Orzeczenie · 2017-07-12

I OSK 274/17Zbywalnosc wierzytelności odszkodowawczej z tytułu ograniczenia prawa własności

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Data

2017-07-12

NSANieruchomościWysokansa

nieruchomościodszkodowanieograniczenie prawa własnościlinia energetycznaprzelew wierzytelnościlegitymacja procesowaNSAgospodarka nieruchomościami

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sprawa wywodzi się z wniosku o odszkodowanie za ograniczenie prawa własności nieruchomości spowodowane budową linii energetycznej 110 kV. Organy administracji odmawiały wypłaty odszkodowania, argumentując m.in. brakiem bezpośredniego przebiegu linii przez działkę i uznając, że ustanowienie strefy ochronnej nie stanowi celu publicznego uzasadniającego odszkodowanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił decyzję Wojewody Łódzkiego w części dotyczącej spółki B. (której uchylił decyzję organu pierwszej instancji), ale oddalił skargę spółki A., uznając, że wierzytelność odszkodowawcza z tytułu wywłaszczenia nie jest zbywalna na mocy umowy cesji, a jedynie w drodze sukcesji uniwersalnej. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną spółki A., uznał zarzuty naruszenia prawa materialnego i procesowego za zasadne. Sąd podkreślił, że prawo do odszkodowania wynikające z art. 128 u.g.n. jest wierzytelnością o charakterze pieniężnym i jako takie może być przedmiotem obrotu cywilnoprawnego na mocy art. 509 Kodeksu cywilnego. W związku z tym, spółka A., jako cesjonariusz, posiada legitymację procesową do dochodzenia odszkodowania. NSA uchylił punkt wyroku WSA oddalający skargę spółki A. i umorzył postępowanie w tym zakresie, uznając, że spółka A. ma interes prawny do udziału w postępowaniu.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Ugruntowanie stanowiska, że wierzytelności odszkodowawcze z tytułu wywłaszczenia lub ograniczenia prawa własności są zbywalne i mogą być dochodzone przez cesjonariusza.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy spraw, w których doszło do ograniczenia prawa własności nieruchomości na podstawie przepisów o gospodarce nieruchomościami lub poprzednich ustaw wywłaszczeniowych, a roszczenie zostało zbyte.

Zagadnienia prawne (3)

Czy wierzytelność o odszkodowanie z tytułu ograniczenia prawa własności nieruchomości, wynikająca z przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, może być przedmiotem umowy przelewu?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, wierzytelność o odszkodowanie z tytułu ograniczenia prawa własności nieruchomości jest prawem majątkowym, które może być przedmiotem obrotu cywilnoprawnego na mocy art. 509 Kodeksu cywilnego.

Uzasadnienie

NSA uznał, że prawo do odszkodowania jest wierzytelnością, a ustawa o gospodarce nieruchomościami nie wprowadza ograniczeń co do jego zbywalności. W związku z tym, cesjonariusz (spółka A.) nabywa legitymację procesową do dochodzenia tego odszkodowania.

Czy spółka będąca cesjonariuszem wierzytelności odszkodowawczej ma legitymację procesową do występowania w postępowaniu administracyjnym?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, jeśli wierzytelność odszkodowawcza jest zbywalna, cesjonariusz nabywa status strony postępowania na mocy art. 30 § 4 K.p.a.

Uzasadnienie

NSA stwierdził, że skoro prawo do odszkodowania jest zbywalne, a umowa cesji została zawarta, to cesjonariusz wstępuje w prawa cedenta i uzyskuje status strony postępowania administracyjnego.

Czy ustanowienie strefy ochronnej wokół linii energetycznej stanowi ograniczenie prawa własności uzasadniające odszkodowanie na podstawie ustawy o gospodarce nieruchomościami?

Odpowiedź sądu

Nie, samo ustanowienie strefy ochronnej, służącej jedynie utrzymywaniu danych obiektów czy przewodów infrastruktury technicznej, nie stanowi realizacji celu publicznego w rozumieniu art. 6 pkt 2 u.g.n., rozumianego jako "budowa i utrzymywanie" określonych inwestycji.

Uzasadnienie

NSA nie rozstrzygnął tej kwestii w sentencji, skupiając się na legitymacji procesowej spółki A. Jednakże, analiza uzasadnienia wskazuje, że organy administracji i WSA uznawały, iż sama strefa ochronna nie jest podstawą do odszkodowania, w przeciwieństwie do bezpośredniego zajęcia nieruchomości pod budowę linii.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Uchylono decyzję

NSA uchylił punkt 2 zaskarżonego wyroku WSA (dotyczący oddalenia skargi spółki A.) i umorzył postępowanie w tym zakresie. Wyrok WSA w pozostałej części (dotyczącej spółki B.) stał się prawomocny.

Przepisy (20)

Główne

u.g.n. art. 128 § 1 i 4

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Prawo do odszkodowania wynikające z tych przepisów jest wierzytelnością zbywalną.

k.c. art. 509 § § 1

Kodeks cywilny

Reguluje przelew wierzytelności, który jest dopuszczalny, jeśli nie sprzeciwia się temu ustawa lub właściwość zobowiązania.

K.p.a. art. 30 § § 4

Kodeks postępowania administracyjnego

W przypadku zbycia prawa lub wierzytelności, następca prawny wstępuje w prawa strony w postępowaniu.

Pomocnicze

u.g.n. art. 124 § 1 i 4

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Dotyczy odszkodowania za szkody powstałe wskutek zdarzeń związanych z budową i utrzymaniem urządzeń przesyłowych.

u.g.n. art. 129 § 5 pkt 3

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Przewiduje wydanie odrębnej decyzji o odszkodowaniu, gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania.

u.g.n. art. 6 § pkt 2

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Definiuje cel publiczny, który obejmuje budowę i utrzymanie urządzeń przesyłowych.

Ustawa o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości art. 35 § ust. 1

Przepis obowiązujący w dacie wydania decyzji z 1985 r., zezwalający na wejście w teren w związku z budową linii energetycznych.

Ustawa o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości art. 36

Dotyczył odszkodowania dla właściciela w przypadku wywłaszczenia.

K.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji.

K.p.a. art. 138 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

K.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego.

K.p.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Kodeks postępowania administracyjnego

Uchylenie decyzji w przypadku naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

P.p.s.a. art. 50 § § 1