II AKa 10/26Utrzymanie wyroku odszkodowanie za represje 2
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wniosku o odszkodowanie i zadośćuczynienie od Skarbu Państwa, złożonego przez dzieci T. L., który został skazany wyrokiem Wojskowego Sądu Rejonowego w Bydgoszczy z 1946 roku na 7 lat więzienia za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego. Sąd Okręgowy w Świdnicy zasądził na rzecz każdego z wnioskodawców kwoty po 45 000 zł zadośćuczynienia i 5 511,72 zł odszkodowania, oddalając pozostałe wnioski. Wnioskodawcy zaskarżyli wyrok w części oddalającej ich żądania, domagając się znacznie wyższych kwot. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu utrzymał w mocy zaskarżony wyrok, uznając apelację za bezzasadną. Sąd odwoławczy szczegółowo analizował zarzuty apelacji dotyczące obrazy przepisów prawa materialnego i procesowego, a także błędu w ustaleniach faktycznych. Stwierdzono, że Sąd Okręgowy prawidłowo ocenił materiał dowodowy i zastosował przepisy ustawy o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych oraz Kodeksu cywilnego. Kwota zadośćuczynienia została uznana za adekwatną do doznanej krzywdy, biorąc pod uwagę czas pozbawienia wolności i warunki izolacji, a także brak możliwości precyzyjnego ustalenia rozmiaru cierpień. Podobnie, w zakresie odszkodowania, sąd uznał, że wnioskodawcy nie wykazali szkody w zakresie przekraczającym zasądzone kwoty, a zastosowane metody obliczeniowe (kwota netto, waloryzacja) były prawidłowe. Sąd Apelacyjny podkreślił, że ciężar udowodnienia wysokości roszczenia spoczywa na wnioskodawcach, a przepisy Kodeksu postępowania cywilnego, w tym art. 322 k.p.c., nie mogły zostać zastosowane z uwagi na brak wykazania podstawowej szkody. W konsekwencji, apelacja została oddalona, a wydatki postępowania odwoławczego ponosi Skarb Państwa.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUstalanie wysokości odszkodowania i zadośćuczynienia za krzywdy i szkody wynikłe z represji komunistycznych, w szczególności w kontekście braku pełnej dokumentacji dowodowej i stosowania przepisów k.p.k. oraz k.c.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawą lutową i represjami z lat 40. XX wieku. Metodyka obliczania odszkodowania i zadośćuczynienia może być przedmiotem dalszych interpretacji.
Zagadnienia prawne (3)
Czy zasądzone przez Sąd Okręgowy kwoty odszkodowania i zadośćuczynienia za krzywdy doznane przez T. L. w wyniku represji komunistycznych są adekwatne do poniesionej szkody i doznanej krzywdy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zasądzone kwoty są adekwatne. Sąd Apelacyjny utrzymał w mocy wyrok Sądu Okręgowego, uznając, że kwoty te są odpowiednie do rozmiaru krzywdy i szkody, a apelacja nie wykazała błędów w ocenie dowodów ani naruszenia prawa.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny szczegółowo analizował zarzuty apelacji dotyczące wysokości zadośćuczynienia i odszkodowania. Stwierdzono, że Sąd Okręgowy prawidłowo ocenił materiał dowodowy, uwzględniając brak możliwości precyzyjnego ustalenia rozmiaru krzywdy i szkody. Kwota zadośćuczynienia została uznana za adekwatną do warunków izolacji i rozłąki z bliskimi, a odszkodowanie zostało obliczone zgodnie z obowiązującymi zasadami, uwzględniając utracone wynagrodzenie netto i wartość utraconych pieniędzy.
Czy Sąd Okręgowy prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego (ustawa lutowa, Kodeks cywilny) oraz procesowego (Kodeks postępowania karnego) przy ustalaniu wysokości odszkodowania i zadośćuczynienia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, Sąd Okręgowy prawidłowo zastosował przepisy prawa. Sąd Apelacyjny odrzucił zarzuty apelacji dotyczące obrazy przepisów prawa materialnego i procesowego, uznając, że ocena dowodów była wszechstronna, a ustalenia faktyczne zgodne z materiałem dowodowym.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny odniósł się do zarzutów naruszenia art. 7 k.p.k., art. 410 k.p.k., art. 322 k.p.c., art. 8 ust. 1 ustawy lutowej, art. 445 k.c., art. 448 k.c. oraz art. 552 § 1 k.p.k. Stwierdzono, że Sąd Okręgowy dokonał prawidłowej oceny dowodów, a zarzuty apelacji w istocie dotyczyły jedynie kwestionowania ustalonej wysokości świadczeń, a nie błędów w stosowaniu prawa.
Czy w przypadku braku możliwości ścisłego udowodnienia wysokości szkody, sąd może zastosować art. 322 k.p.c. w postępowaniu o odszkodowanie na podstawie ustawy lutowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w tej sprawie nie było podstaw do zastosowania art. 322 k.p.c., ponieważ wnioskodawcy nie wykazali nawet podstawowego faktu poniesienia szkody.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny wyjaśnił, że art. 322 k.p.c. może być zastosowany jedynie w sytuacji, gdy szkoda została wykazana co do zasady, a jej dokładne udowodnienie jest niemożliwe lub nader utrudnione. W niniejszej sprawie wnioskodawcy nie udowodnili poniesienia szkody ponad zasądzone kwoty, co wykluczało zastosowanie tej instytucji.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. B. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| A. L. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| T. S. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Skarb Państwa | organ_państwowy | odpowiedzialny za wypłatę odszkodowania |
| Marcin Zarowny | inne | prokurator |
Przepisy (16)
Główne
ustawa lutowa art. 8 § 1
Ustawa o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego
Osobie, wobec której stwierdzono nieważność orzeczenia represyjnego, przysługuje od Skarbu Państwa odszkodowanie za szkodę i zadośćuczynienie za krzywdę. W razie śmierci uprawnienie przechodzi na małżonka, dzieci i rodziców.
Pomocnicze
ustawa lutowa art. 8 § 3
Ustawa o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego
W postępowaniu o odszkodowanie i zadośćuczynienie stosuje się odpowiednio przepisy rozdziału 58 Kodeksu postępowania karnego, z wyjątkiem art. 555.
k.c. art. 445 § 1
Kodeks cywilny
Zadośćuczynienie za doznaną krzywdę.
k.c. art. 445 § 2
Kodeks cywilny
Odszkodowanie za szkody wynikłe z naruszenia dóbr osobistych.
k.c. art. 448
Kodeks cywilny
Zadośćuczynienie za krzywdę w przypadku naruszenia dóbr osobistych.
k.p.k. art. 427 § 1
Kodeks postępowania karnego
Wniesienie apelacji.
k.p.k. art. 427 § 2
Kodeks postępowania karnego
Zakres zaskarżenia apelacją.
k.p.k. art. 437 § 1
Kodeks postępowania karnego
Utrzymanie w mocy zaskarżonego wyroku.
k.p.k. art. 437 § 2
Kodeks postępowania karnego
Zmiana lub uchylenie wyroku.
k.p.k. art. 7
Kodeks postępowania karnego
Zasady oceny dowodów.
k.p.k. art. 410
Kodeks postępowania karnego
Granice apelacji.
k.p.c. art. 322
Kodeks postępowania cywilnego
Zasądzenie odpowiedniej sumy w przypadku niemożności ścisłego udowodnienia wysokości żądania.
k.p.k. art. 558
Kodeks postępowania karnego
Stosowanie przepisów k.p.c. w postępowaniu o odszkodowanie.
k.c. art. 6
Kodeks cywilny
Ciężar dowodu.
k.p.k. art. 5 § 2
Kodeks postępowania karnego
Zasada rozstrzygania wątpliwości na korzyść oskarżonego (stosowana per analogiam).
k.p.k. art. 624 § 1
Kodeks postępowania karnego
Obciążenie Skarbu Państwa kosztami postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zasądzone kwoty odszkodowania i zadośćuczynienia są adekwatne do doznanej krzywdy i poniesionej szkody. • Sąd Okręgowy prawidłowo ocenił materiał dowodowy i zastosował przepisy prawa. • Brak podstaw do zastosowania art. 322 k.p.c. z uwagi na niewykazanie szkody co do zasady. • Ciężar udowodnienia wysokości roszczenia spoczywa na wnioskodawcach. • Utracone zarobki stanowią szkodę w wysokości wynagrodzenia netto.
Odrzucone argumenty
Obraza przepisów prawa materialnego (ustawa lutowa, k.c.) poprzez błędną wykładnię skutkującą zaniżeniem kwot zadośćuczynienia i odszkodowania. • Obraza przepisów postępowania (k.p.k.) poprzez dowolną ocenę dowodów i pominięcie istotnych okoliczności. • Błąd w ustaleniach faktycznych dotyczący rozmiaru krzywdy T. L. • Niewłaściwe zastosowanie art. 322 k.p.c. lub brak jego zastosowania. • Naruszenie zasad wynikających z art. 4 i 5 § 2 k.p.k. poprzez brak pełnej kompensacji szkody. • Błędna wykładnia art. 8 ust. 1 ustawy lutowej w zw. z art. 552 § 1 k.p.k. poprzez przyjęcie wynagrodzenia netto zamiast brutto.
Godne uwagi sformułowania
odpowiednie zadośćuczynienie za krzywdę T. L. doznaną na skutek wydania i wykonania wyroku Wojskowego Sądu Rejonowego w Bydgoszczy z dnia 11 grudnia 1946 roku • kwota zadośćuczynienia w wysokości 30 000 zł za każdy miesiąc pozbawienia wolności odpowiada wielkości doznanej przez T. L. krzywdy • odpowiednia suma pieniężna mającej zadośćuczynić cierpieniom doznanym przez osobę represjonowaną wskutek naruszenia dóbr osobistych • ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne • w wypadku utraconych zarobków szkodę stanowi równowartość utraconego wynagrodzenia netto
Skład orzekający
Andrzej Kot
przewodniczący-sprawozdawca
Robert Zdych
sędzia
Edyta Gajgał
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalanie wysokości odszkodowania i zadośćuczynienia za krzywdy i szkody wynikłe z represji komunistycznych, w szczególności w kontekście braku pełnej dokumentacji dowodowej i stosowania przepisów k.p.k. oraz k.c."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawą lutową i represjami z lat 40. XX wieku. Metodyka obliczania odszkodowania i zadośćuczynienia może być przedmiotem dalszych interpretacji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy odszkodowania za krzywdy doznane w wyniku represji komunistycznych, co ma znaczenie historyczne i społeczne. Pokazuje trudności w dochodzeniu sprawiedliwości po latach i proces ustalania wysokości świadczeń.
“Po 80 latach od skazania, sąd rozstrzyga o odszkodowaniu za krzywdy komunistyczne: ile warte jest ludzkie cierpienie?”
Dane finansowe
zadośćuczynienie: 45 000 PLN
odszkodowanie: 5511,72 PLN
koszty zastępstwa procesowego: 240 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.