I OSK 908/23

I OSK 908/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2026-04-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-04-13
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Joanna Skiba
Krzysztof Sobieralski /przewodniczący sprawozdawca/
Piotr Przybysz
Symbol z opisem
6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 107 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2026 poz 143
art. 141 par. 4, art. 156 par. 1 i 3, art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dz.U. 2021 poz 1899
art. 136, art. 137
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Krzysztof Sobieralski (sprawozdawca) Sędziowie sędzia NSA Piotr Przybysz sędzia del. WSA Joanna Skiba Protokolant inspektor sądowy Małgorzata Zientala po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B.M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 listopada 2022 r. sygn. akt IV SA/Wa 1715/22 w sprawie ze skargi B.M. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 30 maja 2022 r. nr SPN-V.7534.1.26.2022.IT w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości 1. prostuje z urzędu oczywistą omyłkę w komparycji wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 listopada 2022 r. sygn. akt IV SA/Wa 1715/22, w ten sposób, że w miejsce błędnego określenia aktu administracyjnego wydanego przez organ: "postanowienie" wpisuje poprawnie: "decyzję"; 2. oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zwany dalej "Sądem I instancji", wyrokiem z dnia 24 listopada 2022 r., sygn. akt IV SA/Wa 1715/22, oddalił skargę B.M., zwanego dalej "skarżącym" lub "skarżącym kasacyjnie", na decyzję Wojewody Mazowieckiego, zwanego dalej "Wojewodą", z dnia 30 maja 2022 r., nr SPN-V.7534.1.26.2022.IT, w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości.
Od powyższego wyroku B.M. wywiódł skargę kasacyjną. Zaskarżając wyrok Sądu I instancji w całości podniesiono obie podstawy kasacyjne określone w art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.".
Na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. zarzucono naruszenie prawa procesowego, przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a., mające istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez nieuchylenie przez Sąd I instancji decyzji Wojewody, pomimo że z okoliczności sprawy wynika, iż doszło do istotnego naruszenia przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.", w szczególności art. 7, 7b, 8 oraz 9 K.p.a. w związku z art. 140 K.p.a., poprzez:
- zaakceptowanie przez organ drugiej instancji zaniechania wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, w szczególności arbitralne pominięcie części materiału dowodowego oraz oparcie decyzji o niekompletną dokumentację, podczas gdy obowiązkiem organu pierwszej instancji oraz organu drugiej instancji było przeanalizowanie wszystkich dokumentów powstałych przed wywłaszczeniem i po nim, zwłaszcza szczegółowe przeanalizowanie planów realizacyjnych, a także dokonanie na tej podstawie oceny czy nieruchomości stanowiące przedmiot postępowania o zwrot zostały zużytkowane na cel wskazany w decyzji w przedmiocie wywłaszczenia, w kontekście daty zrealizowania poszczególnych inwestycji; przy czym obowiązkiem organu drugiej instancji było w szczególności dokonanie prawidłowej kontroli instancyjnej w zakresie oceny, czy wywłaszczona nieruchomość została wykorzystana na cel wywłaszczenia, której to oceny nie przeprowadzono w sposób prawidłowy;
- sprzeczne z istniejącymi w sprawie dokumentami ustalenie w postępowaniu administracyjnym przez organy obu instancji, że w odniesieniu do działek nr [...], nr [...], nr [...] oraz [...] cel wywłaszczenia został osiągnięty, podczas gdy:
• zgodnie z planem realizacyjnym osiedla mieszkaniowego [...], działka ewidencyjna nr [...] znajdowała się na terenie oznaczonym symbolem MN - 3, czyli terenem zabudowy mieszkaniowej, zaś działka ewidencyjna nr [...] znajdowała się na terenie oznaczonym symbolem Ul/I, SO - 3, tj. zespół szkoły powszechnej - sport osiedlowy, co wskazuje na to, że zostały one wykorzystane na cele sprzeczne z celami wywłaszczenia, w związku z tym, że w konsekwencji określonego sposobu zagospodarowania na działce nr [...] znajduje się zieleń osiedlowa, na działce nr [...] na dzień złożenia wniosku znajdowała się część trawnika oraz parkingu komercyjnego;
