Orzeczenie · 2025-02-18

II CA 2016/23

Sąd

Sąd Okręgowy w Poznaniu

Miejsce

Poznań

Data

2025-02-18

SAOSCywilnezobowiązaniaWysokaokręgowy

abuzywnośćklauzule niedozwolonekredyt konsumenckikoszty pozaodsetkoweochrona konsumentaprawo wekslowestosunek prawnysąd okręgowyapelacja

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sąd Okręgowy w Poznaniu rozpoznał apelację powoda (...) S.A. od wyroku Sądu Rejonowego, który częściowo uwzględnił powództwo o zapłatę przeciwko D. R. Sąd Rejonowy zasądził kwotę 5 136,50 zł, uznając część postanowień umowy pożyczki za abuzywne, w szczególności dotyczące opłaty za 'Twój Pakiet' i wynagrodzenia prowizyjnego. Powód w apelacji zarzucił naruszenie prawa materialnego, w tym art. 385¹ § 1 KC, argumentując, że sporne opłaty są jasne, fakultatywne lub stanowią świadczenie główne, a także mieszczą się w ustawowych granicach pozaodsetkowych kosztów kredytu konsumenckiego. Sąd Okręgowy oddalił apelację, podkreślając, że kontrola abuzywności wykracza poza samo matematyczne sprawdzenie limitów kosztów pozaodsetkowych. Powołując się na orzecznictwo TSUE i SN, sąd stwierdził, że nawet jeśli koszty mieszczą się w ustawowych granicach, należy badać, czy nie stanowią one ukrytego zysku pożyczkodawcy i czy nie naruszają równowagi stron. W tym przypadku, prowizja w wysokości 3 771 zł i opłata za 'Twój Pakiet' w wysokości 1 100 zł, stanowiące blisko 97% kwoty pożyczki (5 000 zł), zostały uznane za rażąco zawyżone i nieadekwatne do świadczenia, co czyni je niedozwolonymi klauzulami umownymi. Sąd potwierdził, że eliminacja klauzul abuzywnych nie powoduje nieważności całej umowy, a sąd Rejonowy prawidłowo wyliczył należną kwotę, uwzględniając kapitał, opłatę przygotowawczą i skapitalizowane odsetki.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Potwierdzenie, że sądy mają obowiązek badać abuzywność klauzul umownych w umowach konsumenckich, nawet jeśli koszty mieszczą się w ustawowych limitach, a także w sprawach opartych na wekslach zabezpieczających takie umowy.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji umowy pożyczki konsumenckiej z wysokimi opłatami pozaodsetkowymi, ale jego zasady mogą być stosowane do innych umów konsumenckich.

Zagadnienia prawne (3)

Czy postanowienia umowy pożyczki konsumenckiej dotyczące opłat pozaodsetkowych (prowizja, opłata za pakiet) mogą być uznane za abuzywne, nawet jeśli mieszczą się w ustawowych granicach maksymalnych kosztów pozaodsetkowych?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, postanowienia te mogą być uznane za abuzywne, jeśli naruszają równowagę stron, stanowią ukryty zysk pożyczkodawcy i nie są uzasadnione poniesionymi kosztami, nawet jeśli mieszczą się w ustawowych limitach.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że kontrola abuzywności jest wielopłaszczyznowa i wykracza poza proste porównanie z art. 36a ustawy o kredycie konsumenckim. Kluczowe jest badanie, czy opłaty stanowią dodatkowy zysk pożyczkodawcy, czy są adekwatne do świadczenia i czy nie naruszają równowagi kontraktowej.

Czy sprawa oparta na wekslu in blanco, zabezpieczającym umowę kredytu konsumenckiego, podlega z urzędu badaniu abuzywności postanowień umowy kredytowej?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, sąd powinien z urzędu zbadać, czy postanowienia umowy kredytu konsumenckiego, zabezpieczonego wekslem, mają nieuczciwy charakter, zwłaszcza gdy istnieją wątpliwości co do zasadności roszczenia.

Uzasadnienie

Sąd powołał się na orzecznictwo TSUE, wskazując, że w przypadku wątpliwości co do zasadności roszczenia opartego na wekslu zabezpieczającym kredyt konsumencki, sąd powinien zbadać z urzędu charakter postanowień umowy, aby zapewnić ochronę praw konsumentów.

Czy sąd może ingerować w treść umowy pożyczki w zakresie odsetek umownych i pozaodsetkowych kosztów, jeśli zostały one uzgodnione przez strony i mieszczą się w granicach ustawowych?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, sąd może ingerować, jeśli postanowienia te są abuzywne, nawet jeśli mieszczą się w granicach ustawowych, ponieważ celem jest ochrona konsumenta przed nieuczciwymi praktykami.

