I UZ 8/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał zażalenie J.R. na postanowienie Sądu Apelacyjnego, które odrzuciło jej skargę kasacyjną. Sprawa dotyczyła ustalenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne dla pracownika T.W. Sąd Apelacyjny uznał, że J.R., mimo że była byłym członkiem zarządu spółki, nie miała statusu strony ani zainteresowanej w postępowaniu, ponieważ decyzja organu rentowego nie wpływała bezpośrednio na jej prawa i obowiązki. J.R. twierdziła, że jako osoba ponosząca osobistą odpowiedzialność za zobowiązania spółki na podstawie art. 299 k.s.h., powinna być uznana za stronę. Sąd Najwyższy oddalił zażalenie, podkreślając, że status strony w sprawach ubezpieczeniowych jest ściśle określony przez przepisy k.p.c. i wymaga bezpośredniego wpływu decyzji na prawa lub obowiązki. Sąd wyjaśnił różnicę między stroną postępowania (ubezpieczony, inna osoba, której praw i obowiązków dotyczy decyzja) a zainteresowanym, którego prawa lub obowiązki zależą od rozstrzygnięcia sprawy. Wskazał, że J.R. nie była adresatem decyzji organu rentowego ani nie wykazała bezpośredniego wpływu rozstrzygnięcia na jej prawa, co wykluczało jej status strony i możliwość wniesienia skargi kasacyjnej. Sąd odwołał się do ugruntowanego orzecznictwa, zgodnie z którym brak wezwania zainteresowanego do udziału w sprawie nie powoduje nieważności postępowania, a jedynie może stanowić podstawę zarzutu apelacyjnego lub kasacyjnego, jeśli zainteresowany jest stroną.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie kręgu stron i zainteresowanych w postępowaniach sądowych z zakresu ubezpieczeń społecznych, w szczególności w kontekście odpowiedzialności byłych członków zarządu spółek.
Dotyczy specyficznej sytuacji ustalania podstawy wymiaru składek dla pracownika i potencjalnej odpowiedzialności byłego członka zarządu.
Zagadnienia prawne (2)
Czy osoba będąca byłym członkiem zarządu spółki, ponosząca osobistą odpowiedzialność za jej zobowiązania (w tym składkowe) na podstawie art. 299 k.s.h., ma status strony lub zainteresowanego w postępowaniu sądowym dotyczącym ustalenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne pracownika tej spółki?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, taka osoba nie ma statusu strony ani zainteresowanego, jeśli decyzja organu rentowego nie wpływa bezpośrednio na jej prawa i obowiązki.
Uzasadnienie
Status strony w sprawach ubezpieczeniowych jest ściśle określony przez k.p.c. i wymaga bezpośredniego wpływu decyzji na prawa lub obowiązki. Odpowiedzialność z art. 299 k.s.h. ma charakter wtórny i nie przesądza o statusie strony w postępowaniu dotyczącym ustalenia podstawy wymiaru składek dla pracownika.
Czy brak wezwania do udziału w postępowaniu osoby, która mogłaby być zainteresowana, powoduje nieważność postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, brak wezwania zainteresowanego, który nie uzyskał statusu strony, nie powoduje nieważności postępowania. Może być podstawą zarzutu apelacyjnego lub kasacyjnego dotyczącego wpływu na wynik sprawy.
Uzasadnienie
Nieważność postępowania z powodu pozbawienia możności obrony praw zachodzi tylko w stosunku do strony w znaczeniu prawnotechnicznym. Zainteresowany, który nie został wezwany do udziału w sprawie i nie uzyskał statusu strony, nie jest stroną w rozumieniu k.p.c., a zatem nie można go pozbawić możności obrony jego praw w sposób skutkujący nieważnością postępowania.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| T.W. | osoba_fizyczna | odwołujący |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. | instytucja | organ rentowy |
| Przedsiębiorstwo [...] P. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w D. | spółka | płatnik składek |
| J.R. | osoba_fizyczna | zainteresowana (wnosząca zażalenie) |
| Prokuratura Regionalna w K. | organ_państwowy | uczestnik |
Przepisy (11)
Główne
k.p.c. art. 477¹¹ § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Określa krąg stron w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych: ubezpieczony, inna osoba, której praw i obowiązków dotyczy zaskarżona decyzja, organ rentowy, wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności i zainteresowany.
k.p.c. art. 477¹¹ § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Definiuje zainteresowanego jako tego, czyje prawa lub obowiązki zależą od rozstrzygnięcia sprawy.