• plan realizacyjny terenu inwestycji VII, obejmujący przedsięwzięcia zespołu mieszkaniowego [...] w W., w odniesieniu do działek nr [...] oraz nr [...] nie pokrywa się ze sposobem zagospodarowania przedmiotowych działek, co zauważył to sam organ II instancji, przy czym ze sposobu zagospodarowania działek nr [...] -trawnik oraz nr [...] - zieleń osiedlowa, zamiast parkingu, jednoznacznie wynika, że po pierwsze przedmiotowe działki zostały wykorzystane na cele niegodne z celem wywłaszczenia, a po drugie, że były one dla celu wywłaszczenia w postaci budowy osiedla mieszkaniowego – zbędne;
- arbitralne oraz bezpodstawne przyjęcie, że analiza zdjęcia lotniczego z 1997 roku w kontekście pozostałej dokumentacji istniejącej w sprawie (decyzje lokalizacyjne, plany realizacyjne) skutkowała uprawnioną oceną, że w odniesieniu do działki nr [...], działki nr [...], działki nr [...] oraz działki nr [...] cel wywłaszczenia został osiągnięty, podczas gdy ze zdjęcia lotniczego, wykonanego bezpośrednio przed złożeniem wniosku o zwrot nieruchomości, wynikało że: na działce nr [...] znajdowała się zieleń osiedlowa; na działce nr [...] znajdował się ówcześnie trawnik; na działce nr [...] znajdowała się część trawnika oraz parking: zaś na działce nr [...] nie istniał parking - co jednoznacznie wskazywało w odniesieniu do tych działek, że nie zostały one zużytkowane na cel wywłaszczenia z uwagi na sprzeczność sposobu zagospodarowania z deklarowanymi celami, w szczególności pomimo że na planie realizacyjnym zagospodarowania terenu inwestycji VII (zatwierdzonym decyzją z dnia 31 grudnia 1977 r.) działka nr [...] znajdowała się na terenie oznaczonym jako PG - parking, garaż wielopoziomowy, co jednoznacznie wskazywało na to, że na dzień złożenia wniosku nie został zrealizowany cel wywłaszczenia w tym zakresie;
Na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a. zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest:
1. przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a., poprzez nieuchylenie przez Sąd I instancji zaskarżonej decyzji, podczas gdy zapadła ona z naruszeniem art. 136 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2021 r. poz. 1899 ze zm.), zwanej dalej "u.g.n.", w związku z art. 137 ust. 1 u.g.n. poprzez ich nieprawidłową interpretację oraz nieprawidłowe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że w ustalonym stanie faktycznym - przy przeznaczeniu nieruchomości objętej niniejszym postępowaniem pod budowę osiedla mieszkaniowego - doszło do zrealizowania celu, pod jaki została wywłaszczona nieruchomość;
2. art. 136 ust. 1 i 3 u.g.n. w związku z art. 137 u.g.n. poprzez ich nieprawidłową interpretację oraz nieprawidłowe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że w ustalonym stanie faktycznym - przy przeznaczeniu nieruchomości objętej niniejszym postępowaniem pod budowę osiedla mieszkaniowego - doszło do zrealizowania celu, pod jaki została wywłaszczona nieruchomość.
Wskazując na powyższe podstawy skargi kasacyjnej, sformułowano wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Równocześnie sformułowano wniosek o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący kasacyjnie przedstawił argumenty na poparcie podniesionych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną z dnia 13 marca 2023 r. pełnomocnik uczestniczki postępowania – S. w W. wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych a także złożył oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy.
Pismem procesowym z dnia 31 marca 2023 r. udział w postępowaniu jako jego uczestniczka zgłosiła A.D. – reprezentowana przez pełnomocnika radcę prawnego R.P. – popierając skargę kasacyjną B.M.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna podlega oddaleniu.
Przepis art. 193 zdanie drugie P.p.s.a. wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, które przewidziano w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze P.p.s.a. Uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W takim uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji i sąd I instancji.
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy był związany granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.), a także naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach przewidzianych w art. 174 P.p.s.a.
