I USK 157/26Odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej zbieg świadczeń rolniczych
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w składzie sędzi Agnieszki Żywickiej rozpoznał skargę kasacyjną R.D. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 17 listopada 2023 r., który oddalił apelację od wyroku Sądu Okręgowego w Zielonej Górze z dnia 9 maja 2022 r. Sprawa dotyczyła odmowy przyznania R.D. prawa do wypłaty w zbiegu emerytury pracowniczej i emerytury rolniczej. Sądy niższych instancji uznały, że zastosowanie ma art. 33 ust. 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, zgodnie z którym ubezpieczony ma prawo do wypłaty świadczenia korzystniejszego, w tym przypadku emerytury rolniczej, ponieważ przyznana emerytura pracownicza była w tej samej wysokości co najniższa emerytura rolnicza. Skarżąca wniosła skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów Konstytucji RP (zasada równego traktowania, ochrona praw nabytych), przepisów prawa materialnego (m.in. art. 22 ust. 3, art. 33 ust. 2, art. 107 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników) oraz przepisów proceduralnych (k.p.c., k.p.a.). Wnioskowała o przyjęcie skargi do rozpoznania, wskazując na istotne zagadnienia prawne dotyczące wykładni przepisów o zbiegu świadczeń. Sąd Najwyższy, analizując wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania, stwierdził, że nie spełnia on wymogów formalnych i merytorycznych określonych w art. 398^9 § 1 k.p.c. Sąd uznał, że przedstawione zagadnienia prawne nie są istotne, a wykładnia przepisów nie budzi wątpliwości orzeczniczych, powołując się na utrwalone orzecznictwo Sądu Najwyższego, w tym wyroki z dnia 10 lutego 2010 r. (II UK 155/09) i 14 listopada 2007 r. (II UK 63/07). W konsekwencji, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Orzeczono również o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oraz odstąpiono od obciążania strony kosztami postępowania kasacyjnego strony pozwanej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUzasadnienie odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania z powodu braku istotnych zagadnień prawnych i utrwalonej wykładni przepisów w sprawach dotyczących zbiegu świadczeń emerytalnych rolniczych i pracowniczych.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej i proceduralnej związanej ze skargą kasacyjną. Interpretacja przepisów o zbiegu świadczeń jest już utrwalona.
Zagadnienia prawne (4)
Czy obecnie obowiązująca ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników pozbawia prawa do wypłaty obu świadczeń, w przypadku gdy ubezpieczony posiada prawo do świadczeń z dwóch różnych tytułów otrzymanych w odmiennych stanach prawnych (renta rolnicza przekształcona w emeryturę rolniczą oraz emerytura pracownicza)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, ustawa ta nie pozbawia prawa do wypłaty obu świadczeń w sytuacji, gdy prawo do świadczenia rolniczego zostało nabyte na podstawie przepisów dotychczasowych, a świadczenie pracownicze zostało przyznane.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołuje się na utrwalone orzecznictwo, które wskazuje, że art. 107 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników pozwala na wypłatę świadczeń w zbiegu, jeśli prawo do świadczenia rolniczego zostało ustalone na zasadach dotychczasowych (przed wejściem w życie ustawy z 1990 r.) i istniało prawo do innego świadczenia (nierolniczego) w dniu wejścia w życie tej ustawy lub zostało ono przyznane do 31 grudnia 1988 r.
Czy interpretacja przepisu art. 33 ust. 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, używającego pojęcia „zbieg prawa do emerytury lub renty przysługującej na podstawie ustawy z prawem do emerytury lub renty z innego ubezpieczenia społecznego”, obejmuje sytuacje otrzymania przez rolnika prawa do świadczeń z ubezpieczenia rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz prawa do świadczeń z innego ubezpieczenia społecznego uzyskanych w odmiennych stanach prawnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, przepis ten obejmuje takie sytuacje, co skutkuje prawem do świadczenia korzystniejszego.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny, a za nim Sąd Najwyższy, uznał, że art. 33 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników ma zastosowanie, gdy przyznano prawo do emerytury rolniczej i emerytury pracowniczej, a ubezpieczony ma prawo do świadczenia korzystniejszego.
Czy wykładnia art. 107 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, przy uwzględnieniu zasady prymatu wykładni zgodnej z Konstytucją RP, otwiera możliwość wypłaty emerytury lub renty za gospodarstwo rolne przekazane przed wejściem w życie ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. na zasadach dotychczasowych tym rolnikom, którzy w dniu wejścia w życie tego przepisu nie mieli jeszcze ustalonego prawa do innego świadczenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, art. 107 ust. 1 nie obejmuje takich sytuacji.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołuje się na wyroki, które jednoznacznie interpretują art. 107 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, wskazując, że zasady dotychczasowe dotyczą tylko tych rolników, którzy mieli ustalone prawo do innego świadczenia (nierolniczego) w dniu wejścia w życie ustawy lub do 31 grudnia 1988 r.
