I OSK 1993/23Oddalenie skargi kasacyjnej zwrot nieruchomości 7
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Wojewody Mazowieckiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który uchylił decyzję Wojewody odmawiającą zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Skarga kasacyjna opierała się na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 10 i 79a KPA, poprzez uznanie, że organ wydał decyzję przedwcześnie, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd pierwszej instancji uznał, że skarżąca nie została należycie powiadomiona o zamiarze zakończenia postępowania i możliwości podjęcia przez nią stosownych czynności procesowych. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko WSA. Sąd podkreślił, że zasada czynnego udziału strony (art. 10 § 1 KPA) ma charakter rzeczywisty, a nie formalny, i wymaga od organu stworzenia stronie możliwości realnego wypowiedzenia się co do materiału sprawy i kierunku rozstrzygnięcia. W tej konkretnej sprawie, organ nie zapewnił skarżącej takiej możliwości po uzyskaniu istotnej odpowiedzi z dnia 25 lutego 2022 r., a decyzja została wydana przedwcześnie, zanim skarżąca mogła zareagować na nowe okoliczności, w tym wniesienie pozwu o ustalenie nieważności umowy użytkowania wieczystego. NSA wskazał również, że przepis art. 79a § 1 KPA miał zastosowanie, gdyż skarżąca mogła podjąć działania zmierzające do usunięcia przeszkody w zwrocie nieruchomości. Sąd podkreślił, że wcześniejsze 12-letnie zawieszenie postępowania miało na celu działania właściciela nieruchomości, a nie skarżącej, co nie pozbawiało jej prawa do podjęcia inicjatywy później. NSA odrzucił argumenty Wojewody dotyczące braku znaczenia wniesienia pozwu cywilnego oraz kwestii wstępnych, wskazując, że kluczowe było zapewnienie stronie gwarancji procesowych przed wydaniem decyzji.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaWażne orzeczenie dotyczące interpretacji zasady czynnego udziału strony (art. 10 KPA) i obowiązku informowania o przesłankach odmowy (art. 79a KPA) w postępowaniu administracyjnym, szczególnie w sprawach zwrotu wywłaszczonych nieruchomości.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej, ale jego zasady interpretacyjne mają szersze zastosowanie w postępowaniach administracyjnych.
Zagadnienia prawne (2)
Czy organ administracji publicznej naruszył przepisy postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 10 i 79a KPA) poprzez wydanie decyzji odmawiającej zwrotu wywłaszczonej nieruchomości przedwcześnie, nie zapewniając stronie realnej możliwości wypowiedzenia się co do istotnych okoliczności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organ naruszył przepisy postępowania, wydając decyzję przedwcześnie i nie zapewniając stronie realnej możliwości wypowiedzenia się co do istotnych okoliczności, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organ administracji nie stworzył stronie realnej możliwości wypowiedzenia się co do materiału sprawy i kierunku rozstrzygnięcia przed wydaniem decyzji, co stanowi naruszenie zasady czynnego udziału strony (art. 10 KPA) oraz obowiązku wskazania przesłanek mogących doprowadzić do decyzji odmownej (art. 79a KPA).
Czy wniesienie przez stronę pozwu cywilnego o ustalenie nieważności umowy użytkowania wieczystego ma znaczenie dla postępowania administracyjnego o zwrot wywłaszczonej nieruchomości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wniesienie takiego pozwu może mieć znaczenie i powinno być uwzględnione przez organ administracji, który powinien zapewnić stronie możliwość przedstawienia argumentów w tym zakresie.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że inicjatywa strony w kierunku wzruszenia prawa użytkowania wieczystego, w tym poprzez wniesienie pozwu cywilnego, jest istotna i organ powinien umożliwić stronie przedstawienie argumentów w tym zakresie, a nawet rozważyć zawieszenie postępowania administracyjnego.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (10)
Główne
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
p.p.s.a. art. 174 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa skargi kasacyjnej dotycząca naruszenia przepisów postępowania.
k.p.a. art. 10 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym.
k.p.a. art. 79a § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu wskazania stronie przesłanek, które mogą doprowadzić do wydania decyzji niezgodnej z żądaniem.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 106 § § 5
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Odpowiednie stosowanie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego do postępowania dowodowego.
k.p.a. art. 97 § § 1 pkt 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa do zawieszenia postępowania administracyjnego.
k.p.c. art. 243²
Kodeks postępowania cywilnego
Dowody z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy.
p.p.s.a. art. 193 § zdanie drugie
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wyłączenie stosowania wymogów dotyczących uzasadnienia wyroku NSA w przypadku oddalenia skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 204 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ naruszył zasadę czynnego udziału strony, nie zapewniając jej realnej możliwości wypowiedzenia się co do istotnych okoliczności przed wydaniem decyzji. • Organ naruszył art. 79a KPA, nie wskazując stronie wyraźnie przesłanki odmowy zwrotu nieruchomości (utrzymywanie się prawa użytkowania wieczystego) i nie dając jej możliwości podjęcia działań w celu jej usunięcia. • Decyzja organu była przedwczesna, mimo że strona podjęła działania zmierzające do wzruszenia umowy użytkowania wieczystego.
Odrzucone argumenty
Sąd pierwszej instancji bezzasadnie przyjął, że organ wydał decyzję przedwcześnie. • W sprawie nie zachodziły okoliczności skutkujące koniecznością wstrzymania się od zakończenia postępowania administracyjnego. • Informacja o wytoczeniu powództwa cywilnego o ustalenie nieważności umowy użytkowania wieczystego nie była dla sprawy relewantna.
Godne uwagi sformułowania
zasada czynnego udziału strony ma charakter rzeczywisty, a nie wyłącznie formalny • obowiązkiem organu jest takie prowadzenie postępowania, aby przed wydaniem decyzji strona mogła realnie odnieść się do materiału sprawy i podjąć stosowne czynności procesowe • nie chodzi zatem wyłącznie o potrzebę przedłożenia kolejnego dowodu w ścisłym znaczeniu. Istotą tego unormowania jest zapobieżenie sytuacji, w której strona zostaje zaskoczona rozstrzygnięciem odmownym, choć mogła jeszcze podjąć działania pozostające po jej stronie.
Skład orzekający
Karol Kiczka
przewodniczący
Piotr Niczyporuk
członek
Maria Grzymisławska-Cybulska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ważne orzeczenie dotyczące interpretacji zasady czynnego udziału strony (art. 10 KPA) i obowiązku informowania o przesłankach odmowy (art. 79a KPA) w postępowaniu administracyjnym, szczególnie w sprawach zwrotu wywłaszczonych nieruchomości."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej, ale jego zasady interpretacyjne mają szersze zastosowanie w postępowaniach administracyjnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa ilustruje kluczowe zasady postępowania administracyjnego i pokazuje, jak naruszenie procedury może prowadzić do uchylenia decyzji, nawet jeśli merytorycznie organ miał podstawy do odmowy. Jest to ważna lekcja dla prawników i stron postępowań.
“Przedwczesna decyzja administracyjna: jak naruszenie procedury zniweczyło odmowę zwrotu nieruchomości?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.