Jeśli skarga kasacyjna oparta jest na obu podstawach kasacyjnych, co do zasady rozpatrzeniu w pierwszej kolejności podlegać powinny zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, albowiem zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego mogą być oceniane przez Naczelny Sąd Administracyjny wówczas, gdy stan faktyczny sprawy i motywy rozstrzygnięcia nie budzą wątpliwości. W niniejszej sprawie treść zarzutów postawionych w obu grupach świadczy, że istota sporu sprowadza się do oceny tego, czy nieruchomość położona w W. przy ulicy [...], aktualnie oznaczona ewidencyjnie jako działki o nr: [...] i [...] z obrębu [...], w granicach dawnej działki nr [...] z dawnego obrębu [...] oraz jako działki o nr: [...] i [...] z obrębu [...] w granicach dawnej działki nr [...] z dawnego obrębu [...] została wykorzystana zgodnie z celem, dla którego została ona wywłaszczona, a w konsekwencji - czy zasadnie odmówiono skarżącemu zwrotu tej nieruchomości. Z tego względu zarzuty te zostaną rozpoznane łącznie.
W sprawie bezsporne jest, że decyzją Naczelnika Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia 15 maja 1974 r., nr [...], wywłaszczono na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położone w W. przy dawnej ul. [...] i [...] o powierzchni 27715 m2. Powyższa decyzja została wydana na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 ze zm.). Nieruchomość ta obejmowała działkę pod nazwą "[...]" z tabeli likwidacyjnej wsi W1. nr [...] (część licząca 5347 m2) i część gruntu z tabeli likwidacyjnej wsi W1. nr [...] (część licząca 22368 m2). Prawo własności przedmiotowej nieruchomości przysługiwało B1.M., którego skarżący kasacyjnie jest spadkobiercą. Wywłaszczona nieruchomość została przeznaczona pod budowę zespołu mieszkaniowego "[...]", zgodnie z decyzjami lokalizacyjnymi nr [...] i nr [...] z dnia [...] 1972 r. wydanymi przez Wydział Architektury, Nadzoru Budowlanego i Geodezji Prezydium Rady Narodowej m. st. Warszawy oraz "[...]" z usługami wraz z lokalizacją ulic miejskich w rejonie tych zespołów, zgodnie z decyzjami lokalizacyjnymi nr [...] i nr [...] z dnia [...] 1973 r. wydanymi przez Wydział Urbanistyki i Architektury Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy. W dniu 18 grudnia 1997 r. do organu pierwszej instancji wpłynął wniosek W.M., E.M., B.M., A.D. i S.M. (następców prawnych ówczesnego właściciela – B1.M.) o zwrot części nieruchomości niewykorzystanej na cel wywłaszczenia, wywłaszczonej decyzją z dnia [...] 1974 r., położonej u zbiegu ulic [...] i [...] oraz działki o pow.1532 m2 przy ul. [...]. Sprawa zainicjowana opisanym wyżej wnioskiem z dnia 18 grudnia 1997 r. była załatwiona przez Starostę Powiatu Warszawskiego, Starostę Powiatu Węgrowskiego oraz Wojewodę Mazowieckiego kilkoma decyzjami częściowymi wydanymi w różnych odstępach czasu i odnoszącymi się do różnych działek wchodzących w skład nieruchomości objętej wnioskiem zwrotowym. Wniosek zwrotowy dotyczący nieruchomości położonej w W. przy ulicy [...], aktualnie oznaczonej ewidencyjnie jako działki o nr: [...] i [...] z obrębu [...], w granicach dawnej działki nr [...] z dawnego obrębu [...] oraz jako działki o nr: [...] i [...] z obrębu [...] w granicach dawnej działki nr [...] z dawnego obrębu [...] został załatwiony odmownie decyzją Starosty Węgrowskiego z dnia 19 stycznia 2022 r., znak G.6821.1.1d.2012, utrzymaną w mocy – opisaną na wstępie - decyzją Wojewody Mazowieckiego z dnia 30 maja 2022 r. Stanowisko organów administracji obu instancji zaakceptował Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 24 listopada 2022 r.
