II AKA 23/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Apelacyjny we Wrocławiu, rozpoznając apelację prokuratora i oskarżonej od wyroku Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze, uchylił zaskarżony wyrok i umorzył postępowanie karne wobec E. Z. oskarżonej o czyn z art. 286 § 1 kk w związku z art. 294 § 1 kk. Podstawą umorzenia była stwierdzona bezwzględna przyczyna odwoławcza wskazana w art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 11 k.p.k. Sąd Apelacyjny ustalił, że postanowienie o umorzeniu śledztwa z dnia 19 lipca 2011 r. stało się prawomocne, ponieważ M. S. (pośrednik nieruchomości, który poniósł szkodę w wyniku odszkodowania wypłaconego pokrzywdzonym) nie był pokrzywdzonym w rozumieniu przepisów k.p.k. z uwagi na brak bezpośredniego naruszenia jego dobra prawnego przez czyn zarzucany oskarżonej. W związku z tym, że M. S. nie był stroną postępowania, postanowienie o umorzeniu nie musiało być mu doręczane z urzędu. Brak skutecznego zażalenia ze strony faktycznych pokrzywdzonych (D. i B. C.) spowodował prawomocność tego postanowienia. Ponowne prowadzenie postępowania karnego wobec E. Z. wymagało wydania postanowienia w trybie art. 327 § 2 k.p.k., co nie nastąpiło. Sąd uznał, że późniejsza zmiana oceny statusu procesowego M. S. przez prokuratora i doręczenie mu postanowienia, a następnie wniesienie zażalenia, było bezskuteczne. W konsekwencji, prokurator utracił prawo do wniesienia aktu oskarżenia, a Sąd Okręgowy nie dostrzegł tej przeszkody procesowej. Rozstrzygnięcie o kosztach procesu nastąpiło na podstawie art. 632 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 634 k.p.k.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja pojęcia pokrzywdzonego w postępowaniu karnym, zasady prawomocności postanowień o umorzeniu postępowania przygotowawczego oraz warunki wznowienia postępowania.
Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej związanej z prawomocnością postanowień i statusem pokrzywdzonego w kontekście odpowiedzialności pośrednika.
Zagadnienia prawne (3)
Czy postanowienie o umorzeniu postępowania przygotowawczego, które nie zostało doręczone podmiotowi, który później zgłosił się jako pokrzywdzony, może stać się prawomocne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli podmiot ten nie był pokrzywdzonym w rozumieniu przepisów k.p.k. i nie przysługiwało mu prawo do zażalenia.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że M. S. nie był pokrzywdzonym, ponieważ jego dobro prawne (mienie) nie zostało bezpośrednio naruszone przez czyn zarzucany oskarżonej, a jego odpowiedzialność wynikała z nienależytego wykonania umowy pośrednictwa. Brak bezpośredniego naruszenia dobra prawnego wyklucza status pokrzywdzonego.
Czy ponowne prowadzenie postępowania karnego wobec osoby, wobec której wydano prawomocne postanowienie o umorzeniu postępowania przygotowawczego, jest dopuszczalne bez wydania postanowienia o wznowieniu postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, ponowne prowadzenie postępowania jest niedopuszczalne bez wydania postanowienia o wznowieniu postępowania zgodnie z art. 327 § 2 k.p.k.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny stwierdził, że po prawomocnym umorzeniu postępowania przygotowawczego, prokurator nie dysponuje prawem do skargi publicznej, chyba że postępowanie zostanie wznowione w przewidziany prawem sposób. Brak takiego wznowienia skutkuje niemożnością wniesienia aktu oskarżenia.
Kto jest pokrzywdzonym w rozumieniu Kodeksu postępowania karnego w przypadku oszustwa przy sprzedaży nieruchomości, gdy pośrednik nieruchomości ponosi odpowiedzialność cywilną wobec kupujących?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Pokrzywdzonym jest ten, czyje dobro prawne zostało bezpośrednio naruszone lub zagrożone przestępstwem. Pośrednik nieruchomości, którego odpowiedzialność wynika z nienależytego wykonania umowy, nie jest pokrzywdzonym, jeśli jego szkoda jest pośrednia.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny podkreślił wymóg bezpośredniości naruszenia lub zagrożenia dobra prawnego dla uznania kogoś za pokrzywdzonego. W przypadku pośrednika, jego szkoda majątkowa wynikająca z odpowiedzialności cywilnej jest skutkiem pośrednim, a nie bezpośrednim następstwem czynu zarzucanego sprzedającemu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| E. Z. | osoba_fizyczna | oskarżona |
| D. C. | osoba_fizyczna | pokrzywdzony |
| B. C. | osoba_fizyczna | pokrzywdzony |
| M. S. (1) | osoba_fizyczna | pokrzywdzony (kwestionowany status) |
| A. Z. | osoba_fizyczna | syn oskarżonej (pełnomocnik do sprzedaży mieszkania) |
| Prokuratura Rejonowa w Jeleniej Górze | organ_państwowy | oskarżyciel publiczny |
Przepisy (11)
Główne
k.p.k. art. 439 § 1
Kodeks postępowania karnego
Uchylenie zaskarżonego orzeczenia następuje, jeśli zachodzi jedna z uchybień wymienionych w pkt. 1-11, niezależnie od granic zaskarżenia, podniesionych zarzutów i wpływu uchybienia na treść orzeczenia.
