I OSK 947/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej R.R. od wyroku WSA w Krakowie, który oddalił jego skargę na decyzję Wojewody Małopolskiego odmawiającą zwrotu działek wywłaszczonych w 1952 r. na rzecz Skarbu Państwa dla potrzeb Nowej Huty. Skarżący podnosił zarzuty naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym ustawy o gospodarce nieruchomościami (ugn) oraz Konstytucji RP i Konwencji o Ochronie Praw Człowieka, argumentując, że nieruchomość stała się zbędna lub cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, stwierdził brak przesłanek nieważności postępowania. NSA skoncentrował się na ocenie zarzutów naruszenia prawa materialnego, uznając je za nieuzasadnione. Sąd podkreślił, że cel wywłaszczenia, jakim było zapewnienie zaplecza technicznego dla Nowej Huty, został zrealizowany poprzez wykorzystanie nieruchomości jako bazy transportowo-warsztatowej i biurowej. NSA odwołał się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego P 38/11, wskazując, że w przypadku realizacji celu wywłaszczenia przed 22 września 2004 r., terminy z art. 137 ust. 1 ugn nie mają znaczenia. Sąd uznał również, że przepisy dotyczące ochrony własności (art. 1 Protokołu Nr 1 do EKPC, art. 17 Karty Praw Podstawowych UE) dotyczą etapu wywłaszczenia, a nie jego zwrotu, i nie miały zastosowania w tej sprawie. Zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania uznano za nieuzasadnione, gdyż uzasadnienie wyroku WSA było prawidłowe, a organy administracji zastosowały się do wytycznych sądu pierwszej instancji. Ostatecznie NSA oddalił skargę kasacyjną.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących zwrotu nieruchomości wywłaszczonych na cele publiczne, zwłaszcza w kontekście realizacji celu wywłaszczenia i orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego.
Dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z wywłaszczeniem na cele budowy Nowej Huty w okresie powojennym. Interpretacja przepisów o ochronie własności ma charakter pomocniczy.
Zagadnienia prawne (3)
Czy nieruchomość wywłaszczona na cele budowy Nowej Huty w 1952 r. może zostać zwrócona właścicielowi, jeśli cel ten został zrealizowany poprzez wykorzystanie jej jako bazy transportowo-warsztatowej i biurowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nieruchomość nie podlega zwrotowi, ponieważ cel wywłaszczenia został zrealizowany.
Uzasadnienie
Wykorzystanie nieruchomości jako bazy transportowo-warsztatowej i biurowej dla Nowej Huty stanowiło realizację celu wywłaszczenia. Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego (P 38/11) wskazuje, że w przypadku realizacji celu przed 22 września 2004 r., terminy z art. 137 ust. 1 ugn nie mają znaczenia dla oceny zbędności nieruchomości.
Czy przepisy dotyczące ochrony własności (art. 1 Protokołu Nr 1 do EKPC, art. 17 Karty Praw Podstawowych UE) mogą stanowić podstawę do żądania zwrotu nieruchomości wywłaszczonej w 1952 r.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy te dotyczą etapu wywłaszczenia, a nie jego zwrotu, i nie miały zastosowania w dacie wywłaszczenia.
Uzasadnienie
Ochrona prawa własności przez zwrot wywłaszczonej nieruchomości następuje na warunkach przewidzianych w ustawie, które nie zostały spełnione. Ponadto, wspomniane przepisy nie obowiązywały w dacie wywłaszczenia.
Czy naruszenie przepisów postępowania administracyjnego (np. art. 141 § 4 ppsa) może być podstawą do uwzględnienia skargi kasacyjnej, jeśli uzasadnienie wyroku WSA jest logiczne i zawiera wymagane elementy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli uzasadnienie wyroku WSA zawiera wszystkie wymagane elementy, jest logiczne i odnosi się do istotnych zarzutów, nie można uznać naruszenia art. 141 § 4 ppsa.
Uzasadnienie
Uzasadnienie wyroku WSA nie wykazało wad uniemożliwiających kontrolę instancyjną. Zawierało wszystkie wymagane elementy, a wywody sądu były logiczne i odnosiły się do przepisów prawa. Sąd nie musi odnosić się do wszystkich zarzutów strony, jeśli oceni je całościowo.
Przepisy (17)
Główne
u.g.n. art. 136 § ust. 3
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 137 § ust. 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Nieruchomość uznaje się za zbędną, jeżeli pomimo upływu 7 lat od ostateczności decyzji o wywłaszczeniu nie rozpoczęto prac związanych z celem lub pomimo upływu 10 lat cel nie został zrealizowany. Wyrok TK P 38/11 wyłącza stosowanie tych terminów, jeśli cel został zrealizowany przed 22.09.2004 r.
Pomocnicze
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 3 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 170
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 1 i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Dekret Rady Ministrów z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych art. 39 § ust. 1
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wykorzystanie nieruchomości jako bazy transportowo-warsztatowej i biurowej dla Nowej Huty stanowiło realizację celu wywłaszczenia. • Przepisy dotyczące ochrony własności (EKPC, KPP UE) dotyczą etapu wywłaszczenia, a nie zwrotu nieruchomości. • Uzasadnienie wyroku WSA było prawidłowe i zawierało wszystkie wymagane elementy.
Odrzucone argumenty
Nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. • Cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. • Naruszenie przepisów postępowania przez WSA (np. art. 141 § 4 ppsa). • Naruszenie art. 31 ust. 3 Konstytucji RP w zw. z art. 7, art. 8 i art. 107 § 3 kpa oraz w zw. z art. 137 ust. 1 pkt 1 ugn. • Naruszenie art. 151 w zw. z art. 3 § 1 ppsa przez bezzasadne oddalenie skargi. • Naruszenie art. 141 § 4 w zw. z art. 134 § 1 ppsa przez wybiórczą i sprzeczną wewnętrznie ocenę materiału dowodowego.
Godne uwagi sformułowania
W niniejszej sprawie autor skargi kasacyjnej zarzucił wprawdzie wyrokowi Sądu pierwszej instancji naruszenie przepisów materialnych, jak i procesowych, jednakże te drugie stanowią jedynie kontynuację zarzucanych naruszeń prawa materialnego... • Zasadniczą zatem kwestia w sprawie jest to, czy cel wywłaszczenia został zrealizowany. • Oznacza to, że brak dodatkowych inwestycji, poza bieżącymi remontami, nie może przesądzać o nierealizowaniu celu wywłaszczenia. • Warto też podkreślić, że przedmiotem wniosku rozpatrywanego przez organy obu instancji było żądanie zwrotu nieruchomości, nie zaś kwestia dopuszczalności samego wywłaszczenia. • Przepisy te – jak prawidłowo zauważył autor skargi kasacyjnej – dotyczą ochrony własności, a zatem powinny być respektowane na etapie wywłaszczania nieruchomości, a nie jej zwrotu. • Zgodnie z pierwszym z przywołanych przepisów uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie.
Skład orzekający
Monika Nowicka
przewodniczący
Marek Stojanowski
sędzia
Zygmunt Zgierski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zwrotu nieruchomości wywłaszczonych na cele publiczne, zwłaszcza w kontekście realizacji celu wywłaszczenia i orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z wywłaszczeniem na cele budowy Nowej Huty w okresie powojennym. Interpretacja przepisów o ochronie własności ma charakter pomocniczy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia zwrotu nieruchomości wywłaszczonych w przeszłości, co może być interesujące dla właścicieli nieruchomości i prawników specjalizujących się w tej dziedzinie. Jednakże, ze względu na specyfikę historyczną i brak przełomowej interpretacji, nie jest to sprawa o szerokim zainteresowaniu publicznym.
“Czy po 70 latach można odzyskać ziemię wywłaszczoną na budowę Nowej Huty? NSA odpowiada.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.