I SA/Wa 2457/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi M. Z., L. P., W. R. i N. S. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 listopada 2023 r., która utrzymała w mocy decyzję Wojewody Małopolskiego o umorzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Starosty Powiatowego z 1949 r. o przejęciu nieruchomości na własność Skarbu Państwa. Wojewoda umorzył postępowanie na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r., który nakazuje umorzenie postępowań w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, wszczętych po upływie 30 lat od doręczenia lub ogłoszenia decyzji i niezakończonych przed wejściem w życie ustawy. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów Konstytucji RP, w tym zasad państwa prawnego, zaufania obywateli do państwa i prawa, ochrony własności oraz prawa do sądu, argumentując, że przepis ten działa wstecz i pozbawia ich możliwości dochodzenia odszkodowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę. Sąd uznał, że wprowadzenie 30-letniego terminu na wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji było konieczne w celu stabilizacji prawnej i wynikało z wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Podkreślono, że zasada pewności obrotu prawnego i trwałości decyzji administracyjnej przeważa nad zasadami rekompensowania szkody po tak długim okresie. Sąd stwierdził, że orzeczenie z 1949 r. zostało doręczone 1 czerwca 1951 r., a wniosek o stwierdzenie nieważności złożono 16 października 2018 r., co oznacza upływ ponad 67 lat. W związku z tym, umorzenie postępowania było obligatoryjne na mocy ustawy, a zaskarżona decyzja jedynie to potwierdzała. Sąd nie znalazł podstaw do kwestionowania zgodności przepisu z Konstytucją, wskazując, że do tego powołany jest Trybunał Konstytucyjny, a w przypadku stwierdzenia niekonstytucyjności, skarżący będą mogli żądać wznowienia postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących umarzania postępowań administracyjnych po upływie 30 lat, zasada pewności prawa i trwałości decyzji administracyjnych w kontekście zmian legislacyjnych.
Dotyczy spraw, w których postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji zostało wszczęte po upływie 30 lat od jej doręczenia, a także kwestii związanych z nowelizacją KPA z 2021 r.
Zagadnienia prawne (3)
Czy przepis art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, który nakazuje umorzenie postępowań w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczętych po upływie 30 lat od doręczenia decyzji, może być stosowany do postępowań wszczętych przed wejściem w życie tej ustawy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, przepis ten ma zastosowanie, a postępowanie wszczęte po upływie 30 lat od doręczenia decyzji podlega umorzeniu z mocy prawa.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wprowadzenie 30-letniego terminu na wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji było konieczne dla stabilizacji prawnej i wynikało z wyroku Trybunału Konstytucyjnego, a zasada pewności obrotu prawnego przeważa nad interesem strony po tak długim okresie.
Czy art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. jest niezgodny z Konstytucją RP (zasady państwa prawnego, zaufania do państwa i prawa, ochrony własności, prawa do sądu)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd nie znalazł podstaw do stwierdzenia niezgodności przepisu z Konstytucją, uznając, że jego wprowadzenie było proporcjonalne i służyło stabilizacji prawnej.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że do oceny konstytucyjności ustaw powołany jest Trybunał Konstytucyjny, a w tym przypadku przepis służył ochronie interesu publicznego i stabilizacji prawnej, a okres 30 lat był wystarczający do dochodzenia swoich praw.
Czy umorzenie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji z 1949 r. z powodu upływu 30 lat od doręczenia narusza prawo do wynagrodzenia za szkodę wyrządzoną niezgodnym z prawem działaniem organu?
Odpowiedź sądu
Nie, umorzenie postępowania nie pozbawia strony możliwości dochodzenia odszkodowania na drodze cywilnej po stwierdzeniu niezgodności decyzji z prawem, ale nie może być podstawą do generowania indywidualnej sprawy administracyjnej.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że roszczenie odszkodowawcze jest odrębną kwestią, a umorzenie postępowania administracyjnego z powodu upływu terminu nie uniemożliwia dochodzenia odszkodowania na drodze cywilnej, zgodnie z art. 160 § 1 k.p.a. i art. 4171 § 2 k.c.
Przepisy (23)
Główne
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego art. 2 § ust. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. art. 151
Pomocnicze
k.p.a. art. 156 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 158 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 104 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1 i 2
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.c. art. 172 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
k.c. art. 243
Kodeks cywilny
k.c. art. 4421 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
k.p.a. art. 189g § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.k. art. 101 § § 1 pkt 1 i 2
Kodeks karny
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
k.p.a. art. 160 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.c. art. 4171 § § 2
Kodeks cywilny
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
k.p.a. art. 6
Kodeks postępowania administracyjnego
Konstytucja RP art. 1 § pkt 1 w zw. z art. 104
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 64
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 8
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
k.p.a. art. 145a
Kodeks postępowania administracyjnego
Dz.U. 2023 poz 1634 art. 151
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umorzenie postępowania było obligatoryjne na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. ze względu na upływ 30 lat od doręczenia orzeczenia z 1949 r. • Zasada pewności obrotu prawnego i trwałości decyzji administracyjnej przeważa nad interesem strony po tak długim okresie. • Wprowadzenie 30-letniego terminu było konieczne dla stabilizacji prawnej i zgodne z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego.
Odrzucone argumenty
Art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. jest sprzeczny z Konstytucją RP (zasady państwa prawnego, zaufania do państwa i prawa, ochrony własności, prawa do sądu). • Przepis działa wstecz i narusza zasadę lex retro non agit. • Umorzenie postępowania pozbawia skarżących możliwości dochodzenia odszkodowania za utracone mienie.
Godne uwagi sformułowania
zasada pewności obrotu prawnego i zasada trwałości decyzji administracyjnej przeważa nad zasadami rekompensowania szkody • brak wyłączenia dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej z przyczyny (wady) określonej w art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. po znacznym upływie czasu, skutkuje destabilizacją porządku prawnego • ustawodawca ma wręcz obowiązek kształtowania regulacji prawnych, które będą sprzyjały wygaszaniu - wraz z upływem czasu - stanu niepewności.
Skład orzekający
Elżbieta Lenart
przewodniczący sprawozdawca
Łukasz Trochym
członek
Monika Sawa
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących umarzania postępowań administracyjnych po upływie 30 lat, zasada pewności prawa i trwałości decyzji administracyjnych w kontekście zmian legislacyjnych."
Ograniczenia: Dotyczy spraw, w których postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji zostało wszczęte po upływie 30 lat od jej doręczenia, a także kwestii związanych z nowelizacją KPA z 2021 r.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z nowelizacją Kodeksu postępowania administracyjnego i jej wpływem na możliwość kwestionowania starych decyzji administracyjnych, co ma znaczenie praktyczne dla wielu obywateli.
“Czy 70-letnie decyzje o przejęciu ziemi można jeszcze podważyć? Sąd Administracyjny odpowiada.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.