II CA 1282/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy w Poznaniu rozpoznał apelację uczestniczki postępowania (...) Sp. z o.o. od postanowienia Sądu Rejonowego we Wrześni dotyczącego ustanowienia służebności przesyłu. Pierwotnie Sąd Rejonowy w sprawie I Ns 270/15 stwierdził zasiedzenie służebności gruntowej odpowiadającej treści służebności przesyłu, a następnie oddalił wnioski o ustanowienie służebności przesyłu. Sąd Okręgowy uchylił to postanowienie, wskazując na naruszenie art. 321 § 1 k.p.c. (orzeczenie ponad żądaniem) oraz art. 123 § 1 pkt 1 k.c. w zw. z art. 175 k.c. (przerwanie biegu zasiedzenia). Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Sąd Rejonowy w postanowieniu z dnia 5 kwietnia 2023 r. (sygn. akt I Ns 334/21) ustanowił służebność gruntową odpowiadającą treści służebności przesyłu na rzecz uczestniczki, zasądzając od niej wynagrodzenie na rzecz wnioskodawców. Uczestniczka wniosła apelację, zarzucając naruszenie art. 305¹ k.c. (niewłaściwe zastosowanie poprzez ustanowienie służebności gruntowej zamiast służebności przesyłu) oraz art. 233 KPC w zw. z art. 278 § 1 KPC (brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego i bezkrytyczne uznanie opinii biegłego). Sąd Okręgowy, rozpoznając apelację, sprostował oznaczenie wnioskodawców w komparycji zaskarżonego postanowienia. Następnie, podzielając zarzut naruszenia art. 305¹ k.c., zmienił zaskarżone postanowienie w ten sposób, że ustanowił na rzecz uczestniczki służebność przesyłu w miejsce służebności gruntowej. Sąd Okręgowy uznał za nieuzasadniony zarzut naruszenia przepisów postępowania dotyczących oceny opinii biegłego, podkreślając, że wynagrodzenie za służebność przesyłu powinno kompensować właścicielowi utratę wartości nieruchomości i inne niedogodności, a opinia biegłego była rzetelna i wyczerpująca. W pozostałym zakresie apelacja została oddalona, a koszty postępowania odwoławczego zasądzono od uczestniczki na rzecz wnioskodawców.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUstalenie, że sąd powinien ustanowić służebność przesyłu, a nie służebność gruntową, gdy taki był przedmiot żądania. Potwierdzenie zasad ustalania wynagrodzenia za służebność przesyłu, uwzględniającego utratę wartości nieruchomości.
Dotyczy specyficznej sytuacji ustanowienia służebności przesyłu na nieruchomościach obciążonych gazociągiem. Interpretacja przepisów Kodeksu cywilnego i Kodeksu postępowania cywilnego.
Zagadnienia prawne (3)
Czy w sytuacji, gdy wnioskodawcy domagają się ustanowienia służebności przesyłu, sąd może z urzędu stwierdzić zasiedzenie służebności gruntowej odpowiadającej treści służebności przesyłu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd nie może z urzędu stwierdzić zasiedzenia służebności gruntowej odpowiadającej treści służebności przesyłu, jeśli przedmiotem postępowania jest wniosek o ustanowienie służebności przesyłu, a zarzut zasiedzenia został podniesiony jedynie jako obrona.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uchylił postanowienie Sądu Rejonowego, wskazując na naruszenie art. 321 § 1 k.p.c. (orzeczenie ponad żądaniem), ponieważ Sąd Rejonowy orzekł o zasiedzeniu służebności gruntowej, podczas gdy wnioskodawcy domagali się ustanowienia służebności przesyłu, a uczestnik podniósł zarzut zasiedzenia jedynie jako środek obrony.
Czy sąd może ustanowić służebność gruntową odpowiadającą treści służebności przesyłu, gdy wnioskodawcy domagają się ustanowienia służebności przesyłu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd powinien ustanowić służebność przesyłu, jeśli taki był przedmiot żądania, a nie służebność gruntową.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy podzielił zarzut apelacji dotyczący naruszenia art. 305¹ k.c. i zmienił postanowienie Sądu Rejonowego w ten sposób, że ustanowił na rzecz uczestniczki postępowania służebność przesyłu w miejsce służebności gruntowej, podkreślając, że od 2008 r. istnieje odrębna instytucja służebności przesyłu.
Jakie elementy powinien uwzględniać sąd przy ustalaniu wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Wynagrodzenie powinno stanowić ekwiwalent wszystkich korzyści, których właściciel nieruchomości zostanie pozbawiony w związku z jej obciążeniem, w tym utraty wartości nieruchomości na skutek posadowienia urządzeń przesyłowych oraz wszelkich niedogodności.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy podzielił stanowisko Sądu Najwyższego, że wynagrodzenie za służebność przesyłu powinno kompensować właścicielowi uszczerbek w jego majątku, który jest konsekwencją obniżenia się wartości nieruchomości w związku z jej obciążeniem. Sąd uznał opinię biegłego za wiarygodną i przydatną do rozstrzygnięcia sprawy w tym zakresie.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. R. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| J. R. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| J. S. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| L. S. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| J. N. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| D. N. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| K. S. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| M. S. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| (...) Sp. z o.o. | spółka | uczestniczka postępowania |
Przepisy (16)
Główne
k.c. art. 305 § 1
Kodeks cywilny
Niewłaściwe zastosowanie poprzez ustanowienie służebności gruntowej zamiast służebności przesyłu, podczas gdy od 2008 r. istnieje odrębna instytucja służebności przesyłu.
k.c. art. 305 § 2
Kodeks cywilny
Ustanowienie służebności przesyłowej następuje za odpowiednim wynagrodzeniem; brak bliższych kryteriów ustalania wysokości wynagrodzenia pozostawia sądowi swobodę w indywidualizacji ocen.
Pomocnicze
k.c. art. 321 § § 1
Kodeks cywilny
Naruszenie polegające na wydaniu orzeczenia o stwierdzeniu zasiedzenia służebności gruntowej odpowiadającej treści służebności przesyłu w sytuacji, gdy przedmiotem postępowania był wniosek o ustanowienie służebności przesyłu.
k.c. art. 123 § § 1 pkt 1
Kodeks cywilny
Wnioskiem z dnia 12 sierpnia 2014 r. (wszczynającym postępowanie) wnioskodawcy przerwali bieg terminu zasiedzenia.
k.c. art. 175
Kodeks cywilny
k.c. art. 172
Kodeks cywilny
k.c. art. 292
Kodeks cywilny
k.p.c. art. 386 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 355
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 386 § § 4
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 233
Kodeks postępowania cywilnego
Naruszenie poprzez brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego i bezkrytyczne uznanie opinii biegłego.
k.p.c. art. 278 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Naruszenie poprzez brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego i bezkrytyczne uznanie opinii biegłego.
k.p.c. art. 350 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Sprostowanie oznaczenia wnioskodawców w komparycji zaskarżonego postanowienia.
k.p.c. art. 386 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zmiana zaskarżonego postanowienia w zakresie ustanowienia służebności przesyłu zamiast służebności gruntowej.
k.p.c. art. 520 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Orzeczenie o kosztach postępowania odwoławczego, obciążające nimi w całości uczestnika postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niewłaściwe zastosowanie art. 305¹ k.c. poprzez ustanowienie służebności gruntowej zamiast służebności przesyłu. • Naruszenie art. 321 § 1 k.p.c. przez orzeczenie o zasiedzeniu służebności gruntowej, gdy przedmiotem postępowania było ustanowienie służebności przesyłu.
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia art. 233 k.p.c. w zw. z art. 278 § 1 k.p.c. dotyczący oceny opinii biegłego w zakresie wysokości wynagrodzenia.
Godne uwagi sformułowania
służebność gruntowa odpowiadająca treści służebności przesyłu • ustanowić na rzecz uczestniczki postępowania służebność przesyłu w miejsce służebności gruntowej • wynagrodzenie za ustanowienie służebności przesyłu powinno stanowić ekwiwalent wszystkich korzyści, których właściciel nieruchomości zostanie pozbawiony w związku z jej obciążeniem.
Skład orzekający
Małgorzata Radomska-Stęplewska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalenie, że sąd powinien ustanowić służebność przesyłu, a nie służebność gruntową, gdy taki był przedmiot żądania. Potwierdzenie zasad ustalania wynagrodzenia za służebność przesyłu, uwzględniającego utratę wartości nieruchomości."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji ustanowienia służebności przesyłu na nieruchomościach obciążonych gazociągiem. Interpretacja przepisów Kodeksu cywilnego i Kodeksu postępowania cywilnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii rozróżnienia między służebnością gruntową a służebnością przesyłu oraz zasad ustalania wynagrodzenia za obciążenie nieruchomości infrastrukturą przesyłową, co jest istotne dla właścicieli nieruchomości i przedsiębiorców.
“Służebność przesyłu czy gruntowa? Sąd Okręgowy wyjaśnia kluczowe różnice i zasady wynagrodzenia.”
Dane finansowe
zwrot kosztów zastępstwa procesowego: 240 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.