Uzasadnienie

Sąd wyjaśnił, że zasada swobody umów nie wyłącza kontroli abuzywności. Postanowienia, które pod pozorem opłat stanowią dodatkowy zysk pożyczkodawcy lub rażąco obciążają konsumenta, mogą zostać uznane za niedozwolone.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Oddalenie apelacji

Strona wygrywająca

D. R.

Strony

Nazwa	Typ	Rola
(...) S A	spółka	powód
D. R.	osoba_fizyczna	pozwany

Przepisy (12)

Główne

k.c. art. 385¹ § § 1

Kodeks cywilny

Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie są wiążące, jeżeli kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy. Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane jasno i zrozumiale.

Pomocnicze

k.c. art. 720¹

Kodeks cywilny

u. k.k. art. 36a § ust. 2

Ustawa o kredycie konsumenckim

Określa maksymalną wysokość pozaodsetkowych kosztów kredytu konsumenckiego.

k.c. art. 353¹

Kodeks cywilny

Zasada swobody umów.

k.c. art. 359 § § 1

Kodeks cywilny

Odsetki od sumy pieniężnej.

k.c. art. 65

Kodeks cywilny

Wykładnia oświadczeń woli.

Prawo wekslowe art. 10

Weksel in blanco.

k.c. art. 6

Kodeks cywilny

Ciężar dowodu.

k.p.c. art. 382

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd drugiej instancji orzeka na podstawie materiału dowodowego zebranego w postępowaniu w pierwszej instancji oraz w postępowaniu apelacyjnym.

k.c. art. 385

Kodeks cywilny

Kontrola postanowień umowy.

k.c. art. 385¹ § § 2

Kodeks cywilny

Jeżeli postanowienie umowy (art. 385¹ § 1) jest abuzywne, stanowi ono część umowy, a nie jej nieważność. Strony są związane umową w pozostałym zakresie.

k.c. art. 483 § § 1

Kodeks cywilny

Kara umowna.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Postanowienia umowy dotyczące prowizji i opłat za 'Twój Pakiet' są abuzywne, ponieważ naruszają równowagę stron i stanowią ukryty zysk pożyczkodawcy, mimo że mieszczą się w ustawowych limitach kosztów pozaodsetkowych. • Sąd powinien z urzędu badać abuzywność postanowień umowy kredytu konsumenckiego zabezpieczonego wekslem, nawet jeśli nie zostało to podniesione przez strony.

Odrzucone argumenty

Opłaty za 'Twój Pakiet' i wynagrodzenie prowizyjne nie są abuzywne, ponieważ są jasne, fakultatywne lub stanowią świadczenie główne, a także mieszczą się w ustawowych limitach pozaodsetkowych kosztów kredytu konsumenckiego. • Sąd nie powinien ingerować w treść umowy w zakresie odsetek i kosztów, które zostały uzgodnione przez strony i mieszczą się w granicach ustawowych.

Godne uwagi sformułowania

Pojęcie abuzywności sprowadza się do analizy wielopłaszczyznowej, przez co pojęcia tego nie daje się „zamknąć” tylko w prostej, matematycznej weryfikacji pułapu zastrzeganych w ramach umowy pożyczki pozaodsetkowych opłat pod kątem naruszenia art. 36a ustawy o kredycie konsumenckim. • Okoliczność, że pozaodsetkowe koszty kredytu mieszczą się w ustawowych granicach maksymalnej wysokości tych kosztów określonych w art. 36a ustawy o kredycie konsumenckim, nie powoduje, że sąd jest zwolniony z obowiązku dokonania analizy postanowień dotyczących prowizji i innych opłat również na gruncie przepisów kodeksu cywilnego. • Za niedozwolone klauzule umowne, w świetle art. 385 1 §1 k.c. , należy więc każdorazowo uznawać te postanowienia umowne, które pod postacią opłaty pobieranej formalnie na poczet pokrycia kosztów konkretnych czynności, w rzeczywistości stanowią dla pożyczkodawcy źródło dodatkowego zysku, ukryte przed konsumentem, pozwalając mu jednocześnie omijać przepisy dotyczące wysokości odsetek maksymalnych oraz niedopuszczalności kary umownej za niespełnienie świadczenia pieniężnego.

Skład orzekający

Małgorzata Radomska-Stęplewska

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie, że sądy mają obowiązek badać abuzywność klauzul umownych w umowach konsumenckich, nawet jeśli koszty mieszczą się w ustawowych limitach, a także w sprawach opartych na wekslach zabezpieczających takie umowy."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji umowy pożyczki konsumenckiej z wysokimi opłatami pozaodsetkowymi, ale jego zasady mogą być stosowane do innych umów konsumenckich.

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

Sprawa pokazuje, jak sądy chronią konsumentów przed nieuczciwymi praktykami finansowymi, nawet gdy firmy próbują obejść przepisy, stosując wysokie ukryte koszty. Jest to ważny przykład dla konsumentów i prawników zajmujących się ochroną konsumentów.

“Czy Twoja pożyczka jest droższa niż myślisz? Sąd Okręgowy wyjaśnia, jak firmy ukrywają koszty.”

Dane finansowe

WPS: 7016,33 PLN

zapłata: 5136,5 PLN

Sektor

finanse

Asystent AI dla prawników