Orzeczenie · 2011-03-17

I PK 61/10Uchylenie wyroku zaniżoną emerytura przedawnienie roszczenia

Sąd

Sąd Najwyższy

Data

2011-03-17

SNPrawo pracyubezpieczenia społeczneWysokanajwyższy

prawo pracyubezpieczenia społeczneemeryturaświadectwo pracyodszkodowanieprzedawnienieSąd Najwyższypraca górnicza

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sprawa dotyczyła roszczenia byłego pracownika, Wiesława I., przeciwko PGE Kopalni Węgla Brunatnego "Bełchatów" SA o odszkodowanie w związku z zaniżoną emeryturą. Powód twierdził, że zaniżenie wynikało z wadliwego świadectwa pracy, które nie uwzględniało prawidłowo pracy górniczej z odpowiednim przelicznikiem (1,8 zamiast 1,2). Sądy obu instancji zasądziły odszkodowanie, uznając odpowiedzialność pracodawcy na podstawie art. 471 k.c. w związku z art. 300 k.p. oraz stosując 10-letni termin przedawnienia z Kodeksu cywilnego. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną pozwanej, uchylił zaskarżony wyrok. Kluczowym argumentem było rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego (uchwała I PZP 5/10), zgodnie z którym roszczenia o odszkodowanie z tytułu wadliwego świadectwa pracy wpływające na uprawnienia z ubezpieczeń społecznych przedawniają się na podstawie art. 291 § 1 k.p. (3-letni termin), a nie przepisów Kodeksu cywilnego. Sąd Najwyższy podkreślił, że przepisy prawa pracy dotyczące przedawnienia powinny być stosowane również do roszczeń z nimi związanych. Dodatkowo, Sąd Najwyższy zwrócił uwagę na potrzebę zbadania, czy pracownik nie przyczynił się do powstania lub zwiększenia szkody (art. 362 k.c. w zw. z art. 300 k.p.), poprzez zaniechanie działań korygujących dokumentację lub odwołania od decyzji organu rentowego. Sąd Najwyższy zaznaczył również, że wyrok sądu ubezpieczeń społecznych, w którym pracodawca nie był stroną, nie wiąże sądu pracy w kwestii ustaleń faktycznych dotyczących charakteru pracy.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Ustalenie właściwego terminu przedawnienia dla roszczeń pracowniczych związanych z wadliwymi dokumentami pracodawcy wpływającymi na świadczenia z ubezpieczeń społecznych oraz kwestia przyczynienia się pracownika do szkody.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji pracownika dochodzącego odszkodowania od pracodawcy za skutki wadliwego świadectwa pracy w kontekście emerytalnym.

Zagadnienia prawne (3)

Jaki jest właściwy termin przedawnienia dla roszczeń o odszkodowanie z tytułu wadliwego świadectwa pracy, które wpływa na uprawnienia z ubezpieczeń społecznych?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Roszczenie to przedawnia się na podstawie art. 291 § 1 k.p. (3-letni termin), a nie przepisów Kodeksu cywilnego.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że roszczenia związane ze stosunkiem pracy, nawet jeśli dotyczą świadczeń z ubezpieczeń społecznych, powinny podlegać jednolitym terminom przedawnienia przewidzianym w prawie pracy, aby uniknąć sytuacji, w której roszczenia uzupełniające przedawniają się później niż roszczenia główne.

Czy pracownik przyczynił się do powstania lub zwiększenia szkody wynikającej z wadliwego świadectwa pracy lub niewydania dokumentu, który wpływa na wysokość emerytury?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, zaniechanie wykorzystania środków prawnych do skorygowania wadliwego dokumentu lub odwołania się od decyzji organu rentowego może być uwzględnione przy ocenie stopnia przyczynienia się pracownika do szkody.

Uzasadnienie

Pracownik, najlepiej znając warunki swojej pracy, powinien aktywnie dążyć do skorygowania wadliwych dokumentów lub odwołać się od decyzji organu rentowego. Zaniechanie tych działań może być podstawą do zmniejszenia odszkodowania na podstawie art. 362 k.c. w zw. z art. 300 k.p.

Czy prawomocne orzeczenie sądu ubezpieczeń społecznych, w którym pracodawca nie był stroną, wiąże sąd pracy w sprawie o odszkodowanie od pracodawcy?

Odpowiedź sądu

Nie, wyrok sądu ubezpieczeń społecznych nie korzysta z powagi rzeczy osądzonej w stosunku do pracodawcy, który nie był stroną w tamtym postępowaniu.

Uzasadnienie

Brak tożsamości podmiotowej stron i przedmiotu osądu w sprawie o podwyższenie emerytury oznacza, że sąd pracy nie jest bezwzględnie związany ustaleniami sądu ubezpieczeń społecznych i musi samodzielnie ocenić charakter pracy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Uchylenie i przekazanie do ponownego rozpoznania

Strony

Nazwa	Typ	Rola
Wiesław I.	osoba_fizyczna	powód
PGE Kopalnia Węgla Brunatnego "Bełchatów" SA	spółka	pozwana

Przepisy (20)

Główne

k.c. art. 471

Kodeks cywilny

Podstawa odpowiedzialności za nienależyte wykonanie zobowiązania.

k.p. art. 291 § § 1

Kodeks pracy

3-letni termin przedawnienia roszczeń ze stosunku pracy (zastosowany przez SN).

k.p. art. 300

Kodeks pracy

Stosowanie przepisów Kodeksu cywilnego w sprawach ze stosunku pracy.

k.p.c. art. 39815

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa orzekania Sądu Najwyższego.