Czy skarga kasacyjna spełnia wymogi przyjęcia do rozpoznania zgodnie z art. 398^9 § 1 k.p.c. (istotne zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów budzących wątpliwości lub rozbieżności w orzecznictwie, nieważność postępowania, oczywista zasadność)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, skarga kasacyjna nie kwalifikuje się do przyjęcia do rozpoznania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że skarżąca nie wykazała istnienia istotnego zagadnienia prawnego ani potrzeby wykładni przepisów budzących wątpliwości lub rozbieżności w orzecznictwie. Przedstawione zagadnienia prawne nie są istotne, a wykładnia przepisów jest utrwalona w orzecznictwie SN.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| R.D. | osoba_fizyczna | odwołująca się |
| Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział Regionalny w Zielonej Górze | instytucja | organ |
| Skarb Państwa - kasa Sądu Apelacyjnego w Poznaniu | organ_państwowy | pozwanego |
Przepisy (16)
Główne
UbezpSpołRoln art. 33 § ust. 2
Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników
Przepis ten reguluje zbieg prawa do emerytury lub renty rolniczej z prawem do emerytury lub renty z innego ubezpieczenia społecznego, przyznając prawo do świadczenia korzystniejszego.
k.p.c. art. 398^9 § § 1 pkt 1-4
Kodeks postępowania cywilnego
Określa przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania przez Sąd Najwyższy.
k.p.c. art. 398^9 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Pomocnicze
UbezpSpołRoln art. 107 § ust. 1
Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników
Przepis ten dotyczy wypłaty emerytur lub rent za gospodarstwo rolne przekazane przed wejściem w życie ustawy z 1990 r., na zasadach dotychczasowych, tylko tym rolnikom, którzy mieli ustalone prawo do innego świadczenia (nierolniczego) w dniu wejścia w życie tej ustawy lub do 31 grudnia 1988 r.
SysUbezpSpoł art. 2a § ust. 2
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Konst. RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada ochrony praw nabytych.
Konst. RP art. 32 § ust. 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada równości wobec prawa.
Konst. RP art. 67 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do zabezpieczenia społecznego.
k.p.c. art. 398^4 § § 1 pkt 3) oraz § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 2 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 177 § § 1 pkt 3
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2 i pkt 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.c. art. 378 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 387 § § 21
Kodeks postępowania cywilnego
Ustawa z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin
Przepisy dotychczasowe, na podstawie których przyznano prawo do renty w zamian za przekazanie gospodarstwa rolnego.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu art. 15 § § 15 ust. 2 i § 16 ust. 4 pkt 2
Podstawa do orzeczenia o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skarga kasacyjna nie spełnia wymogów formalnych i merytorycznych do przyjęcia jej do rozpoznania. • Przedstawione zagadnienia prawne nie są istotne. • Wykładnia przepisów prawa jest utrwalona w orzecznictwie Sądu Najwyższego.
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów Konstytucji RP (zasada równego traktowania, ochrona praw nabytych). • Naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 22 ust. 3, art. 33 ust. 2, art. 107 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników). • Naruszenie przepisów proceduralnych (k.p.c., k.p.a.). • Brak ustosunkowania się przez sąd II instancji do zarzutów apelacji.
Godne uwagi sformułowania
Skarga kasacyjna nie kwalifikowała się do przyjęcia jej do rozpoznania. • Sąd Najwyższy w ramach przedsądu bada tylko wskazane w skardze okoliczności uzasadniające przyjęcie jej do rozpoznania, nie analizuje zaś podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia. • Zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 398^9 § 1 pkt 1 k.p.c. jest problem nowy, który nie został do tej pory bezpośrednio rozwiązany w orzecznictwie Sądu Najwyższego i dla którego rozwikłania dotychczasowe orzecznictwo jest niewystarczające. • Przedmiotowa skarga kasacyjna nie spełnia tak określonych przesłanek, gdyż sformułowane przez skarżącą zagadnienia prawne nie są istotne, zaś wykładnia przepisów nie wzbudza wątpliwości orzeczniczej.
Skład orzekający
Agnieszka Żywicka
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania z powodu braku istotnych zagadnień prawnych i utrwalonej wykładni przepisów w sprawach dotyczących zbiegu świadczeń emerytalnych rolniczych i pracowniczych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej i proceduralnej związanej ze skargą kasacyjną. Interpretacja przepisów o zbiegu świadczeń jest już utrwalona.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia zbiegu świadczeń emerytalnych, ale rozstrzygnięcie koncentruje się na formalnych przesłankach przyjęcia skargi kasacyjnej, a nie na meritum.
“Sąd Najwyższy odrzuca skargę ws. zbiegu emerytur: czy można pobierać dwa świadczenia?”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.