W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że niezasadny jest zarzut dotyczący wadliwej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie w kontekście osiągnięcia celu wywłaszczenia. Okoliczności faktyczne sprawy zostały ustalone i ocenione w sposób kompletny i rzetelny w granicach materialnych sprawy wyznaczonych przepisami art. 136-137 u.g.n., co znalazło odzwierciedlenie w wielowątkowych uzasadnieniach zarówno decyzji, jak i wyroku, sporządzonych z pełnym poszanowaniem reguł wyznaczonych treścią art. 107 § 3 K.p.a. oraz art. 141 § 4 P.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że wymagania odnośnie szczegółowości celu wywłaszczenia wskazywanego w decyzji wydanej w trybie art. 21 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości, powinny być oceniane w procesie kontroli decyzji w sprawie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości z uwzględnieniem standardu prawnego i funkcjonalnego z chwili wydania decyzji wywłaszczającej, a nie z daty dokonywania tej kontroli. Standardy te odbiegały od poziomu dziś obowiązującego, bowiem w im dalszej przeszłości był określany cel wywłaszczenia (nabycia nieruchomości) tym ogólniej mógł być on ujęty w umowie lub w decyzji wywłaszczeniowej, a nawet mógł wynikać z kontekstu sprawy i całokształtu jej okoliczności. Dotyczy to zwłaszcza osiedli mieszkaniowych, które są traktowane jako swego rodzaju mikroorganizm urbanizacyjny, rządzący się szczególnymi zasadami, uwzględniającymi potrzeby jego mieszkańców. Przy ocenie realizacji celu wywłaszczenia trzeba brać pod uwagę kontekst czasu, w jakim był zatwierdzany plan zagospodarowania osiedla oraz to jaka była precyzja określania celu wywłaszczenia w latach 70. ubiegłego wieku. Istotna jest przyjęta koncepcja urbanistyczna, gdyż przez jej pryzmat należy patrzeć na realizację celu wywłaszczenia na konkretnych działkach. Tak określony cel wywłaszczenia może mieścić w sobie wiele funkcji, które takie osiedle powinno spełniać. Ponadto nie można pomijać historycznych uwarunkowań oraz innych standardów prawnych, w których wydawano decyzje wywłaszczeniowe albo zawierano stosowne umowy. Jeżeli celem wywłaszczenia było osiedle mieszkaniowe, to nie jest konieczne ścisłe ustalenie celu wywłaszczenia w sensie ustalenia lokalizacji konkretnych obiektów (budynków, bloków) lub elementów infrastruktury, które miały powstać na nieruchomości wywłaszczanej. Dlatego też nawet pewne modyfikacje w ramach tak określonego celu wywłaszczenia nie zmieniają jego istoty. W konsekwencji – w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego – cel określony w decyzji wywłaszczeniowej z dnia [...] 1974 r., jako budowa zespołu mieszkaniowego należy interpretować – podobnie jak uczyniły to orzekające w sprawie organy i zaakceptował Sąd I instancji – w ten sposób, że na wywłaszczonych działkach miało powstać osiedle mieszkaniowe, a nie konkretnie tylko i wyłącznie blok mieszkalny. Realizacja osiedla mieszkaniowego oznacza, że teren osiedlowy nie musi być w całości pokryty inwestycjami budowlanymi o charakterze mieszkalnym. Tereny zielone, boiska i obiekty sportowe, szkoły i przedszkola, obiekty handlowo-usługowe, parkingi, drogi wewnętrzne należy również zaliczyć do inwestycji osiedla mieszkaniowego stanowiących integralną jego część i służącą jego mieszkańcom.
Decyzja wywłaszczeniowa z dnia [...] 1974 r. była poprzedzona decyzjami lokalizacyjnymi nr [...] i nr [...] z dnia [...] 1972 r. wydanymi przez Wydział Architektury, Nadzoru Budowlanego i Geodezji Prezydium Rady Narodowej m. st. Warszawy, w których na nieruchomościach należących do spadkodawcy skarżącego kasacyjnie przewidziano budowę zespołu mieszkaniowego "[...]" oraz lokalizację usług i ulic miejskich, a także decyzjami lokalizacyjnymi z dnia [...] 1973 r., nr [...] i [...], wydanymi przez Wydział Urbanistyki i Architektury Prezydium Rady Narodowej m. st. Warszawy, w których na nieruchomościach należących do spadkodawcy skarżącego kasacyjnie przewidziano budowę zespołu mieszkaniowego "[...]" w W. wraz z lokalizacją usług oraz ulic miejskich w rejonie projektowanych zespołów mieszkaniowych. Te ogólne założenie urbanistyczne zostały doprecyzowane w planie realizacyjnym ogólnym zagospodarowania terenu inwestycji osiedla mieszkaniowego [...] zatwierdzonym decyzją z dnia [...] 1974 r., nr [...], (karty 369-373 akt administracyjnych sprawy) oraz w planie realizacyjnym ogólnym zagospodarowania terenu inwestycji VII przedsięwzięcia zespołu mieszkaniowego [...] w W., zatwierdzonym decyzją z dnia [...] 1977 r., nr [...], (karty 411-435 akt administracyjnych sprawy).