Pomocnicze

k.p. art. 97 § § 2

Kodeks pracy

Obowiązek wydania świadectwa pracy zawierającego wszelkie niezbędne informacje.

ustawa o emeryturach i rentach art. 125a § ust. 2

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Dotyczy kwalifikacji pracy górniczej dla celów emerytalnych.

k.c. art. 118

Kodeks cywilny

10-letni termin przedawnienia roszczeń odszkodowawczych (zastosowany przez sądy niższych instancji, ale odrzucony przez SN).

k.c. art. 120

Kodeks cywilny

Dotyczy biegu przedawnienia (zastosowany przez sądy niższych instancji).

k.c. art. 365 § § 1

Kodeks cywilny

Wiążąca moc prawomocnego orzeczenia (podniesiony zarzut naruszenia).

k.p.c. art. 328 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Wymogi uzasadnienia wyroku (podniesiony zarzut naruszenia).

k.c. art. 6

Kodeks cywilny

Ciężar dowodu (podniesiony zarzut naruszenia).

k.c. art. 361 § § 2

Kodeks cywilny

Zakres szkody (podniesiony zarzut naruszenia).

k.c. art. 362

Kodeks cywilny

Przyczynienie się do szkody (podniesiony zarzut naruszenia, kluczowy dla SN).

ustawa o s.u.s. art. 68 § ust. 1 pkt 1 lit. b)

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

Odpowiedzialność organu rentowego (podniesiony zarzut naruszenia).

ustawa o emeryturach i rentach art. 133 § ust. 1 pkt 2)

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Odpowiedzialność organu rentowego (podniesiony zarzut naruszenia).

k.p.c. art. 47711 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Udział pracodawcy w postępowaniu z ubezpieczeń społecznych.

k.c. art. 366

Kodeks cywilny

Powaga rzeczy osądzonej.

Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej § z dnia 15 maja 1996 r. (Dz.U. Nr 60, poz. 282)

Szczegółowa treść świadectwa pracy.

Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej § z dnia 23 grudnia 1994 r.

Kwalifikacja stanowisk pracy górniczej.

ustawa o emeryturach i rentach art. 125

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Obowiązek współdziałania pracodawcy w gromadzeniu informacji.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Błędne zastosowanie przepisów o przedawnieniu przez sądy niższych instancji (powinny być stosowane przepisy prawa pracy, a nie cywilnego). • Potrzeba zbadania przyczynienia się pracownika do szkody. • Wyrok sądu ubezpieczeń społecznych nie wiąże sądu pracy, gdy pracodawca nie był stroną postępowania.

Godne uwagi sformułowania

roszczenie o odszkodowanie z tytułu otrzymywania niższej emerytury wskutek wydania przez pracodawcę niewłaściwego świadectwa pracy (...) przedawnia się na podstawie art. 291 § 1 k.p., a nie (...) na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego. • nie może być tak, że zasadnicze roszczenia ze stosunku pracy przedawniają się co do zasady w terminie 3-letnim (art. 291 § 1 k.p.), natomiast roszczenia uzupełniające lub jedynie związane ze stosunkiem pracy (...) miałyby przedawniać się w dłuższych terminach niż roszczenia z podstawowego stosunku pracy. • nie jest bezwzględnie związany ustaleniem charakteru niewłaściwie dokumentowanej pracy górniczej, choćby taki jej charakter został ustalony prawomocnym wyrokiem sądu ubezpieczeń społecznych. • „przezorny” pracownik (...) nie jest zwolniony z wykorzystania środków prawa pracy lub prawa ubezpieczeń społecznych dla wykazania (...) rzeczywistego charakteru spornego zatrudnienia.

Skład orzekający

Zbigniew Myszka

przewodniczący-sprawozdawca

Maciej Pacuda

członek

Małgorzata Wrębiakowska-Marzec

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie właściwego terminu przedawnienia dla roszczeń pracowniczych związanych z wadliwymi dokumentami pracodawcy wpływającymi na świadczenia z ubezpieczeń społecznych oraz kwestia przyczynienia się pracownika do szkody."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji pracownika dochodzącego odszkodowania od pracodawcy za skutki wadliwego świadectwa pracy w kontekście emerytalnym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii przedawnienia roszczeń pracowniczych i odpowiedzialności pracodawcy, z praktycznym znaczeniem dla wielu pracowników i pracodawców. Podkreśla znaczenie prawidłowej dokumentacji pracowniczej.

“Pracodawca odpowiada za błędy w świadectwie pracy, ale uwaga na przedawnienie i własne działania pracownika!”

Dane finansowe

WPS: 67 110,6 PLN

odszkodowanie: 47 293,06 PLN

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników