzegawczej o mokrej nawierzchni. • Niewystarczająca częstotliwość wycierania podłogi. • Istnienie adekwatnego związku przyczynowego między zaniedbaniem sklepu a wypadkiem. • Odpowiedzialność ubezpieczyciela na podstawie umowy OC.
Odrzucone argumenty
Powódka nie udowodniła, że ubezpieczony oznakował mokrą część podłogi niezgodnie z normami i wycierał ją ze zbyt małą częstotliwością. • Czyn ubezpieczonego nie był bezprawny, a związek przyczynowy między zaniechaniem a szkodą nie zachodzi. • Ewentualna odpowiedzialność pozwanych może mieć źródło w czynie niedozwolonym, a nie w niewykonaniu zobowiązania (zarzut naruszenia art. 474 kc).
Godne uwagi sformułowania
Bezprprawność w rozumieniu tego przepisu nie musi mieć swego źródła w naruszeniu przepisów prawa, wystarczy stwierdzenie, że zachowanie sprawcy było obiektywnie nieprawidłowe. • Miernik tej staranności pozostawał podwyższony z uwagi na profesjonalny charakter prowadzonej na dużą skalę działalności handlowej przez spółkę. • Modelowe zachowanie przedsiębiorcy w rozpatrywanym wypadku, prócz skuteczniejszej dbałości o suchość podłogi, przejawiać powinno się również w użyciu tablic informujących o mokrej/śliskiej podłodze. • Zaniechanie pracowników pozwanej w obszarze odpowiedzialności deliktowej było równoznaczne z zaniechaniem pozwanej. • Zgodnie z treścią art. 362 k.c., jeżeli poszkodowany przyczynił się do powstania lub zwiększenia szkody, obowiązek jej naprawienia ulega odpowiedniemu zmniejszeniu stosownie do okoliczności, a zwłaszcza do stopnia winy obu stron. • Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sąd nie może dopuścić się obrazy tego przepisu [art. 232 kpc].
Skład orzekający
Ewa Blumczyńska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Potwierdzenie zasad odpowiedzialności deliktowej za szkody powstałe w wyniku zaniedbań w utrzymaniu bezpieczeństwa w obiektach handlowych, w tym znaczenia należytej staranności, związku przyczynowego i odpowiedzialności ubezpieczyciela."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu faktycznego, ale jego wnioski dotyczące zasad odpowiedzialności są uniwersalne dla podobnych przypadków.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu wypadków w sklepach i odpowiedzialności za nie, co jest interesujące dla szerokiego grona odbiorców. Pokazuje, jak ważne jest dbanie o bezpieczeństwo klientów.
“Poślizgnęła się na mokrej podłodze w sklepie i straciła rękę. Czy sklep odpowiada za jej cierpienie?”
Dane finansowe
WPS: 20 000 PLN
odszkodowanie i zadośćuczynienie: 10 759 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.