k.p.k. art. 17 § 1
Kodeks postępowania karnego
Umorzenie postępowania następuje m.in. gdy zachodzi ujemna przesłanka procesowa (pkt 11) lub gdy czyn nie zawiera znamion czynu zabronionego (pkt 1).
k.p.k. art. 327 § 2
Kodeks postępowania karnego
Wznowienie postępowania umorzonego jest możliwe jedynie wobec osoby, która uprzednio występowała już w tym postępowaniu w charakterze podejrzanego, i wymaga postanowienia prokuratora nadrzędnego.
k.p.k. art. 49 § 1
Kodeks postępowania karnego
Definicja pokrzywdzonego - osoba, której dobro prawne zostało bezpośrednio naruszone lub zagrożone przestępstwem.
Pomocnicze
k.k. art. 286 § 1
Kodeks karny
Podstawa prawna zarzucanego czynu - oszustwo.
k.k. art. 294 § 1
Kodeks karny
Podstawa prawna zarzucanego czynu - oszustwo w stosunku do mienia znacznej wartości.
k.p.k. art. 327 § 1
Kodeks postępowania karnego
Możliwość podjęcia na nowo umorzonego postępowania przygotowawczego.
k.p.k. art. 306 § 1
Kodeks postępowania karnego
Prawo do zażalenia na postanowienie o umorzeniu postępowania przysługuje stronom.
k.p.k. art. 299 § 1
Kodeks postępowania karnego
Stronami w postępowaniu przygotowawczym są pokrzywdzony i podejrzany.
k.p.k. art. 632 § 2
Kodeks postępowania karnego
Podstawa do obciążenia Skarbu Państwa kosztami procesu w przypadku uchylenia wyroku i umorzenia postępowania.
k.p.k. art. 634
Kodeks postępowania karnego
Podstawa do obciążenia Skarbu Państwa kosztami procesu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Postanowienie o umorzeniu postępowania przygotowawczego z dnia 19 lipca 2011 r. stało się prawomocne, ponieważ M. S. nie był pokrzywdzonym w rozumieniu k.p.k., a zatem nie przysługiwało mu prawo do zażalenia. • Ponowne prowadzenie postępowania karnego wobec oskarżonej było niedopuszczalne bez wydania postanowienia o wznowieniu postępowania zgodnie z art. 327 § 2 k.p.k.
Odrzucone argumenty
Argumenty apelacji obrońcy oskarżonej dotyczące obrazu przepisów postępowania i prawa materialnego, które nie zostały rozpoznane z powodu uwzględnienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej.
Godne uwagi sformułowania
Zaistniały w postępowaniu karnym, prowadzonym wobec oskarżonej E. Z., układ procesowy doprowadził Sąd Apelacyjny do ustalenia zaistnienia jednej z tzw. bezwzględnych przyczyn odwoławczych tj. wymienionej w art.439 § 1 pkt.9 k.p.k. • Zgodnie z art.439 § 1 k.p.k. niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów oraz wpływu uchybienia na treść orzeczenia sąd odwoławczy uchyla zaskarżone orzeczenie jeśli zachodzi jedno z uchybień wymienionych w pkt.od 1 do 11 tego przepisu. • Zdaniem Sądu Apelacyjnego, z powodów niżej wskazanych nim nie jest [pokrzywdzonym]. • Pokrzywdzonym jest każdy podmiot, którego dobro prawne zostało bezpośrednio dotknięte przestępstwem, a zatem bezpośredniość naruszenia lub zagrożenia dobra prawnego jest podstawowym wyznacznikiem pokrzywdzenia dla celów postępowania. • Wymaganie to w znacznym stopniu ogranicza krąg podmiotów, którym w świetle prawa karnego procesowego przysługuje status pokrzywdzonego, eliminując z kręgu pokrzywdzonych przestępstwem te wszystkie podmioty, które wprawdzie mogą być dotknięte czynem przestępnym, lecz tylko w sposób pośredni.
Skład orzekający
Piotr Kaczmarek
przewodniczący-sprawozdawca
Andrzej Kot
sędzia
Robert Zdych
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia pokrzywdzonego w postępowaniu karnym, zasady prawomocności postanowień o umorzeniu postępowania przygotowawczego oraz warunki wznowienia postępowania."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej związanej z prawomocnością postanowień i statusem pokrzywdzonego w kontekście odpowiedzialności pośrednika.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak kluczowe znaczenie mają formalne aspekty procedury karnej i precyzyjne rozumienie pojęć prawnych (jak 'pokrzywdzony') dla ostatecznego rozstrzygnięcia, nawet w przypadku poważnych zarzutów.
“Wyrok uchylony przez błąd proceduralny: czy można było wznowić postępowanie po latach?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.