Orzeczenie · 2026-02-16

II Ca 1996/25Niedopuszczalnosc testamentu choroba psychiczna alkoholizm

Sąd

Sąd Okręgowy w Krakowie

Miejsce

Kraków

Data

2026-02-16

SAOSCywilnespadkiWysokaokręgowy

spadektestamentnieważność testamentuchoroba psychicznaalkoholizmubezwłasnowolnienieakt poświadczenia dziedziczeniasąd okręgowysąd rejonowy

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sprawa dotyczyła wniosku H. O. o stwierdzenie nabycia spadku po D. F. na podstawie testamentu notarialnego z 13 września 2021 roku. Sąd Rejonowy dla Krakowa-Krowodrzy w Krakowie postanowieniem z 15 kwietnia 2025 roku oddalił wniosek o uchylenie aktu poświadczenia dziedziczenia i odrzucił wniosek o stwierdzenie nabycia spadku. Sąd Rejonowy ustalił, że spadkodawca D. F. cierpiał na chorobę psychiczną (zespół urojeniowy na podłożu osobowości schizoidalnej, rozpoznany w 1992 roku, z epizodami agresji, omamów słuchowych i padaczki) oraz uzależnienie od alkoholu. Dokumentacja medyczna i zeznania świadków potwierdzały jego stan, który uniemożliwiał świadome i swobodne powzięcie decyzji przy sporządzaniu testamentu. Sąd Rejonowy uznał testament za nieważny na podstawie art. 945 § 1 pkt 1 k.c. i utrzymał w mocy akt poświadczenia dziedziczenia sporządzony na rzecz siostry spadkodawcy, N. B. Apelacja wnioskodawcy H. O. została oddalona przez Sąd Okręgowy w Krakowie, który podzielił ustalenia i rozważania Sądu Rejonowego. Sąd Okręgowy uznał, że apelacja nie wykazała naruszenia przepisów postępowania ani prawa materialnego, a ocena dowodów, w tym opinii biegłego psychiatry, była prawidłowa. Sąd podkreślił, że art. 5 k.c. nie może stanowić podstawy do podważenia bezwzględnej nieważności testamentu sporządzonego w stanie wyłączającym świadome powzięcie decyzji.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Nieważność testamentu z powodu choroby psychicznej i uzależnienia od alkoholu, wpływ osób trzecich na testatora, stosowanie art. 5 k.c. w sprawach spadkowych.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego, w którym kluczowe były dowody medyczne i opinia biegłego.

Zagadnienia prawne (3)

Czy testament sporządzony przez osobę chorą psychicznie i uzależnioną od alkoholu, która znajduje się pod wpływem osoby trzeciej, jest ważny?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, testament jest nieważny, jeśli został sporządzony w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na opinii biegłego psychiatry, który stwierdził, że spadkodawca w chwili sporządzania testamentu znajdował się w stanie ograniczonej świadomości i wyłączonej swobody podejmowania decyzji, co było spowodowane chorobą psychiczną oraz uzależnieniem od pomocy wnioskodawcy, który nim manipulował.

Czy sąd może odmówić stwierdzenia nieważności testamentu na podstawie art. 5 k.c. (zasady współżycia społecznego)?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, art. 5 k.c. nie może stanowić podstawy nieuwzględnienia zarzutu nieważności testamentu z powodu sporządzenia go w stanie wyłączającym świadome i swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli, gdyż testament taki jest bezwzględnie nieważny.

Uzasadnienie

Testament sporządzony w stanie wyłączającym świadome lub swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli jest bezwzględnie nieważny na mocy art. 945 § 1 pkt 1 k.c. Zasady współżycia społecznego nie mogą modyfikować przepisów prawa przewidujących sankcję bezwzględnej nieważności.

Czy sąd jest zobowiązany dopuścić dowód z opinii kolejnego biegłego, jeśli dotychczasowa opinia była niekorzystna dla strony?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, sąd nie jest zobowiązany dopuścić dowód z opinii kolejnego biegłego tylko z tego względu, że dotychczasowa opinia była dla strony niekorzystna.

Uzasadnienie

Samo niezadowolenie strony z opinii biegłego nie uzasadnia powołania innego biegłego. Sąd ocenia opinię pod kątem fachowości, rzetelności, logiki i spójności wniosków, a nie tylko na podstawie jej korzystności dla strony.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Oddalić apelację

Strona wygrywająca

N. B.

Strony

Nazwa	Typ	Rola
H. O.	inne	wnioskodawca
N. B.	osoba_fizyczna	uczestniczka

Przepisy (17)

Główne

k.c. art. 945 § 1

Kodeks cywilny

Testament jest nieważny, jeżeli został sporządzony w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli.

Pomocnicze

k.c. art. 5

Kodeks cywilny

Nie można powoływać się na naruszenie zasad współżycia społecznego w celu podważenia bezwzględnej nieważności testamentu.

k.p.c. art. 679

Kodeks postępowania cywilnego

k.c. art. 926

Kodeks cywilny

k.p.c. art. 199 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 13 § 2

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 520

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 108

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 327 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 233 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 235 § 2

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 227

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 162

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 385

Kodeks postępowania cywilnego

P.o.n. art. 95j

Ustawa z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie

k.p.c. art. 278 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 286

Kodeks postępowania cywilnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Testament został sporządzony w stanie wyłączającym świadome i swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli przez spadkodawcę z powodu choroby psychicznej i uzależnienia od alkoholu. • Akt poświadczenia dziedziczenia na rzecz N. B. jest prawidłowy, ponieważ testament powołujący H. O. jest nieważny.

Odrzucone argumenty

Zarzuty apelacji dotyczące naruszenia przepisów postępowania (art. 327(1) § 1 pkt 1, art. 233 § 1, art. 235(2) § 1 pkt 2 w zw. z art. 227 w zw. z art. 162 k.p.c.). • Zarzuty apelacji dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego (art. 945 § 1 k.c., art. 948 § 1 k.p.c., art. 5 k.c.). • Wniosek o dopuszczenie dowodu z opinii innego biegłego psychiatry.

Godne uwagi sformułowania

„chłopka roztropka, który ma problemy z psychiką i alkoholem” • stan wyłączający świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli • nie można powoływać się na naruszenie zasad współżycia społecznego w celu podważenia bezwzględnej nieważności testamentu

Skład orzekający

Marzena Lewicka

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Nieważność testamentu z powodu choroby psychicznej i uzależnienia od alkoholu, wpływ osób trzecich na testatora, stosowanie art. 5 k.c. w sprawach spadkowych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego, w którym kluczowe były dowody medyczne i opinia biegłego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

Sprawa pokazuje, jak poważne problemy psychiczne i uzależnienie od alkoholu mogą wpłynąć na ważność testamentu, a także jak ważne jest udowodnienie wpływu osób trzecich. Jest to przykład dramatycznej walki o spadek, gdzie kluczowe są dowody medyczne i psychologiczne.

“Choroba psychiczna i alkoholizm unieważniły testament – czy można tak łatwo stracić spadek?”

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Wypróbuj Asystenta AI za darmo

Powiązane przepisy

k.c. art. 945 k.c. art. 5 k.c. art. 926 k.p.c. art. 108 k.p.c. art. 13 k.p.c. art. 162 k.p.c. art. 199 k.p.c. art. 227 k.p.c. art. 233 k.p.c. art. 235 k.p.c. art. 278 k.p.c. art. 286

Powiązane tematy

spadek testament nieważność testamentu choroba psychiczna alkoholizm ubezwłasnowolnienie akt poświadczenia dziedziczenia sąd okręgowy sąd rejonowy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst