I OSK 39/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną J. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który uchylił decyzje Ministra Rozwoju i Wojewody Dolnośląskiego dotyczące wywłaszczenia nieruchomości pod drogi publiczne i ustalenia odszkodowania. Skarżący podniósł zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 141 § 4 P.p.s.a. i art. 134 P.p.s.a., kwestionując kompletność oferty nabycia nieruchomości z powodu braku dołączenia pełnomocnictwa, nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego oraz wadliwe oddalenie wniosków dowodowych. Zarzucono również naruszenie prawa materialnego, w tym art. 21 ust. 2 Konstytucji RP, poprzez ustalenie odszkodowania z naruszeniem zasad słusznego zadośćuczynienia. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd wskazał, że zarzuty dotyczące wadliwości operatu szacunkowego straciły na znaczeniu, gdyż WSA uchylił decyzje z tego powodu, co było korzystne dla skarżącego. Odnosząc się do zarzutu braku pełnomocnictwa, NSA stwierdził, że umocowanie istniało, a brak fizycznego okazania dokumentu nie dyskwalifikował oferty. Zarzut dotyczący wcześniejszego zrealizowania celu publicznego uznano za bezzasadny, wskazując na specyfikę specustawy drogowej i możliwość prowadzenia postępowania wywłaszczeniowego nawet po wybudowaniu drogi. Zarzut naruszenia art. 78 § 1 k.p.a. uznano za chybiony w świetle uchylenia decyzji przez WSA. Kwestia naruszenia prawa materialnego dotycząca odszkodowania została uznana za przedwczesną, gdyż uchylenie decyzji otwiera drogę do ponownego, prawidłowego ustalenia odszkodowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów specustawy drogowej dotyczących oferty nabycia nieruchomości, dopuszczalności wywłaszczenia po realizacji celu publicznego oraz procedury ustalania odszkodowania.
Dotyczy specyficznej sytuacji wywłaszczenia pod drogi publiczne i interpretacji przepisów specustawy. Ocena zarzutów proceduralnych w kontekście uchylenia decyzji przez WSA.
Zagadnienia prawne (4)
Czy oferta nabycia nieruchomości złożona w postępowaniu wywłaszczeniowym jest skuteczna, jeśli nie dołączono do niej pełnomocnictwa dla osoby podpisującej ofertę?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, oferta jest skuteczna, jeśli osoba podpisująca posiadała stosowne umocowanie w chwili dokonywania czynności, nawet jeśli pełnomocnictwo nie zostało fizycznie okazane wraz z ofertą.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że pełnomocnictwo nie jest integralną częścią oferty w rozumieniu specustawy, a jego fizyczne nieprzedstawienie nie stanowi o nieważności czynności, jeśli umocowanie istniało.
Czy możliwe jest wywłaszczenie nieruchomości, na której cel publiczny (budowa pasów drogowych) został już zrealizowany przed wydaniem decyzji wywłaszczeniowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jest to możliwe, ponieważ celem postępowania jest doprowadzenie do nabycia własności, a pojęcie 'utrzymania' drogi obejmuje również uregulowanie tytułu prawnego do gruntu.
Uzasadnienie
Specustawa drogowa dopuszcza zajęcie nieruchomości i budowę przed zakończeniem procesu wywłaszczeniowego. Fakt fizycznego zrealizowania inwestycji nie wpływa na dopuszczalność nabycia tytułu prawnego.
Czy naruszenie przepisów postępowania przez wadliwe oddalenie wniosków dowodowych dotyczących operatu szacunkowego ma znaczenie, jeśli sąd pierwszej instancji uchylił decyzję z powodu wadliwości samego operatu?
Odpowiedź sądu
Nie, w takiej sytuacji zarzut ten traci na znaczeniu, gdyż skarżący osiągnął korzystny rezultat w postaci wyeliminowania wadliwej decyzji.
Uzasadnienie
Uchylenie decyzji z powodu wad operatu oznacza, że w ponownym postępowaniu organ będzie musiał przeprowadzić prawidłowe postępowanie dowodowe, co realizuje postulat skarżącego.
Czy ustalenie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość z naruszeniem art. 21 ust. 2 Konstytucji RP (bez uwzględnienia nakładów i należności za bezumowne korzystanie) jest dopuszczalne?
Odpowiedź sądu
Kwestia ta jest przedwczesna, gdyż decyzja ustalająca odszkodowanie została uchylona, a ponowne ustalenie odszkodowania nastąpi w toku dalszego postępowania.
