Orzeczenie · 2026-05-08

I OSK 890/24Oddalenie skargi kasacyjnej zasiłek celowy 12

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data
2026-05-08
NSAAdministracyjneWysokansa
pomoc społecznazasiłek celowyzakaz pogarszania sytuacji stronyart. 139 k.p.a.postępowanie odwoławczesąd administracyjnyskarga kasacyjnaNSA

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Samorządowego Kolegium Odwoławczego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który uchylił decyzję SKO w przedmiocie zasiłku celowego. WSA uchylił decyzję SKO, uznając, że organ odwoławczy naruszył zakaz pogarszania sytuacji strony (art. 139 k.p.a.), obniżając kwotę zasiłku celowego przyznanego przez organ pierwszej instancji. NSA podzielił to stanowisko, podkreślając, że SKO przyznało skarżącemu zasiłek w niższej kwocie (1005 zł) niż organ pierwszej instancji (1050 zł), a nie zaistniały przesłanki do odstąpienia od zakazu pogarszania sytuacji strony (rażące naruszenie prawa lub interesu społecznego). Sąd kasacyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając zaskarżony wyrok WSA za zgodny z prawem. NSA wyjaśnił również kwestie dotyczące sprostowania decyzji oraz zobowiązania organu do wydania decyzji na podstawie art. 145a § 1 p.p.s.a., stwierdzając, że WSA prawidłowo wskazał na obowiązek wydania decyzji zgodnie z art. 138 § 1 k.p.a. jako wskazówkę co do dalszego postępowania.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Interpretacja i stosowanie zakazu pogarszania sytuacji strony w postępowaniu administracyjnym (art. 139 k.p.a.), zwłaszcza w kontekście świadczeń socjalnych.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji obniżenia kwoty zasiłku celowego przez organ odwoławczy i braku przesłanek do odstąpienia od zakazu pogarszania sytuacji strony.

Zagadnienia prawne (3)

Czy organ odwoławczy może wydać decyzję pogarszającą sytuację strony odwołującej się, jeśli organ pierwszej instancji przyznał wyższą kwotę zasiłku celowego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, chyba że decyzja organu pierwszej instancji rażąco narusza prawo lub interes społeczny.

Uzasadnienie

NSA potwierdził, że obniżenie kwoty zasiłku celowego przez organ odwoławczy stanowi pogorszenie sytuacji strony, a w tej sprawie nie zaistniały przesłanki do odstąpienia od zakazu pogarszania sytuacji strony wynikającego z art. 139 k.p.a.

Czy rozbieżność między sumą poszczególnych zasiłków celowych a ogólną kwotą zasiłku przyznaną przez organ pierwszej instancji stanowi rażące naruszenie prawa lub interesu społecznego?

Odpowiedź sądu

Nie, w okolicznościach tej sprawy nie stanowiło to podstawy do odstąpienia od zakazu pogarszania sytuacji strony.

Uzasadnienie

NSA uznał, że przyznawanie zasiłków celowych w ramach uznania administracyjnego nie pozwala na jednoznaczne stwierdzenie rażącego naruszenia prawa lub interesu społecznego w przypadku niewielkiej różnicy między sumą składowych a kwotą ogólną, zwłaszcza gdy nie prowadzi to do odmowy wypłaty wsparcia innym potrzebującym.

Czy sąd administracyjny może zobowiązać organ do sprostowania decyzji organu pierwszej instancji?

Odpowiedź sądu

Nie, sprostowania może dokonać jedynie organ, który wydał decyzję.

Uzasadnienie

NSA wyjaśnił, że art. 113 § 1 k.p.a. dotyczy sprostowania przez organ, który wydał decyzję, a nie przez sąd administracyjny czy organ wyższego stopnia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja
Oddalono skargę
Oddalono skargę kasacyjną Samorządowego Kolegium Odwoławczego od wyroku WSA.

Przepisy (14)

Główne

u.p.s. art. 39 § ust. 1 i 2

Ustawa o pomocy społecznej

Przepisy te przewidują, że organ pomocy społecznej może przyznać zasiłek celowy w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, pozostawiając interpretację organowi, jaką potrzebę można uznać za niezbędną.

k.p.a. art. 139

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Stanowi to gwarancję procesową strony.

Pomocnicze

u.p.s. art. 106 § ust. 1

Ustawa o pomocy społecznej

k.p.a. art. 104 § § 1 i 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 113 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Sprostowania dokonuje organ, który wydał decyzję.

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Obowiązek zawarcia w uzasadnieniu wyroku uwzględniającego skargę wskazań co do dalszego postępowania.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145a § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

W przypadku uchylenia decyzji, sąd może zobowiązać organ do wydania decyzji lub postanowienia, wskazując sposób załatwienia sprawy lub jej rozstrzygnięcie, chyba że rozstrzygnięcie pozostawiono uznaniu organu.

p.p.s.a. art. 183 § § 1 i 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 209

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 210

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 250

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie przez organ odwoławczy zakazu pogarszania sytuacji strony (art. 139 k.p.a.) poprzez obniżenie kwoty zasiłku celowego.

Odrzucone argumenty

Błędna wykładnia art. 145 § 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 139 k.p.a. i art. 39 u.p.s. • Błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie art. 145 § 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 113 § 1 k.p.a. • Niewłaściwe zastosowanie art. 145 § 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 145a § 1 p.p.s.a.

Godne uwagi sformułowania

organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny • przez orzeczenie na niekorzyść strony przyjęło się uznawać każde rozstrzygnięcie, które pogarsza sytuację odwołującego się w stosunku do tej, jaką miał przed wniesieniem odwołania • nie sposób uznać, że przyznanie zasiłku celowego osobie uprawnionej do tej formy pomocy będzie naruszało interes społeczny • sprostowania decyzji nie może zatem dokonać organ wyższego stopnia rozpoznający odwołanie od decyzji

Skład orzekający

Marian Wolanin

przewodniczący

Marek Stojanowski

sprawozdawca

Jakub Zieliński

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja i stosowanie zakazu pogarszania sytuacji strony w postępowaniu administracyjnym (art. 139 k.p.a.), zwłaszcza w kontekście świadczeń socjalnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji obniżenia kwoty zasiłku celowego przez organ odwoławczy i braku przesłanek do odstąpienia od zakazu pogarszania sytuacji strony.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu ochrony praw strony w postępowaniu administracyjnym – zakazu pogarszania jej sytuacji przez organ odwoławczy. Jest to istotne dla praktyków prawa administracyjnego i osób korzystających ze świadczeń socjalnych.

“Czy organ odwoławczy może odebrać Ci więcej niż dostałeś od urzędu? NSA wyjaśnia.”

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo

Powiązane przepisy

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst