I PKN 22/00Niedopuszczalnosc potrącan z wynagrodzenia
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód Bogdan A. dochodził od Przedsiębiorstwa Budownictwa Usług i Handlu „R.- E.” Spółki z o.o. w W. zapłaty wynagrodzenia, odszkodowania i ekwiwalentu za urlop. Sąd pierwszej instancji zasądził na jego rzecz część dochodzonych kwot, uznając m.in. że świadczenia socjalne pracodawcy należały się powodowi nieodpłatnie, a zarzut przedawnienia roszczeń narusza zasady współżycia społecznego. Sąd Okręgowy zmienił ten wyrok, oddalając powództwo w części, uznając moc wiążącą oświadczenia pracownika z 31 maja 1995 r., które stanowiło integralną część umowy o pracę i zezwalało na potrącanie z wynagrodzenia wszelkich świadczeń pracodawcy oraz opłat. Sąd Okręgowy uznał, że pracownik pobrał godziwe wynagrodzenie i że potrącenia były zgodne z przepisami. Sąd Najwyższy, rozpoznając kasację powoda, uchylił wyrok Sądu Okręgowego w części dotyczącej kwoty 2561,40 DM z odsetkami. Sąd Najwyższy stwierdził, że zgoda pracownika na potrącenia z wynagrodzenia należności obciążających pracodawcę jest nieważna na mocy art. 18 § 2 KP. Podkreślono, że art. 91 KP zezwala na potrącenia innych należności niż ustawowe tylko za wyraźną zgodą pracownika, ale nie może ona prowadzić do naruszenia uprawnień pracowniczych. Oświadczenie pracownika z 31 maja 1995 r. nie stanowiło indywidualnej zgody na potrącenia, a ponadto było sprzeczne z przepisami prawa pracy. Sąd Najwyższy zakwestionował również stanowisko Sądu Okręgowego o dopuszczalności ukrywania przed kontrahentem zagranicznym informacji o niższych wynagrodzeniach.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie zasady ochrony pracownika przed niekorzystnymi potrąceniami z wynagrodzenia, nawet za jego zgodą, jeśli narusza to przepisy prawa pracy lub jego uprawnienia.
Dotyczy specyficznej sytuacji potrąceń należności obciążających pracodawcę, a nie standardowych potrąceń ustawowych lub umownych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy zgoda pracownika na dokonywanie potrąceń z jego wynagrodzenia za pracę należności obciążających pracodawcę jest ważna?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zgoda pracownika na dokonywanie potrąceń z przysługującego mu wynagrodzenia za pracę należności obciążających w całości lub w części pracodawcę jest nieważna z mocy art. 18 § 2 KP.
Uzasadnienie
Zgoda pracownika na potrącenia należności obciążających pracodawcę jest sprzeczna z zasadą ochrony uprawnień pracowniczych i przepisami prawa pracy, w szczególności art. 18 § 2 KP, który stanowi, że postanowienia umowne mniej korzystne dla pracownika niż przepisy prawa pracy są nieważne. Art. 91 KP zezwala na potrącenia innych należności niż ustawowe tylko za wyraźną zgodą pracownika, ale nie może ona prowadzić do naruszenia jego uprawnień.
Czy oświadczenie pracownika dotyczące warunków pracy na budowie eksportowej, w którym informuje się o potrącaniu wszelkich świadczeń pracodawcy z wynagrodzenia, stanowi indywidualną zgodę na takie potrącenia w rozumieniu art. 91 KP?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przyjęcie do wiadomości informacji pracodawcy o zmianie warunków nie stanowi wyrażenia na piśmie indywidualnej zgody pracownika na dokonywanie potrąceń konkretnie określonych i znanych należności, jakiej wymaga art. 91 KP.
Uzasadnienie
Art. 91 KP wymaga wyraźnej i indywidualnie wyrażonej zgody pracownika na piśmie na potrącenia. Oświadczenie pracownika było jedynie przyjęciem do wiadomości informacji pracodawcy, a nie świadomym wyrażeniem zgody na konkretne potrącenia.
Czy zarzut przedawnienia roszczeń o ekwiwalent za urlop i odszkodowanie za przedwczesne rozwiązanie umowy o pracę, zgłoszony dopiero po długim czasie, może być uwzględniony?