Uzasadnienie
Uchylenie decyzji o odszkodowaniu otwiera drogę do ponownego ustalenia go w sposób zgodny z prawem, w tym z zasadami konstytucyjnymi.
Przepisy (21)
Główne
specustawa drogowa art. 15 § ust. 1
Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych
Dotyczy oferty nabycia nieruchomości i jej kompletności.
Pomocnicze
Ustawa z dnia 18 października 2006 r. o zmianie ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw. art. 5 § ust 1
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Przepisy wprowadzające kodeks cywilny. art. 99 § § 1
k.c. art. 104
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny
Dotyczy działania bez umocowania.
P.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy wymogów uzasadnienia wyroku.
P.p.s.a. art. 134
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy zakresu rozpoznania sprawy przez WSA.
P.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy związania NSA granicami skargi kasacyjnej.
P.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa podstawy skargi kasacyjnej.
P.p.s.a. art. 176
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy możliwości zaskarżenia uzasadnienia wyroku.
P.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy oddalenia skargi kasacyjnej.
P.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy wiążącej oceny prawnej.
P.p.s.a. art. 193
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy uzasadnienia wyroku NSA.
specustawa art. 6
Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych
Odnosi się do definicji celu publicznego.
u.g.n. art. 23
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Odsyła do definicji celu publicznego.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy prowadzenia postępowania.
k.p.a. art. 76 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy oceny dowodów.
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 78 § § 1 i 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy wniosków dowodowych.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy oceny mocy dowodowej.
k.p.a. art. 10
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy czynnego udziału strony.
Konstytucja RP art. 21 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Dotyczy prawa do własności i odszkodowania.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. i art. 134 P.p.s.a. poprzez nieuprawnione przyjęcie przez sąd, że pisemna oferta nabycia przedmiotowej nieruchomości była kompletna, w sytuacji, gdy do tej oferty nie zostało dołączone pełnomocnictwo. • Naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. i art. 134 P.p.s.a. poprzez zaakceptowanie postępowania organów administracji, które nie ustaliły, że pasy drogowe na wywłaszczonej nieruchomości zostały wybudowane, co oznacza realizację celu wywłaszczenia. • Naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. i art. 134 P.p.s.a. poprzez zaakceptowanie postępowania organów administracji, które bezpodstawnie oddaliły trzy wnioski dowodowe skarżącego, mające na celu zbadanie zachowania szczególnej staranności i bezstronności przy sporządzaniu operatu szacunkowego. • Naruszenie art. 21 ust. 2 Konstytucji RP poprzez ustalenie odszkodowania z naruszeniem zasad słusznego zadośćuczynienia, z pominięciem nakładów i należności za bezumowne korzystanie.
Godne uwagi sformułowania
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. • Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji i Sąd pierwszej instancji. • Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, określonymi w art. 174 p.p.s.a. • Na gruncie p.p.s.a. dopuszczalne jest zaskarżenie, jedynie uzasadnienia wyroku z równoczesnym brakiem kwestionowania jego sentencji. • Istota sporu w niniejszej sprawie, zainicjowanego skargą kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, koncentruje się wokół trzech zasadniczych osi tematycznych. • W tej sytuacji zarzuty skargi kasacyjnej, w szczególności te dotyczące naruszenia przepisów postępowania w kontekście operatu szacunkowego (zarzut nr 3 skargi kasacyjnej), tracą na znaczeniu, albowiem Sąd pierwszej instancji, uchylając decyzje właśnie z uwagi na wady postępowania dowodowego w zakresie wyceny, w istocie przychylił się do fundamentalnej tezy skarżącego o wadliwości ustaleń dotyczących wysokości odszkodowania. […]
Skład orzekający
Piotr Przybysz
przewodniczący
Karol Kiczka
członek
Maria Grzymisławska-Cybulska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów specustawy drogowej dotyczących oferty nabycia nieruchomości, dopuszczalności wywłaszczenia po realizacji celu publicznego oraz procedury ustalania odszkodowania."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wywłaszczenia pod drogi publiczne i interpretacji przepisów specustawy. Ocena zarzutów proceduralnych w kontekście uchylenia decyzji przez WSA.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy wywłaszczenia nieruchomości i odszkodowania, co jest tematem o znaczeniu praktycznym dla właścicieli nieruchomości i inwestorów. Analiza przepisów specustawy drogowej i procedury wywłaszczeniowej może być interesująca dla prawników specjalizujących się w tej dziedzinie.
“Wywłaszczenie nieruchomości pod drogi: Czy brak pełnomocnictwa w ofercie dyskwalifikuje wywłaszczenie?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.