Zgodnie z planem realizacyjnym obecna działka nr [...] z obrębu [...] znajduje się na terenie oznaczonym symbolem MN-3, tj. teren zabudowy mieszkaniowej. Na podstawie decyzji nr [...] z 1974 r. wydano decyzję Nr [...] z dnia 13 maja 1978 r. (karta 394 akt administracyjnych sprawy) zezwalającą na budowę budynku mieszkalnego przy ul. [...] oraz decyzję nr [...] z dnia 24 lipca 1978 r. (karta 364 akt administracyjnych sprawy) zezwalającą na budowę budynku mieszkalnego przy ul. [...]. W aktach sprawy znajdują się dokumenty stwierdzające realizację celu inwestycji. Z informacji podanej przez S. w W. w piśmie z dnia 21 lutego 2013 r. wynika, że zasiedlanie budynku przy ul. [...] nastąpiło od dnia 1 września 1980 r. Natomiast budynek przy ul. [...] został przekazany do użytku dnia 30 listopada 1981 r.
Zgodnie z planem realizacyjnym obecna działka nr [...] z obrębu ewidencyjnego [...] znajduje się w środku osiedla mieszkaniowego pomiędzy blokami o adresach [...], [...] i [...] na terenie zespołu szkolnego przy ul. [...]. Na planie realizacyjnym działka znajduje się na terenie oznaczono symbolem UI/1, SO-3 czyli zespół szkoły powszechnej w tym sport osiedlowy. Szkoła została wybudowana na podstawie decyzji o pozwolenie na budowę z dnia 12 czerwca 1981 roku, nr [...] (karta 367 akt sprawy). Obecnie na działce nr [...] znajduje się część boiska, bieżni, zieleni wysokiej wokół terenu szkolnego oraz sieci kanalizacyjna i energetyczna.
Zgodnie z planem realizacyjnym ogólnym zagospodarowania terenu inwestycji VII przedsięwzięcia zespołu mieszkaniowego [...] w W. zatwierdzony, decyzją z dnia [...] 1977 r. działka nr [...] z obrębu [...] znajduje się na terenie oznaczonym jako PG - parking, garaż wielopoziomowy zaś działka nr [...] z obrębu [...] łączy się z działką nr [...] ale znajduje się na terenie nieoznaczonym, przylegającym do terenu opisanego jako główny punkt zasilania. Z załączonej do pisma Urzędu Miasta st. Warszawy Wydziału Mienia dla Dzielnicy [...] z dnia [...] 2021 r. znak [...], kopii projektu zieleni osiedla VII (karta 436 akt sprawy) wynika, że na działce nr [...] znajduje się parking i droga dojazdowa do osiedla zaś na działce nr [...] znajduje się teren zielony. W chwili obecnej działki nr [...] i nr [...] są zagospodarowane jako zieleń osiedlowa, parking ogólnodostępny oraz część ul. [...]. Na działce nr [...] znajduje się infrastruktura techniczna: przewody energetyczne wysokiego napięcia zasilające osiedla z rozdzielni elektroenergetycznej, zaś na działce nr [...] sieci gazowa, energetyczna oraz wodociągowa.
