I OSK 908/23Zwrot nieruchomości cel wywłaszczenia osiedle mieszkaniowe 4
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną B.M. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Wojewody Mazowieckiego odmawiającą zwrotu nieruchomości wywłaszczonej w 1974 r. pod budowę osiedla mieszkaniowego. Skarżący podniósł zarzuty naruszenia przepisów postępowania (m.in. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.) oraz prawa materialnego (art. 136 i 137 u.g.n.), argumentując, że cel wywłaszczenia nie został osiągnięty, a część nieruchomości została wykorzystana niezgodnie z planami lub była zbędna. Sąd kasacyjny, rozpoznając sprawę łącznie w granicach skargi, podkreślił, że cel wywłaszczenia pod budowę osiedla mieszkaniowego należy interpretować szeroko, uwzględniając kontekst urbanistyczny i funkcjonalny z lat 70. XX wieku. Wskazał, że tereny zielone, szkoły, parkingi czy drogi wewnętrzne są integralną częścią osiedla mieszkaniowego. Analiza planów realizacyjnych, decyzji lokalizacyjnych oraz materiału dowodowego (zdjęcia lotnicze, oględziny) wykazała, że na spornych działkach zrealizowano cele związane z budową osiedla, takie jak budynki mieszkalne, tereny zielone, boiska, parkingi i drogi. Sąd uznał, że nieruchomości nie były zbędne, a późniejsze modyfikacje zagospodarowania terenu nie niweczą podstawowego celu wywłaszczenia. W konsekwencji, uznano zarzuty naruszenia prawa materialnego za niezasadne, ponieważ cel wywłaszczenia został zrealizowany. Skarga kasacyjna została oddalona. Sąd sprostował również oczywistą omyłkę w komparycji wyroku WSA.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja celu wywłaszczenia pod budowę osiedla mieszkaniowego w kontekście historycznym i urbanistycznym, ocena realizacji celu wywłaszczenia, kryteria uznania nieruchomości za zbędną.
Dotyczy specyficznej sytuacji wywłaszczenia pod budowę osiedla mieszkaniowego w latach 70. XX wieku. Ocena może być różna w zależności od precyzji określenia celu wywłaszczenia w pierwotnej decyzji.
Zagadnienia prawne (2)
Czy cel wywłaszczenia nieruchomości pod budowę osiedla mieszkaniowego został zrealizowany, jeśli na części działek znajdują się tereny zielone, parkingi, drogi lub infrastruktura techniczna, a nie tylko budynki mieszkalne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, cel wywłaszczenia pod budowę osiedla mieszkaniowego został zrealizowany, ponieważ tereny zielone, parkingi, drogi, szkoły i infrastruktura techniczna są integralną częścią osiedla mieszkaniowego i służą jego mieszkańcom.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że cel wywłaszczenia pod budowę osiedla mieszkaniowego należy interpretować szeroko, uwzględniając kontekst urbanistyczny i funkcjonalny z lat 70. XX wieku. Elementy takie jak tereny zielone, parkingi, drogi, szkoły czy infrastruktura techniczna są immanentnie związane z funkcjonowaniem osiedla mieszkaniowego i stanowią realizację tego celu.
Czy nieruchomość wywłaszczona pod budowę osiedla mieszkaniowego jest zbędna na cel wywłaszczenia, jeśli po latach jej przeznaczenie uległo modyfikacji lub część terenu jest wykorzystywana na cele inne niż budowa budynków mieszkalnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nieruchomość nie jest zbędna, jeśli cel wywłaszczenia został zrealizowany, a późniejsze modyfikacje zagospodarowania terenu lub wykorzystanie części terenu na cele pomocnicze (np. zieleń, parkingi) nie niweczą podstawowego celu wywłaszczenia.
Uzasadnienie
Zbędność nieruchomości na cel wywłaszczenia nie może być stwierdzona, gdy cel został zrealizowany, nawet jeśli nastąpiły modyfikacje w zagospodarowaniu terenu lub wykorzystanie części działek na cele pomocnicze, które są integralną częścią osiedla mieszkaniowego. Długotrwała realizacja inwestycji lub późniejsze zmiany przeznaczenia nie wpływają na ocenę zbędności, jeśli cel wywłaszczenia został osiągnięty.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (23)
Główne
u.g.n. art. 136 § ust. 1 i 3
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 137 § ust. 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n.