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli roszczenia zostały zgłoszone po terminach określonych w przepisach dotyczących przedawnienia.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał zarzut przedawnienia za zasadny w odniesieniu do roszczeń o ekwiwalent za urlop i odszkodowanie za przedwczesne rozwiązanie umowy o pracę, które zostały zgłoszone dopiero na rozprawie w dniu 14 stycznia 1999 r.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Bogdan A. | osoba_fizyczna | powód |
| Przedsiębiorstwo Budownictwa Usług i Handlu „R.- E.” Spółka z o.o. w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (8)
Główne
KP art. 18 § § 2
Kodeks pracy
Nieważna jest zgoda pracownika na dokonywanie potrąceń z przysługującego mu wynagrodzenia za pracę należności obciążających w całości lub w części pracodawcę.
KP art. 91
Kodeks pracy
Należności inne niż określone w art. 87 § 1 i 7 KP mogą być potrącane pracownikowi tylko za jego zgodą wyrażoną na piśmie. Ta regulacja nie dopuszcza nieograniczonej swobody pracodawcy w dokonywaniu potrąceń, ale jedynie takich, które nie niweczą ustawowych lub umownych uprawnień pracowniczych.
Pomocnicze
KP art. 87 § § 1
Kodeks pracy
Określa należności, które mogą być potrącane z wynagrodzenia pracownika bez jego zgody.
KP art. 13
Kodeks pracy
Dotyczy godziwego wynagrodzenia za pracę.
KPC art. 393¹³ § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna orzekania przez Sąd Najwyższy w przedmiocie kasacji.
KPC art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy kosztów postępowania.
KPC art. 232
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy ciężaru dowodu.
Uchwała Rady Ministrów z dnia 3 maja 1989 r. w sprawie zasad wynagradzania oraz przyznawania innych świadczeń związanych z pracą pracownikom skierowanym do pracy za granicą w celu realizacji budownictwa eksportowego i usług eksportowych art. §§ 2, 3, 10 ust. 1 i 13
Regulacje płacowe dotyczące pracowników skierowanych do pracy za granicą.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nieważność zgody pracownika na potrącenia z wynagrodzenia należności obciążających pracodawcę na podstawie art. 18 § 2 KP. • Niewłaściwa interpretacja art. 91 KP przez sąd niższej instancji. • Oświadczenie pracownika nie stanowiło indywidualnej zgody na potrącenia.
Odrzucone argumenty
Dopuszczalność potrąceń z wynagrodzenia na podstawie oświadczenia pracownika. • Zasada autonomii woli stron w zakresie ustalania wynagrodzenia i potrąceń. • Zarzut przedawnienia roszczeń o ekwiwalent za urlop i odszkodowanie.
Godne uwagi sformułowania
Nieważna jest zgoda pracownika na dokonywanie potrąceń z przysługu- jącego mu wynagrodzenia za pracę należności obciążających pracodawcę (art. 18 § 2 KP w opozycji do art. 91 KP). • Regulacja zawarta w art. 91 KP nie dopuszcza nieograniczonej swobody pracodawcy w dokonywaniu, za zgodą pracownika, potrąceń wszelkich należności z pracowniczego wynagrodzenia za pracę, ale jedynie takich, które nie niweczą ustawowych lub umownych uprawnień pracowniczych. • Nie do zaakceptowania w praktyce sądowej jest również pogląd tego Sądu o usprawiedliwionej dopuszczalności ukrycia przed kontrahentem zagranicznym informacji o wypłacaniu polskim pracownikom niższych wynagrodzeń, niż pracownikom niemieckim.
Skład orzekający
Walerian Sanetra
przewodniczący
Katarzyna Gonera
sędzia
Zbigniew Myszka
sędzia (sprawozdawca)
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie zasady ochrony pracownika przed niekorzystnymi potrąceniami z wynagrodzenia, nawet za jego zgodą, jeśli narusza to przepisy prawa pracy lub jego uprawnienia."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji potrąceń należności obciążających pracodawcę, a nie standardowych potrąceń ustawowych lub umownych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Orzeczenie dotyczy fundamentalnej kwestii ochrony wynagrodzenia pracownika i pokazuje, jak Sąd Najwyższy interpretuje granice swobody umów w prawie pracy, szczególnie w kontekście umów międzynarodowych.
“Czy zgoda pracownika na potrącenia z pensji jest zawsze ważna? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 2855,4 DM
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.