II AKA 319/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła oskarżenia W.S. o popełnienie przestępstwa oszustwa (art. 286 § 1 kk w zw. z art. 294 § 1 kk w zw. z art. 12 kk) na szkodę Przedsiębiorstwa Handlowego M.B. Oskarżony miał doprowadzić pokrzywdzonego do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie ponad 176 tys. zł, dostarczając choinki niższej klasy niż zamówiona (III zamiast I i II) i żądając zapłaty jak za towar najlepszej jakości. Sąd Okręgowy w Warszawie uniewinnił oskarżonego, co zostało zaskarżone przez pełnomocnika oskarżyciela subsydiarnego. Zarzuty apelacji dotyczyły m.in. obrazy przepisów postępowania (art. 7 i 410 kpk) poprzez dowolną ocenę dowodów oraz błędu w ustaleniach faktycznych. Skarżący wskazywał na umowę o zwolnienie z długu zawartą przez oskarżonego z jego kontrahentem z Danii, która obniżała cenę choinek z powodu ich niskiej jakości, podczas gdy pokrzywdzony musiał zapłacić pełną cenę. Sąd Apelacyjny nie podzielił tych zarzutów. Stwierdził, że umowa sprzedaży choinek była typowym kontraktem handlowym między profesjonalistami, z klauzulą reklamacyjną w ciągu 48 godzin, której pokrzywdzony nie dochował. Adnotacja na fakturze potwierdzająca akceptację specyfikacji przez pokrzywdzonego również przemawiała przeciwko jego twierdzeniom. Sąd uznał, że nawet jeśli jakość części drzewek była niższa, nie dowodzi to zamiaru oszustwa. Umowa o zwolnienie z długu z duńskim kontrahentem, choć mogła być nieuczciwa w potocznym rozumieniu, nie stanowiła dowodu przestępstwa. Sąd odwoławczy podkreślił, że brak reklamacji w terminie i późne zgłaszanie zastrzeżeń po sezonie choinkowym podważały wiarygodność pokrzywdzonego. Oddalono również wniosek dowodowy o opinię biegłego, uznając, że nie wymagał on wiadomości specjalnych i zmierzał do przedłużenia postępowania. W konsekwencji, zaskarżony wyrok uniewinniający został utrzymany w mocy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja znamion przestępstwa oszustwa w kontekście umów cywilnoprawnych, znaczenie formalnych reklamacji i akceptacji dostawy, rozróżnienie między nieuczciwością cywilną a przestępstwem.
Dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z sezonowym handlem i jakością towaru. Brak odniesienia do nowych technologii czy szerokich zagadnień społecznych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy dostarczenie towaru niższej jakości niż zamówiona, przy jednoczesnym braku formalnej reklamacji i akceptacji dostawy przez odbiorcę, może stanowić podstawę do przypisania sprawcy przestępstwa oszustwa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli brak jest dowodów na istnienie zamiaru popełnienia oszustwa w chwili zawierania umowy lub w trakcie jej realizacji. Kwestie sporne dotyczące jakości towaru i wykonania umowy cywilnej, bez wykazania przestępczego zamiaru, nie są wystarczające do skazania za oszustwo.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że umowa była typowym kontraktem handlowym, a pokrzywdzony nie dopełnił formalności reklamacyjnych. Brak reklamacji w terminie oraz późne zgłaszanie zastrzeżeń podważały wiarygodność twierdzeń oskarżyciela. Nawet jeśli jakość części towaru była niższa, nie dowodzi to zamiaru oszustwa. Kluczowe jest wykazanie przestępczego zamiaru, a nie tylko nieuczciwego zachowania w obrocie cywilnoprawnym.
Czy umowa o zwolnienie z długu zawarta między sprzedawcą a jego dostawcą, obniżająca cenę towaru z powodu jego jakości, może być dowodem zamiaru oszustwa sprzedawcy wobec jego odbiorcy, który zapłacił pełną cenę?
Odpowiedź sądu
Nie, sama w sobie nie stanowi dowodu oszustwa. Może być interpretowana na różne sposoby, a jej zawarcie w formie pisemnej niekoniecznie świadczy o przestępczym porozumieniu.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że umowa o zwolnienie z długu nie dowodzi automatycznie przestępczego zamiaru. Sprzedawca mógł uzyskać obniżkę ceny od swojego dostawcy, ale nie musiał automatycznie udzielać jej swojemu odbiorcy, jeśli ten zaakceptował towar i nie złożył reklamacji. Ponadto, zawarcie pisemnej umowy o zwolnienie z długu nie jest typowym działaniem przestępców chcących ukryć swoje porozumienie.
Czy sąd odwoławczy powinien dopuścić dowód z opinii biegłego w celu ustalenia wartości transakcji i wysokości szkody, jeśli sąd pierwszej instancji uznał, że nie wymaga to wiadomości specjalnych?
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, że ustalenia nie wymagają wiadomości specjalnych, a powtórzenie wniosku w apelacji zmierza do przedłużenia postępowania i nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.
Uzasadnienie
Sąd odwoławczy podzielił stanowisko sądu pierwszej instancji, że ustalenie wartości transakcji na podstawie dokumentów i prostych operacji rachunkowych nie wymaga wiadomości specjalnych. Powtórzenie wniosku dowodowego w apelacji zostało uznane za próbę przedłużenia postępowania, zwłaszcza w sytuacji braku wykazania przestępczego zamiaru oskarżonego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| W. S. (1) | osoba_fizyczna | oskarżony |
| M. B. (1) | osoba_fizyczna | oskarżyciel posiłkowy – subsydiarny |
| Przedsiębiorstwo Handlowe (...) | spółka | pokrzywdzony |
| F. D. | osoba_fizyczna | świadek/kontrahent |
Przepisy (12)
Główne
k.k. art. 286 § 1
Kodeks karny
k.k. art. 294 § 1
Kodeks karny
k.k. art. 12
Kodeks karny
Pomocnicze
k.p.k. art. 7
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 410
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 170 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 427 § 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 438 § 2,3
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 452 § 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 427 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 437 § 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 193 § 1
Kodeks postępowania karnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak dowodów na zamiar popełnienia przestępstwa oszustwa. • Pokrzywdzony nie dopełnił formalności reklamacyjnych w terminie określonym w umowie. • Adnotacja na fakturze potwierdzająca akceptację specyfikacji przez pokrzywdzonego. • Zgłaszanie zastrzeżeń co do jakości towaru nastąpiło po zakończeniu sezonu choinkowego. • Ustalenia dotyczące jakości towaru i wykonania umowy cywilnej nie wymagają wiadomości specjalnych. • Wniosek dowodowy o opinię biegłego zmierzał do przedłużenia postępowania.
Odrzucone argumenty
Obraza przepisów postępowania (art. 7 i 410 kpk) poprzez dowolną ocenę dowodów. • Błąd w ustaleniach faktycznych dotyczący jakości dostarczonych choinek. • Obraza art. 170 § 1 kpk poprzez bezzasadne oddalenie wniosku dowodowego o wyliczenie wartości transakcji i szkody.
Godne uwagi sformułowania
umowa z dnia 25 października 1999 r. na dostawę choinek („umowa sprzedaży choinek”) została zawarta przez osoby zawodowo prowadzące działalność gospodarczą. • reklamacja winna zostać złożona w ciągu 48 godzin, a brak reklamacji we wskazanym terminie oznaczać miał - zgodnie z treścią umowy - przyjęcie dostarczonych drzewek i ich akceptację. • na fakturze nr (...) z dnia 16 grudnia 1999 r. znajduje się jednoznaczna w swojej treści adnotacja oskarżyciela M. B. (1) o treści „akceptuję powyższą specyfikację jako zgodną z dostawami”. • obdarzenie wiarą w całości lub w części jednych dowodów oraz odmówienie tej wiary innym, jest prawem Sądu, który zetknął się z tymi dowodami bezpośrednio i pozostaje pod ochroną art. 7 k.p.k. • ewentualne nienależyte wykonanie zawartej umowy cywilnej oraz subiektywne przekonanie o pokrzywdzeniu ze strony M. B. (1) , to okoliczności niewystarczające dla przyjęcia, że po stronie oskarżonego W. S. (1) istniał już w chwili zawierania powyższej umowy (...) zamiar kierunkowy doprowadzenia pokrzywdzonego do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w takim rozumieniu, jaki nadaje mu art. 286 § 1 kk. • Znamiennym w tej sprawie jest również to, że pokrzywdzony M. B. (1) zaczął wyraźnie artykułować swoje zastrzeżenia co do jakości dostarczonych drzewek dopiero po zakończeniu „sezonu choinkowego”. • ocena opłacalności ekonomicznej zawartej umowy należy do stron tej umowy, a zwłaszcza F. D. […]
Skład orzekający
Ewa Plawgo
przewodniczący
Maria Mrozik- Sztykiel
sędzia
Grzegorz Miśkiewicz
sędzia (del.) sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja znamion przestępstwa oszustwa w kontekście umów cywilnoprawnych, znaczenie formalnych reklamacji i akceptacji dostawy, rozróżnienie między nieuczciwością cywilną a przestępstwem."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z sezonowym handlem i jakością towaru. Brak odniesienia do nowych technologii czy szerokich zagadnień społecznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak cienka jest granica między nieuczciwością w obrocie cywilnoprawnym a przestępstwem oszustwa, co jest zawsze interesujące dla prawników i przedsiębiorców.
“Czy nieuczciwość w biznesie to od razu oszustwo? Sąd wyjaśnia, gdzie przebiega granica.”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.