Pomocnicze
k.p.c. art. 476 § § 5 pkt 2
Kodeks postępowania cywilnego
Definiuje pojęcie 'ubezpieczony' na potrzeby postępowania.
k.p.c. art. 477¹⁴ § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy skutków oddalenia odwołania przez sąd.
k.p.c. art. 477¹⁴ § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy skutków zmiany decyzji przez sąd.
k.p.c. art. 379 § pkt 5
Kodeks postępowania cywilnego
Określa nieważność postępowania w przypadku pozbawienia strony możności obrony praw.
k.s.h. art. 299
Kodeks spółek handlowych
Reguluje osobistą odpowiedzialność członków zarządu za zobowiązania spółki.
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Gwarantuje prawo do sądu.
k.p.c. art. 394¹ § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje postępowanie zażaleniowe.
k.p.c. art. 398¹ § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Określa prawo do wniesienia skargi kasacyjnej.
k.p.c. art. 398⁶ § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Określa skutki niedopuszczalności skargi kasacyjnej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
J.R. nie posiadała statusu strony w postępowaniu, gdyż decyzja organu rentowego nie wpływała bezpośrednio na jej prawa i obowiązki. • Odpowiedzialność z art. 299 k.s.h. nie nadaje automatycznie statusu strony w postępowaniu dotyczącym ustalenia podstawy wymiaru składek dla pracownika. • Brak wezwania zainteresowanego do udziału w sprawie nie powoduje nieważności postępowania, jeśli nie uzyskał on statusu strony.
Odrzucone argumenty
J.R. jako były członek zarządu, ponoszący osobistą odpowiedzialność za zobowiązania spółki (art. 299 k.s.h.), powinna być uznana za stronę lub zainteresowaną w sprawie. • Pominięcie J.R. w postępowaniu skutkuje nieważnością postępowania na podstawie art. 379 pkt 5 k.p.c. • Odrzucenie skargi kasacyjnej narusza prawo do sądu gwarantowane przez Konstytucję RP, EKPC i MPPO.
Godne uwagi sformułowania
o tym, czy konkretna osoba posiada status zainteresowanego ze względu na przedmiot postępowania w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych, przesądza nie jej subiektywne przekonanie, ale obiektywna okoliczność, że w danym wypadku prawa lub obowiązki tej osoby „zależą” od rozstrzygnięcia sprawy. • Stroną jest przy tym jedynie osoba uczestnicząca w procesie w tym charakterze, a nie osoba, która powinna lub może być stroną. • Nieważność postępowania z powodu pozbawienia możności obrony praw zachodzi zatem tylko w stosunku do strony w znaczeniu prawnotechnicznym, a nie w stosunku do podmiotu, który nie uzyskał przymiotu strony, choćby postępowanie bezpośrednio go dotyczyło.
Skład orzekający
Katarzyna Gonera
przewodniczący
Halina Kiryło
sprawozdawca
Maciej Pacuda
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie kręgu stron i zainteresowanych w postępowaniach sądowych z zakresu ubezpieczeń społecznych, w szczególności w kontekście odpowiedzialności byłych członków zarządu spółek."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji ustalania podstawy wymiaru składek dla pracownika i potencjalnej odpowiedzialności byłego członka zarządu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa wyjaśnia kluczowe kwestie proceduralne dotyczące statusu strony w sprawach ZUS, co jest istotne dla wielu przedsiębiorców i osób związanych z zarządzaniem spółkami. Wyjaśnienie odpowiedzialności byłych członków zarządu jest praktyczne.
“Czy były członek zarządu zawsze odpowiada za długi ZUS i ma prawo do sądu w każdej sprawie? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.