Na zrealizowanie celu wywłaszczenia na przedmiotowych działkach jednoznacznie wskazuje także zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w postaci ustaleń poczynionych w trakcie oględzin terenu przeprowadzonych w dniu 11 października 2012 r., a także pozyskane zdjęcia lotnicze z lat 1972, 1976 i 1997 obejmujące swym zasięgiem przedmiotowe działki oraz sporządzona na ich podstawie opinia biegłej z zakresu fotogrametrii B.B. z dnia 15 października 2020 roku. Biegła wskazał, że sytuacja odfotografowana na zdjęciu z 1972 r. pokazuje, że działka ewidencyjna nr [...] i działka ewidencyjna numer [...] stanowiły działki rolne utrzymane w dobrej kulturze rolnej. Na zdjęciu lotniczym wykonanym w 1977 r. została odfotografowana działka ewidencyjna nr [...], która nie stanowiła już działki rolnej a jedynie naturalnie porośnięty darnią teren, przylegała ona do północnego ogrodzenia budowanej stacji energetycznej, zaś działka ewidencyjna nr [...] odfotografowana na tym zdjęciu również stanowiła jedynie naturalnie porośnięty teren, nie użytkowany do celów rolniczych. Na zdjęciu lotniczym wykonanym w dniu 17 maja 1997 r. widać część kompleksowo urządzonego osiedla mieszkaniowego z urządzoną komunikacją i zielenią. Na opiniowanej działce ewidencyjnej nr [...] znajdowała się część utwardzonego osiedlowego ciągu komunikacyjnego i przylegający do niego trawnik, zaś działka ewidencyjna nr [...] stanowiła wówczas część urządzonego pasa drogowego ulicy [...]. Zatem forma zagospodarowania terenu działek ew. o nr: [...] i [...] z obrębu [...], przed dniem złożenia wniosku o ich zwrot, świadczy niewątpliwie o zrealizowaniu na nich celu wywłaszczenia, jakim była budowa osiedla mieszkaniowego wraz z ulicami, gdyż na gruncie przedmiotowych działek znajdują się typowe dla osiedla mieszkaniowego elementy.
Niewątpliwie zatem działki, których zwrotu domagał się skarżący kasacyjnie nie były zbędne, bowiem cel wywłaszczenia określony w decyzji z dnia [...] 1974 r. został na nich zrealizowany. Przez zbędność wywłaszczonej nieruchomości na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej należy rozumieć niepodjęcie prac w ogóle lub odstąpienie od realizacji celu, dla którego nieruchomość została wywłaszczona. O zbędności nie może świadczyć także długotrwała realizacja wieloetapowych zamierzeń inwestycyjnych. Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej o zbędności na cel wywłaszczenia nie można mówić również w przypadku, gdy nieruchomość po wywłaszczeniu została zagospodarowana i wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia określonym w decyzji, a dopiero później jej przeznaczenie zmieniono. Późniejsze wykorzystanie wywłaszczonej nieruchomości czy też rozporządzanie nią, mające miejsce już po zrealizowaniu celu wywłaszczenia, nie mają znaczenia dla sprawy zwrotu nieruchomości. Zresztą w realiach stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy zamiana czy modyfikacja funkcji realizowanych na poszczególnych działkach takich jak: tereny zielone, komunikacja, szkoła, tereny sportowe, boisko, parking, nie niweczą podstawowego celu wywłaszczenia jakim była budowa zespołu mieszkaniowego. Wszystkie te bowiem funkcje są immanentnie związane z istnieniem i funkcjonowaniem osiedla mieszkaniowego.
W konsekwencji niezasadne okazały się zarzuty naruszenia prawa materialnego przez niezastosowanie art. 136 ust. 1 i 3 u.g.n. w związku z art. 137 ust. 1 u.g.n. Przepisy te nie mogły bowiem znaleźć zastosowania w rozpoznawanej sprawie skoro organy administracji prawidłowo ustaliły, że cel wywłaszczenia nieruchomości został zrealizowany.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, co skutkowało jej oddaleniem na podstawie 184 P.p.s.a.
Brak rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku uczestniczki postępowania o zasądzenie kosztów postępowania sformułowanego w odpowiedzi na skargę kasacyjną wynika z faktu, że obowiązujące przepisy nie przewidują możliwości przyznania kosztów uczestnikom postępowania.
Wobec stwierdzenia oczywistej omyłki w komparycji wyroku Sądu I instancji Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 156 § 3 w zw. z art. 156 § 1 P.p.s.a., sprostował z urzędu zaskarżone orzeczenie (pkt 1 wyroku).