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Pomocnicze
k.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7b
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 9
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 140
Kodeks postępowania administracyjnego
P.p.s.a. art. 141 § § 4
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 156 § § 1 i 3
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 174 § pkt 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 174 § pkt 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 183 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 183 § § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 184
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 193
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ustawa o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości art. 21
Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości
k.p.a.
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
P.p.s.a.
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Cel wywłaszczenia pod budowę osiedla mieszkaniowego został zrealizowany, uwzględniając szeroką interpretację urbanistyczną i funkcjonalną z lat 70. XX wieku. • Tereny zielone, parkingi, drogi, szkoły i infrastruktura techniczna są integralną częścią osiedla mieszkaniowego. • Nieruchomość nie jest zbędna, jeśli cel wywłaszczenia został osiągnięty, a późniejsze modyfikacje zagospodarowania nie niweczą podstawowego celu. • Zrealizowanie celu wywłaszczenia na przedmiotowych działkach potwierdza zgromadzony materiał dowodowy, w tym plany realizacyjne, decyzje lokalizacyjne, zdjęcia lotnicze i opinia biegłej.
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.) poprzez nieuchylenie decyzji Wojewody, mimo istotnych naruszeń K.p.a. (art. 7, 7b, 8, 9, 140 K.p.a.) w zakresie wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności, analizy materiału dowodowego i oceny wykorzystania nieruchomości na cel wywłaszczenia. • Naruszenie prawa materialnego (art. 136 ust. 1 i 3 u.g.n. w zw. z art. 137 ust. 1 u.g.n.) poprzez nieprawidłową interpretację i zastosowanie, polegające na przyjęciu, że cel wywłaszczenia pod budowę osiedla mieszkaniowego został zrealizowany. • Nieruchomość została wykorzystana na cele sprzeczne z celem wywłaszczenia (np. zieleń osiedlowa, parking komercyjny zamiast budowy mieszkaniowej). • Część nieruchomości była zbędna dla celu wywłaszczenia.
Godne uwagi sformułowania
wymagania odnośnie szczegółowości celu wywłaszczenia [...] powinny być oceniane [...] z uwzględnieniem standardu prawnego i funkcjonalnego z chwili wydania decyzji wywłaszczającej, a nie z daty dokonywania tej kontroli. • w im dalszej przeszłości był określany cel wywłaszczenia [...] tym ogólniej mógł być on ujęty w umowie lub w decyzji wywłaszczeniowej, a nawet mógł wynikać z kontekstu sprawy i całokształtu jej okoliczności. • Tereny zielone, boiska i obiekty sportowe, szkoły i przedszkola, obiekty handlowo-usługowe, parkingi, drogi wewnętrzne należy również zaliczyć do inwestycji osiedla mieszkaniowego stanowiących integralną jego część i służącą jego mieszkańcom. • Późniejsze wykorzystanie wywłaszczonej nieruchomości czy też rozporządzanie nią, mające miejsce już po zrealizowaniu celu wywłaszczenia, nie mają znaczenia dla sprawy zwrotu nieruchomości. • Wszystkie te bowiem funkcje są immanentnie związane z istnieniem i funkcjonowaniem osiedla mieszkaniowego.
Skład orzekający
Krzysztof Sobieralski
przewodniczący sprawozdawca
Piotr Przybysz
sędzia
Joanna Skiba
sędzia del. WSA
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja celu wywłaszczenia pod budowę osiedla mieszkaniowego w kontekście historycznym i urbanistycznym, ocena realizacji celu wywłaszczenia, kryteria uznania nieruchomości za zbędną."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wywłaszczenia pod budowę osiedla mieszkaniowego w latach 70. XX wieku. Ocena może być różna w zależności od precyzji określenia celu wywłaszczenia w pierwotnej decyzji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia zwrotu nieruchomości wywłaszczonych wiele lat temu, co ma znaczenie dla wielu właścicieli. Interpretacja celu wywłaszczenia jest kluczowa i może być interesująca dla prawników specjalizujących się w prawie nieruchomości.
“Czy cel wywłaszczenia sprzed dekad został zrealizowany? NSA wyjaśnia, co oznacza budowa osiedla mieszkaniowego.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.